Phan Tiến Phương (31)

Ở một vùng quê miền Trung những năm chiến tranh, bữa cơm gia đình không còn cố định như trước.

Có hôm ăn sớm, khi trời chưa tối hẳn.
Có hôm ăn muộn, khi tiếng máy bay vừa dứt.

Chiếc bàn gỗ vẫn đặt ở góc nhà, nhưng bên cạnh đó luôn có sẵn một chiếc đèn dầu và một cái làn nhỏ — phòng khi phải chạy xuống hầm bất cứ lúc nào.

Trong nhà có một người con trai đã đi bộ đội.

Từ ngày anh đi, bữa cơm có thêm một thói quen.

Mỗi lần dọn cơm, người mẹ vẫn đặt thêm một cái bát.
Không ai nhắc, không ai bảo, nhưng cứ thế… ngày nào cũng có.

Ban đầu, đó chỉ là một việc làm vô thức.
Như thể người đi xa rồi sẽ về, và chỗ ngồi ấy cần phải có sẵn.

Những ngày đầu, thư vẫn gửi về.
Người mẹ thường vừa ăn vừa đọc lại những dòng chữ cũ.

Nhưng rồi, thư thưa dần.

Có những bữa cơm, bà vẫn đặt bát, nhưng không còn mở thư nữa.
Chỉ im lặng, ăn chậm hơn bình thường.

Có một buổi tối, sau một trận bom lớn, cả làng phải xuống hầm.
Đến khi lên lại, cơm đã nguội.

Người mẹ hâm lại bữa cơm, rồi vẫn đặt thêm một cái bát như mọi khi.

Nhưng hôm đó, bà không ngồi xuống ngay.
Bà đứng nhìn chiếc bát rất lâu.

Không ai hỏi gì.

Những ngày sau đó, thói quen vẫn giữ nguyên.

Mâm cơm vẫn đủ số bát.
Chỗ ngồi vẫn để trống.

Chỉ có một điều thay đổi rất nhỏ —
người mẹ không còn nhìn về phía cổng mỗi khi có tiếng bước chân nữa.