PHÁO BINH MẶT TRẬN ĐƯỜNG 9 - KHE SANH TRONG CUỘC TỔNG TIẾN CÔNG VÀ NỔI DẬY TẾT MẬU THÂN 1968

Trước khi nói về pháo binh Mặt trận Đường 9 - Khe Sanh, xin được tóm tắt về lai lịch của hai loại pháo hỏa tiễn mang vác được dùng chủ yếu trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968 của các lực lượng pháo binh miền Nam là: pháo hỏa tiễn A12 và pháo ĐKB.

Về pháo hỏa tiễn mang vác A12:

Năm 1965, khi Mỹ ồ ạt đưa quân vào miền Nam, lúc đó tôi là Trưởng phòng Tác chiến Bộ Tư lệnh Pháo binh, được đi theo đồng chí Nguyễn Thế Lâm - Tư lệnh Pháo binh, tới "Nhà rồng" gặp đồng chí Trần Văn Trà, Tổng Tham mưu phó, thay mặt Bộ giao nhiệm vụ tác chiến, đại ý như sau:

"... Mỹ đã nhảy vào miền Nam với số quân rất lớn; vũ khí trang bị, máy bay, bom đạn, xe cộ tràn ngập và xếp ngổn ngang tại các cảng, sân bay, các căn cứ quân sự, doanh trại dã ngoại. Ta có cách gì đưa được đạn, pháo lớn có uy lực sát thương mạnh, chỉ vài quả đạn mà bắn vào các mục tiêu ấy thì ăn to! Không những chúng bị trừng trị, bị tổn thất nhiều về sinh lực, phương tiện chiến tranh mà còn bị suy sụp mạnh về tinh thần. Các đồng chí về khẩn trương nghiên cứu rồi báo cáo Bộ".

Trên xe trở về cơ quan, hai chúng tôi đều suy nghĩ: bây giờ ta chưa có điều kiện đưa pháo xe kéo vào đánh, nếu chỉ dùng cối 82 ly hoặc ĐKZ thì tầm bắn hạn chế, quân Mỹ tăng cường phòng thủ, khó tiếp cận, uy lực đạn lại nhỏ thì hiệu quả sẽ không cao. Thế rồi, chúng tôi chợt nghĩ đến một loại pháo hỏa tiễn mà Liên Xô mới viện trợ, tức là pháo hỏa tiễn BM-14. Đây là một loại pháo đặt trên xe ô tô, mỗi xe có một dàn 17 ống phóng, cỡ đạn 140 ly, tầm bắn xa 8 ki-lô-mét, trong vài giây đồng hồ lần lượt 17 quả đạn bay ra khỏi ống phóng, lao tới mục tiêu; mỗi xe lại có một ống phóng dự bị, có thể tách ra bắn từng viên đạn với từng ống phóng. Ý định sử dụng loại vũ khí này được Thường vụ Đảng ủy và Bộ Tư lệnh Pháo binh hoàn toàn nhất trí và báo cáo Bộ. Bộ lập tức phê chuẩn và chỉ thị cho các cơ quan nghiên cứu kỹ thuật, các công binh xưởng của Bộ cùng Binh chủng tập trung nghiên cứu bắn thử. Ta nghiên cứu không những chỉ dùng bắn đạn hỏa tiễn có ống phóng mà còn nghiên cứu cả cách bắn không cần ống phóng. Chúng tôi nghiên cứu thành công rồi cho sản xuất hàng loạt ống pháo. Bộ đặt tên cho loại pháo hỏa tiễn này là A12.

Pháo hỏa tiễn ĐKB:

Trong thời gian cơ quan Binh chủng cùng cơ quan Bộ nghiên cứu thành công pháo hỏa tiễn A12 thì Chủ tịch Hồ Chí Minh, Chính phủ và Bộ Quốc phòng cũng nhờ Chính phủ Liên Xô giúp nghiên cứu sản xuất một loại pháo với những yêu cầu chiến thuật là: tầm bắn xa trên dưới 10 ki-lô-mét, uy lực lớn, gây cháy, sát thương nhiều phương tiện chiến tranh và nhất là bộ đội ta có thể mang vác được thuận lợi ở địa hình rừng núi. Dựa vào cấu tạo loại đạn pháo hỏa tiễn BM-21 với cỡ đạn 122 ly bắn xa được 10.800 mét. Bạn đã chế tạo cho ta một loại pháo đáp ứng được yêu cầu trên. Loại pháo này có hai bộ phận, nòng pháo và chân pháo, mỗi bộ phận chỉ cần một người mang vác gọn nhẹ, đạn nổ có độ nóng cao, mảnh đạn nhiều. Đúng ngày mồng 2 Tết Bính Ngọ (1966), pháo và đạn đã sang tới Việt Nam. Lúc đầu ta đặt tên loại pháo hỏa tiễn này là ĐKZ66, sau đổi thành ĐKB với ý định loại pháo hỏa tiễn này sẽ là loại pháo lớn chuyên dùng cho các chiến trường miền Nam.

Sau khi nghiên cứu và bắn thử thành công cả pháo A12 và ĐKB, theo lệnh Bộ, ngày 17 tháng 4 năm 1966, Binh chủng Pháo binh được vinh dự tổ chức bắn trình diễn cả hai loại pháo với nhiều tầm bắn khác nhau để báo cáo Bác Hồ và Bộ Chính trị. Địa điểm bắn tại núi Múc trên trường bắn Pháo binh Hòa Lạc, Sơn Tây. Xem bắn xong, Người rất hài lòng và chỉ vào khẩu pháo hỏa tiễn A12 nói vui với mọi người: "Hàng nội hóa đấy!".

Tiếp đó, theo chỉ thị của Bộ, một loạt các trung đoàn, tiểu đoàn độc lập được cấp tốc thành lập để tiếp nhận hai loại vũ khí mới này. Từ cuối năm 1966 đến đầu năm 1968, các đơn vị được thành lập xong. Sau khi được huấn luyện sáu tháng và tổ chức bắn đạn thật kết quả tốt, các đơn vị được lệnh hành quân tăng cường vào các chiến trường sau: Trung đoàn 368B trang bị pháo ĐKB vào chiến trường Khu 5; Trung đoàn 84A trang bị pháo ĐKB vào chiến trường Nam Bộ; Trung đoàn 84B trang bị pháo ĐKB vào Mặt trận B5 Quảng Trị; Tiểu đoàn 99 trang bị pháo A12 vào Mặt trận Đà Nẵng; Tiểu đoàn 95 và Tiểu đoàn 96 trang bị pháo A12 vào chiến trường Tây Nguyên; Trung đoàn 45 trang bị ĐKB vào Mặt trận Đường 9 - Khe Sanh; ba Tiểu đoàn 32, 33, 34 trang bị hỗn hợp ĐKB và A12 vào chiến trường Thừa Thiên - Huế.