Người có công giúp đỡ cách mạng

Phan Ngọc Hiển (5)

Họ và tên: Phan Ngọc Hiển. Năm sinh: 1910 - Năm hy sinh: 1941. Quê quán: Thới Bình, Cà Mau. Nghề nghiệp: Thầy giáo, nhà báo, nhà văn. Sự kiện: Lãnh đạo cuộc Khởi nghĩa Hòn Khoai (1940).

Cần Thơ02/03/2026Trần Thị Kim Ngân - Chi đoàn trường Tiểu học Mạc Đỉnh Chi (Đoàn phường Ninh Kiều)2 lượt xem0 lượt chia sẻ

Anh hùng Liệt sĩ Phan Ngọc Hiển.

I. THÔNG TIN NHÂN VẬT

Họ và tên: Phan Ngọc Hiển.

Năm sinh: 1910 - Năm hy sinh: 1941.

Quê quán: Thới Bình, Cà Mau.

Nghề nghiệp: Thầy giáo, nhà báo, nhà văn.

Sự kiện: Lãnh đạo cuộc Khởi nghĩa Hòn Khoai (1940).

NGƯỜI THẦY GIÁO VÀ BẢN ÁN TỬ HÌNH KIÊU HÃNH

Phan Ngọc Hiển vốn là một thầy giáo, một trí thức yêu nước mang trong mình tư tưởng tiến bộ. Bất bình trước cảnh học trò và đồng bào bị ngu dân, bóc lột, ông từ bỏ bục giảng êm ấm, dấn thân vào con đường cách mạng đầy chông gai. Cuối năm 1940, không khí Khởi nghĩa Nam Kỳ sục sôi. Tại Cà Mau, Phan Ngọc Hiển được Xứ ủy giao trọng trách lãnh đạo cuộc nổi dậy tại Hòn Khoai – một hòn đảo tiền tiêu có vị trí chiến lược cực kỳ quan trọng, nơi thực dân Pháp đặt trạm hải đăng và bót gác nghiêm ngặt.

Đêm ngày 13 tháng 12 năm 1940, gió biển thổi lồng lộng, sóng vỗ ầm ầm vào vách đá Hòn Khoai. Phan Ngọc Hiển chỉ huy một lực lượng nhỏ, chủ yếu là những người yêu nước được giác ngộ ngay trên đảo, quyết định đánh úp bót lính Pháp. Với sự tính toán chi tiết, thấu hiểu tâm lý kẻ thù đang chủ quan, nghĩa quân đã bất ngờ ập vào, tước vũ khí của tên sếp bót người Pháp là Olivier mà không tốn một viên đạn. Lá cờ đỏ búa liềm kiêu hãnh tung bay trên ngọn hải đăng Hòn Khoai, đánh dấu một thắng lợi rực rỡ, làm chủ hoàn toàn hòn đảo. Sau đó, Phan Ngọc Hiển dũng cảm chỉ huy nghĩa quân tiến về đất liền để tiếp tục hỗ trợ phong trào tại Năm Căn.

Tuy nhiên, do thông tin liên lạc thời bấy giờ bị cắt đứt, cuộc khởi nghĩa trên đất liền đã bị hoãn lại, nghĩa quân Hòn Khoai rơi vào tình thế cô lập hoàn toàn giữa vòng vây của kẻ thù. Sau nhiều ngày đêm lẩn trốn và chiến đấu kiệt sức trong rừng ngập mặn rạch vọp, Phan Ngọc Hiển và các đồng chí bị thực dân Pháp bắt giữ. Biết ông là thủ lĩnh, bọn mật thám đã dùng những nhục hình tàn khốc nhất, từ kẹp điện, đánh đập đến treo ngược người, nhưng người thầy giáo ấy vẫn giữ một thái độ im lặng khinh bỉ, kiên quyết bảo vệ cơ sở cách mạng.

Sáng ngày 12 tháng 7 năm 1941, thực dân Pháp đưa Phan Ngọc Hiển cùng 9 đồng chí ra pháp trường thị xã Cà Mau để xử bắn. Bầu trời Cà Mau hôm ấy xám xịt. Đứng trước hàng súng của đao phủ, Phan Ngọc Hiển gạt phăng dải băng đen bịt mắt. Ông trừng mắt nhìn thẳng vào những nòng súng đen ngòm, dõng dạc nói lời cuối cùng bằng tiếng Pháp để những viên sĩ quan thực dân phải nghe rõ: "Những người cộng sản coi cái chết rất bình thường. Chúng tôi sẵn sàng chết để tranh đấu cho đồng bào chúng tôi được ấm no. Đả đảo thực dân Pháp! Đông Dương độc lập muôn năm! Đảng Cộng sản Đông Dương muôn năm!". Tiếng súng chát chúa vang lên, ông ngã xuống, nhưng khí phách của người thầy giáo đất Mũi đã hóa thành ngọn hải đăng rực sáng trong tâm hồn người dân Nam Bộ.

Từ một người đứng trên bục giảng cầm phấn, thầy giáo Phan Ngọc Hiển đã cầm súng để bảo vệ chân lý mà mình giảng dạy. Sự dấn thân của ông là một biểu tượng tuyệt đẹp của giới trí thức Việt Nam trước vận mệnh dân tộc.

Là một giáo viên, câu chuyện của thầy Phan Ngọc Hiển luôn nhắc nhở tôi về sứ mệnh thiêng liêng của nghề giáo. Chúng ta không chỉ truyền đạt con chữ, mà còn phải hun đúc cho các em học sinh một nhân cách lớn, một tinh thần tự tôn dân tộc. Khí tiết hiên ngang trước pháp trường của ông sẽ mãi là bài học lịch sử sống động, nuôi dưỡng lòng yêu nước cho lớp lớp măng non.

Bạn cũng đang lưu giữ
một câu chuyện lịch sử?

Hãy chia sẻ để ký ức không bao giờ bị lãng quên

Gửi câu chuyện của bạn