Phần 5 Hồi kí của Thượng tướng Chu Văn Tấn về "Kỷ niệm Cứu Quốc Quân": Hồi ức đau thương - Hang Mỏ Rẹ và cuộc đào thoát sinh tử

Sau khi bộ phận anh Phùng Chí Kiên và anh Giáo rút khỏi Bắc Sơn, số các đồng chí còn lại tập hợp thành một tiểu đội do ba anh Đàm, Tần và Ruệ chỉ huy. Anh em có nhiệm vụ giữ vững cơ sở và chống khủng bố của địch... Họ chia ra làm ba tổ, - tổ anh Đàm, tổ anh Thức và tổ ông Vẩn Sang - mỗi tổ nắm một địa phương trọng điểm. Anh Đàm cùng với Quốc Vinh, Tần, Ruệ và Thái "trấn" Phie Khao.

Hồi này lúa chín vàng cả đồng.

Mật thám địa phương mọc lên như cỏ dại. Chúng dẫn lính về khủng bố Phie Khao. Một số quần chúng sợ hãi không dám chứa cán bộ trong nhà. Tổ này và cơ quan phải rút vào hang Mỏ Rẹ, lòng hang chỉ bằng cái nhà sàn tám cột¹. Vũ khí còn hai khẩu Dóp 3 và một khẩu Dóp 5. Hôm ấy ba đồng chí Hoàng, Thức và Dùng từ Bó Tát lên vùng Don Úy, rồi liên lạc về vùng Hữu Vĩnh lấy gạo. Ở lại hang chỉ còn năm người.

Những đồng chí chỉ huy tổ này thấy tình hình không ổn: hang ở gần nhà tên Thái và ít lâu nay tên này có những hành động không được minh bạch. Các đồng chí đã định rút cơ quan đi nơi khác nhưng tên Thái bảo Tần và Ruệ:

• Không rút! Chưa cần! Tao vừa xuống làng lấy gà làm cháo rồi. Không có việc gì hết!

Cơ quan đóng lại thêm một đêm. Sáng hôm sau, tên Đạo là anh tên Thái dẫn bọn lính dõng đến ngoài cửa hang, gọi tên Thái đang ở trong hang ra đầu hàng. Bọn lính cũng không dám liều lĩnh xông vào hang vì biết anh em còn có súng. Tên Thái lấm lét nhìn hai khẩu súng trên tay Tần và Ruệ, nói:

• Đừng bắn! Lính nó đông lắm!

Thấy Tần và Tuệ còn ngần ngừ, Quốc Vinh giằng súng trong tay Tần và Ruệ định xông ra bắn nhau với bọn lính nhưng Tần và Ruệ đều ngăn lại:

• Hãy để xem sao đã! Không thể sống lấy một mình. Phải cứu cả tổ!

Quốc Vinh chỉ còn biết hậm hực nhìn ra ngoài cửa hang. Trán anh cau lại.

Không đợi phải để lính gọi lần thứ hai, tên Thái ra ngay. Mặt nó trân trân, trơ tráo:

• Lính nó bao vây cả rồi! Không ra cũng chết. Ra thì được sống!

Đến lúc này thì Tần và Ruệ thấy mình đã "nuôi ong tay áo", bị mắc mưu tên Thái: không kiên quyết rời cơ quan đi nơi khác từ tối hôm trước. Nay nghĩ ra thì đã muộn!

Theo gót tên Thái, Quốc Vinh cũng vọt ra. Nhưng anh không đi theo tên phản phúc gặp bọn lính, mà vừa ra tới cửa hang, anh lẩn sang ngách đường thứ hai. Bằng cái đảo mắt rất nhanh, Quốc Vinh đã nhìn thấy bọn lính chỉ chặn con đường chính. Một bóng người vạm vỡ cũng bước nhanh ra, và, như một mũi tên bắn, lao xuống núi. Tần và Ruệ chỉ kịp kêu lên: "Đồng chí Đàm!" thì một loạt đạn nổ ran. Bọn lính bắn đuổi: một viên đạn phóng vào lưng Đàm, gần bả vai. Thấy Đàm vẫn còn chạy được, Thái bảo bọn lính:

• Nó sẽ chết. Kệ nó! Còn thằng Tần, thằng Ruệ. Hai thằng này chỉ huy đấy! Phải bắt sống!

Bọn lính vây kín lấy hang Mỏ Rẹ. Hai anh em tên Thái, Đạo và bọn lính dõng thay nhau gọi Cứu quốc quân ra hàng. Chúng gọi tên từng người, doạ "không ra sẽ xuống bắt hết". Gào mãi chẳng ai chịu lên, bọn chúng đi lấy tạc đạn ở Chiêu Vũ thả xuống hang. Tiếng nổ ẩm vang cả núi rừng.

