Phía sau chiếc khăn rằn và lời thề biển mặn

Giữa những trang sử hào hùng về phong trào Đồng Khởi hay những chuyến tàu không số vượt đại dương, người ta thường nhớ về Nguyễn Thị Định với hình ảnh một vị nữ tướng kiên cường trong chiếc khăn rằn Nam Bộ quen thuộc. Thế nhưng, đằng sau ý chí bằng sắt đá ấy là một trái tim chịu nhiều giông bão và một tình yêu vĩnh cửu được tôi luyện qua ngục tù.

Năm 1938, cô gái Út Định nên duyên cùng người đồng chí Nguyễn Văn Bích. Hạnh phúc ngắn chẳng tày gang, chỉ ba ngày sau khi bà sinh con trai đầu lòng, mật thám Pháp ập vào bắt giữ người chồng và đày ông ra Côn Đảo. Không lâu sau, chính bà cũng bị bắt và giam cầm tại nhà tù khét tiếng Bà Rá khi con thơ mới vài tháng tuổi.

Trong những ngày tháng chịu đòn roi tra tấn tàn bạo, động lực duy nhất giúp người mẹ trẻ lay lắt sinh tồn là niềm tin về ngày đoàn tụ. Nhưng nghiệt ngã thay, hung tin từ Côn Đảo bay về: chồng bà đã hy sinh vì kiệt sức và đòn tra tấn. Nỗi đau mất đi người bạn đời, người đồng chí tri kỷ như ngàn mũi dao đâm vào lồng ngực. Bà khóc cạn nước mắt, nhưng không để bản thân gục ngã. Bi kịch ấy không nghiền nát được người con gái Bến Tre, mà ngược lại, hóa thành một ngọn lửa căm thù ngùn ngụt. Bà biến nỗi đau cá nhân thành tình yêu lớn với non sông.

Năm 1946, vượt qua nỗi đau mất mát, bà nhận nhiệm vụ làm thuyền trưởng đứng mũi chịu sào, vượt qua bao đợt phong ba và sự phong tỏa gắt gao của địch để vận chuyển 12 tấn vũ khí từ Bắc vào Nam. Chuyến đi lịch sử ấy chính là viên gạch đầu tiên đặt nền móng cho huyền thoại Đường Hồ Chí Minh trên biển.

Mỗi lần soi mình xuống sóng nước trùng khơi hay thắt lại chiếc khăn rằn trước trận đánh, bà Ba Định như thấy hình bóng của chồng, của những người đồng đội đã ngã xuống đang dõi theo. Suốt cuộc đời mình, bà không đi bước nữa, dành trọn vẹn tuổi xuân và tâm huyết cho độc lập dân tộc. Chiếc khăn rằn trên cổ vị nữ tướng không chỉ là biểu tượng của người con gái sông nước, mà là hiện thân của một lời thề sắt son với biển mặn, với người xưa, và với Tổ quốc.