PHẬT HOÀNG TRÂN NHÂN TÔNG - PHẦN 4 - HÀNH TRÌNH XUẤT GIA

Tháng 10 năm Kỷ Hợi (1299), Thượng hoàng Trần Nhân Tông chính thức đến núi Yên Tử (Quảng Ninh) xuất gia, lấy pháp danh là Hương Vân Đại Đầu Đà, tu hành theo thập nhị đầu đà (mười hai điều khổ hạnh). Ngài có đạo hiệu là Trúc Lâm Đại Đầu Đà hay Trúc Lâm Đại sĩ Giác hoàng Điều Ngự.

Tại Yên Tử, Điều Ngự đã lập tinh xá, thuyết pháp, dạy đạo và thu nhận đệ tử. Trong thời điểm đó, Phật giáo Đại Việt chịu ảnh hưởng của ba dòng thiền: Tì Ni Đa Lưu Chi, Thảo Đường và Vô Ngôn Thông. Điều Ngự đã tiếp thu tinh hoa từ các dòng thiền này và hợp nhất thành Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử – được xem là Giáo hội thống nhất đầu tiên của Phật giáo Việt Nam.

Trong 9 năm tu Phật, Điều Ngự đã đi nhiều nơi để hoằng pháp, bao gồm các chùa như: Phổ Minh (Thiên Trường, Nam Định), Sùng Nghiêm (Chí Linh, Hải Dương), Vĩnh Nghiêm (Yên Dũng, Bắc Giang), Báo Ân – Siêu Loại (Gia Lâm, Hà Nội)… Ngài cũng cho xây dựng nhiều ngôi chùa và đi giáo hóa khắp nơi trong cả nước, khuyến khích Tăng, Ni, Phật tử tin tưởng đúng đắn và thực hành Phật pháp với tư tưởng cốt lõi “Phật tại tâm”. Đồng thời, Ngài cũng uốn nắn chính sự, dạy dân bài trừ mê tín dị đoan, tu dưỡng đạo đức theo giáo lý Phật đà.

Tháng 3 năm 1301, Điều Ngự đến châu Bố Chính (Quảng Bình), dựng am Trí Kiên và tu tại đây một thời gian. Sau đó, Ngài sang nước Chiêm Thành và lưu lại gần một năm để học ngôn ngữ, tìm hiểu văn hóa Phật giáo và xây dựng mối quan hệ hòa hiếu với vương quốc này. Tại đây, Điều Ngự đã hứa gả công chúa Trần Huyền Trân cho vua Chiêm là Chế Mân, người đã từng cùng Đại Việt đánh tan quân xâm lược Nguyên Mông. Như một lễ vật cưới, vua Chiêm đã dâng hai châu Ô và châu Lý cho Đại Việt vào năm 1306 (sau được đổi tên thành châu Thuận và châu Hóa).

Năm 1304, Điều Ngự thu nhận Pháp Loa (Đồng Kiên Cương, 1284-1330) làm đệ tử và đào tạo trở thành người kế vị, Đệ nhị Tổ Trúc Lâm. Ngày mồng 1 Tết Nguyên Đán năm 1308, lễ truyền đăng cho Pháp Loa đã được tổ chức long trọng tại chùa Báo Ân (Siêu Loại, nay thuộc Bắc Ninh).

Trong 9 năm tu Phật, Điều Ngự đã để lại cho Phật giáo Việt Nam một dòng thiền đặc sắc với tinh thần “Phật tại tâm”, khẳng định mỗi người trong tâm đều có Phật tính. Với tư tưởng “Hoa quang đồng trần”, Ngài dạy rằng Phật tính vốn có trong mỗi người như một ngọn đèn, cần được thắp sáng trong tâm mỗi người. Khi toàn dân thấm nhuần tinh thần này, đất nước sẽ rực sáng trí tuệ, đoàn kết vững mạnh, thái bình thịnh trị.