PHẦN HAI Thanh niên xung phong tỉnh Bắc Kạn cống hiến và trưởng thành trong thời kỳ khắc phục hậu quả chiến tranh khôi phục kinh tế, xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc 1955-1964

Sau chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ, miền Bắc được hoàn toàn giải phóng, nhưng hậu quả của chiến tranh chống thực dân Pháp để lại rất nặng nề trên các lĩnh vực phát triên kinh tê nông, lâm, thương nghiệp, an ninh trật tự… Trong đó có huyết mạch Quốc lộ số 3 Hà Nội – Thái Nguyên – Bắc Kạn – Cao Bằng, đã bị các loại bom địch làm hư hỏng nặng ở Đèo Giàng, đường ngầm Nà Phặc, đường ngầm cầu phà Bắc Kạn, cầu, phà Chợ Mới, Cầu 62, cầu Bành Trạch, đường vào kho quân sự A3, đường Bắc Kạn đi Ba Bể – Chợ Đồn. Giao thông đi lại rất khó khăn, cần phải được khôi phục ngay.

Thực hiện chủ trương của Tỉnh ủy trong xây dựng giao thông, thủy lợi, đẩy mạnh phát triển nông, lâm, thương nghiệp…, phát huy truyền thống TNXP trong chiến tranh, Tỉnh đoàn và Ty Giao thông đã tổ chức các đội TNXP sửa chữa làm mới cầu, đường trẽn tuyến Quốc lộ số 3, gồm các đơn vị: C1 Sáu Hai, C2 Bành Trạch, C3 cầu Ổ Gà Chợ Mới thành lập 1956 – 1957, có hơn 300 cán bộ, đoàn viên, thanh niên tham gia và năm 1957-1959 thành lập C4 Xuất Hóa, C5 Ba Be, C6 Chợ Đồn, có 213 cán bộ đoàn viên thanh niên tham gia.

Để đưa văn minh đến với đồng bào các dân tộc, mở rộng giao lưu các vùng, các địa phương, thì phát triển giao thông có tâm quan trọng đặc biệt, đại bộ phân công việc trong kiến thiết mở đường giao thông thời kỳ này là thủ công, nặng nhọc phải dùng sức người là chính. Hầu hết các con đường ở Bắc Kạn đi qua suối sâu, đèo cao, núi đá dựng đứng.

Tỉnh đoàn Bắc Kạn đảm nhận vai trò xung kích tổ chức lực lượng cán bộ, đoàn viên thanh niên tham gia xây dựng tuyến đường Bắc Kạn – Chợ Đồn – Bản Thi; Chợ Rã – Pắc Nặm; Bắc Kạn đi Na Rì. Đó là tiểu đoàn thanh niên xung kích thành lập năm 1960. Có hơn 300 cán bộ, đoàn viên thanh niên tham gia, đảm nhận thi công trên những đoạn đường khó khăn, nguy hiểm nhất như đoạn qua đèo Áng Toòng[iii], đường quanh co vách đá dựng đứng, vực sâu. Đến 1965 tuyến đường cơ bản hoàn thành.

Theo Quyết định của UBND tỉnh, Tỉnh đoàn, ngày 11/6/1960 Đại đội (C Bắc Kạn) được thành lập, gồm 147 đội viên TNXP của 6 huyện: Ngân Sơn, Bạch Thông, Na Rì, Chợ Mới, Chợ Đồn, Chợ Rã, do đồng chí Bế Thanh làm C trưởng, đồng chí Triệu Thị Dần làm C phó. Ngay 15/6/1960 đơn vị xuất quân đi Hà Giang, tham gia mở đường Hà Giang – Đồng Văn – Mèo Vạc (khởi công năm 1959, hoàn thành năm 1965, có hơn 10 dân tộc thuộc các tỉnh: Cao Bằng, Bắc Kạn, Lạng Sơn, Tuyên Quang, Hà Giang, Thái Nguyên và Nam Định, Hải Dương tham gia. Đó là con đường có 6 chữ nhất:

1. Thi công gian khổ ngụy hiểm nhất;

Đơn vị C Bắc Kạn được giao nhiệm vụ thi công ở 8 điểm trên tuyến đường với chiều dài khoảng 25 km, hầu hết là đá, các đoạn thi công theo kiểu cuốn chiếu. Đơn vị đã tổ chức thi công luôn đạt cả 3 tiêu chí thi đua là: Hoàn thành đoạn đường trước thời gian, có ngày công, năng suất lao động cao, đảm bảo an toàn sau khi hoàn thành nhiệm vụ, giải thể vẫn đủ quân số: 147 cán bộ, đội viên. Để ghi nhận công lao của TNXP đơn vị H100 mở đường Hà Giang – Đồng Văn – Mèo Vạc (trong đó có đơn vị C Bắc Kạn) năm 2014, Chủ tịch nước đã ký quyết định phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho đơn yị HI00, và năm 2015 Chủ tịch UBND tỉnh Hà Giang tặng huy hiệu “Vì sự nghiệp phát triển tỉnh Hà Giang” các TNXP tham gia mở đường Hạnh Phúc Hà Giang – Đồng Văn – Mèo Vạc, con đường đoàn két các dân tộc anh em.