PHẠM THỊ TRẦM
Mẹ Phạm Thị Trầm – Bà mẹ Việt Nam Anh hùng sinh năm 1910 tại làng biển Lạc Nghiệp, xã Cà Ná, huyện Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận – dải đất ven biển dạn dày sóng gió và giàu truyền thống cách mạng. Sinh ra trong gian khó, từ nhỏ Mẹ đã sớm thể hiện phẩm chất kiên cường, dũng cảm và chịu thương chịu khó; là phận nữ giới nhưng Mẹ không ngần ngại xông xáo làm những công việc lao động biển nặng nhọc như kéo lưới, chuyển cá vào bờ, gánh vác cuộc sống gia đình giữa mênh mông sóng nước. Khi trưởng thành, Mẹ theo chồng về quê nhà lập nghiệp; giữa bão lửa chiến tranh và cảnh loạn lạc của cuộc kháng chiến chống Pháp, năm 1947, Mẹ hạ sinh người con trai độc nhất Nguyễn Ngọc Vân (tên thường gọi là Đàng). Mẹ đã dốc trọn tình yêu thương, tảo tần nuôi dạy đứa con duy nhất khôn lớn giữa bao gian khổ của thời cuộc.
Đến thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước, nối tiếp truyền thống yêu nước quật cường của quê hương, người con trai độc nhất Nguyễn Ngọc Vân nghe theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, hăng hái bước vào con đường hoạt động cách mạng. Nhưng trớ trêu thay, chỉ mới tham gia công tác được 6 tháng, năm 1970, anh đã dũng cảm chiến đấu và hy sinh anh dũng, dâng trọn tuổi thanh xuân cho độc lập, tự do của Dân tộc. Mất đi giọt máu duy nhất – chỗ dựa tinh thần lớn nhất của cuộc đời, Mẹ Phạm Thị Trầm nén nỗi đau đứt ruột vào lòng. Sống xa quê hương tại Phú Yên cùng người chồng, nỗi nhớ thương đứa con độc nhất đã hy sinh vì Tổ quốc khiến Mẹ trở nên trầm lặng, kiên trinh ôm giữ kỷ niệm về người con anh hùng.
Năm 1995, khi đã ở tuổi xế chiều, với mong muốn cháy bỏng được trở về gửi nắm xương tàn nơi chôn nhau cắt rốn, Mẹ đã quyết định trở về lại mảnh đất quê hương Lạc Nghiệp. Đêm khuya một ngày năm 1995, bóng dáng người Mẹ già xuất hiện gõ cửa nhà người em trai Phan Phào; trong giây phút nghẹn ngào vỡ òa, hai chị em ôm nhau khóc mừng ngày sum họp sau mấy mươi năm xa cách vì chiến tranh loạn lạc. Tại quê nhà, Mẹ sống trong sự đùm bọc, yêu thương của em trai, con cháu và sự quan tâm sâu sắc của Đảng bộ, chính quyền địa phương. Đến năm 1998, Mẹ trân trọng được Đảng bộ và nhân dân trao tặng căn nhà tình nghĩa ấm áp nghĩa tình.
Ghi nhận sự hy sinh vô bờ bến và cống hiến vĩ đại cho sự nghiệp giải phóng dân tộc khi dâng hiến người con độc nhất cho Tổ quốc, năm 1995, Mẹ Phạm Thị Trầm đã trân trọng được Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Ngày 01 tháng 8 năm 1999, Mẹ nhẹ nhàng thanh thản ra đi về với tiên tổ ở tuổi 89 trong niềm toại nguyện và tình yêu thương vô hạn của người thân, quê hương. Dù cuộc đời Mẹ lặng lẽ trôi qua với nỗi đau mất con thầm lặng, nhưng sự hy sinh cao cả của Mẹ và anh hùng liệt sĩ Nguyễn Ngọc Vân mãi là tượng đài tráng ca bất tử. Tấm gương đức độ, kiên cường của Mẹ Phạm Thị Trầm là niềm tự hào thiêng liêng, làm rạng danh truyền thống "Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang" của người phụ nữ Việt Nam, tỏa sáng muôn đời cho các thế hệ mai sau.
