PHẠM VĂN THÔNG: NGƯỜI LÍNH NAM ĐỊNH TRONG NHỮNG NĂM ĐẦU KHÁNG CHIẾN

Trong danh sách liệt sĩ của phường Sông Cầu có một trường hợp mà thông tin còn lại vô cùng ngắn: Phạm Văn Thông, quê Nam Định, hy sinh năm 1947. Hồ sơ không còn ghi rõ năm sinh, ngày nhập ngũ hay nơi hy sinh.

Nhưng chính năm 1947 đã cho chúng ta một phần quan trọng của bối cảnh. Đây là năm cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bước vào một giai đoạn đặc biệt quyết liệt, nhất là khi quân Pháp mở cuộc tiến công quy mô lớn lên Việt Bắc vào tháng 10. Bắc Kạn trở thành một trong những địa bàn bị địch đánh chiếm đầu tiên, đồng thời cũng là nơi quân và dân ta tổ chức nhiều hoạt động chiến đấu, phục kích, bảo vệ cơ quan kháng chiến và căn cứ địa.

Một người lính quê Nam Định như Phạm Văn Thông có thể đã được điều động đến một chiến trường cách xa quê hương, giống như hàng vạn người con của các địa phương khác đã lên đường trong những năm đầu kháng chiến. Chúng ta không thể xác định ông đã chiến đấu ở đâu hoặc hy sinh trong trận đánh nào, vì vậy không nên tự dựng thêm những chi tiết mà hồ sơ chưa chứng minh. Điều còn lại chắc chắn là ông đã nhập vào hàng ngũ những người lính của cuộc kháng chiến và không trở về quê nhà.

Tên Phạm Văn Thông hôm nay chỉ còn lại trong một dòng hồ sơ, nhưng phía sau dòng chữ “quê quán: Nam Định, hy sinh: 1947” là cả một cuộc đời đã bị chiến tranh cắt ngang; và chính những con người ít được biết đến như ông làm cho chúng ta hiểu rằng lịch sử của Bắc Kạn không chỉ được viết bởi những người sinh ra trên mảnh đất này, mà còn bởi những người từ những miền quê rất xa đã đến đây chiến đấu rồi gửi lại tuổi trẻ của mình.