Phạm Thận Duật - Lá cờ Cần Vương giữa biển xanh
Phạm Thận Duật sinh ra tại một làng quê nghèo thuộc xã Yên Mô, tỉnh Ninh Bình trong tình thương của mẹ sau khi sớm mồ côi cha.
Với chí lớn muốn đem tài học giúp nước, ông đỗ đạt và dấn thân vào con đường quan trường khi chỉ mới 25 tuổi.
Nhờ tài năng cùng sự chính trực của mình, Phạm Thận Duật từng giữ nhiều chức vụ quan trọng trong triều Nguyễn, đồng thời để lại hàng loạt tác phẩm có giá trị như: “Hưng Hóa ký lược”, “Hà đê tấu tập” hay “Vãng sứ Thiên tân nhật ký”,...
Sáng ngày 29/7/1885, khi đang trên đường ra Bắc thực hiện sứ mệnh đưa phong trào Cần Vương lan rộng, ông bị tay sai Pháp bắt giữ cùng gia quyến.
Chịu cảnh tù đày từ Côn Đảo cho tới Tahiti, Phạm Thận Duật qua đời giữa biển cả vào cuối năm ấy. Tấm thân ông hòa vào đại dương, kết thúc cuộc đời ngắn ngủi mà rạng rỡ của một nhà nho yêu nước.
Ngày nay, tên tuổi Phạm Thận Duật vẫn còn khắc sâu trong lòng dân tộc. Không chỉ là học giả uyên bác, ông còn là biểu tượng của lòng kiên trung và tinh thần dấn thân vì dân vì nước.
Từ năm 2000, Giải thưởng sử học Phạm Thận Duật được trao hằng năm cho các luận án xuất sắc và trở thành niềm tự hào của các tân Tiến sĩ được nhận.