Tần và Ruệ rút xuống dưới nữa.

Khoảng gần trưa, bọn dõng lần xuống hang, bắn vào. Cho đến lúc này, hai anh Tần, Ruệ mới chịu lên khỏi hang và bị địch bắt giải đi.

Đàm bị thương khá nặng. Máu chảy ướt đẫm cả chiếc áo anh đang mặc. Song anh cứ luồn rừng mà đi, tìm về cơ quan những đồng chí tổ khác. Đêm đã khuya. Vừa vào đến một cơ quan khác của Đường Văn Thức và Hoàng, anh đứng sững lại: trong nhà, lính đang tra tấn đồng chí Hoàng! Thì ra Hoàng về xã Hữu Vĩnh lấy gạo, không may bị địch bắt. Rồi chúng đem về đây khảo tra hòng tìm ra Đường Văn Thức. Đàm vội trèo lên ngọn quả núi đá. Những tiếng "Thức! Thằng Thức!" và tiếng những quả thụi, cái đá của kẻ địch đánh Hoàng từ dưới thấp vọng lên chỗ trú của Đàm. Đàm cảm thấy như những quả đấm ấy thoi vào chính ngực mình. Đàm đau xót vì thấy không làm được gì để cứu đồng đội. Lính đánh mỏi tay, có lúc đứng thở hồng hộc mà Hoàng vẫn không khai một lời, chúng đành giải Hoàng đi. Còn Đàm vẫn ngồi trên đó, đinh ninh rằng Đường Văn Thức cũng đã bị lính bắt rồi!

Một lúc lâu không nghe tiếng đấm, tiếng đá và tiếng địch tra khảo nữa, biết là lính đã bỏ đi rồi, Đàm mới mò xuống. Giữa cây rừng, bây giờ Đàm đi một mình, đau khổ suy nghĩ về những sự việc vừa xảy ra. Đàm tự phê bình mình đã mất cảnh giác với tên Thái, ân hận đã không cứu được đồng chí mình khỏi nanh vuốt của quân thù. Đàm suy nghĩ, càng suy nghĩ càng thấy đau xót: tiểu đội mình còn lại được những ai? Quốc Vinh đành là thoát khỏi hang lúc đó, nhưng liệu có về được nơi an toàn không? Tần và Ruệ bị bắt rồi, có làm sao nữa không? Đàm tự nói với mình: "Ta sẽ nhận hết khuyết điểm! Phải đến được chỗ đồng chí mình". Nói rồi, Đàm cương quyết hướng về phía Võ Nhai - Tràng Xá, luồn rừng đi không nghỉ.

Tin này bay về chỗ chúng tôi, chúng tôi cử người đi tìm các anh trên mọi ngả đường...

Anh Đàm vốn từ Thái Bình lên, người đậm, khoẻ mạnh, ngày thường trông vạm vỡ, phương phi. Sau gần chục ngày lẩn trốn trong rừng, vượt khỏi vòng vây của bọn Thái - Đạo,trông phờ phạc hẳn đi, quần áo rách nát, vết thương trên bả vai đã khô máu. Với đôi mắt trũng sâu vì mất ngủ và lo lắng, phiền muộn, hai gò má hơi nhô lên, thấy tôi anh ôm chầm lấy, nắm lấy vai tôi mà nói trong hơi thở gấp:

• Gặp mày rồi, tao không chết nữa. Giờ mới biết là sống!

Anh Đàm kể lại cho tôi nghe tất cả câu chuyện ở hang Mỏ Rẹ. Rồi anh nói tiếp, giọng buồn rười rượi:

• Đường Thức nó bị bắt rồi!

Vừa nói, nước mắt anh vừa rơi lã chã. Tôi cũng ứa nước mắt khóc.

Tôi vỗ vai Đàm, nói:

• Thôi, đi nghỉ đã! Rồi đâu sẽ có đó!

Anh Đàm cứ kể và tin rằng đồng chí Thức đã bị địch bắt rồi, mà đã rơi vào tay chúng thì chỉ có chết hoặc đi tù. Anh Đàm nói:

• Mật thám nó tra, nó bảo "Thức! Thức!" thì chắc chắn là Đường Thức rồi còn gì nữa!

Nhưng Đường Văn Thức không bị bắt. Đồng chí ấy đã về được Tràng Xá cùng với đồng chí Quảng Long, sau anh Đàm chừng vài hôm. Như vậy là bốn người sống sót của tiểu đội thứ ba đi về được bằng ba hướng khác nhau.