Phía sau rặng trâm bầu

Tôi khi ấy mới mười hai tuổi, gầy nhẳng và hiếu động. Ngày nào cũng cùng thằng Tư, con Hạnh rủ nhau ra bờ sông thả diều, bắt cá lia thia. Mỗi lần ngang qua rặng Trâm bầu, chúng tôi lại nhìn vào khoảng tối um bên trong rồi thì thầm đoán già đoán non. – Chắc có ma! – con Hạnh nói nhỏ. – Ma gì, tao thấy đêm nào cũng có ánh đèn. Chắc là kho báu! – thằng Tư quả quyết. Tôi không tin ma cũng chẳng tin kho báu, nhưng lòng cứ nao nao muốn biết phía sau rặng cây ấy có gì. Một buổi chiều cuối năm, trời đổ mưa lất phất. Tôi lén men theo mép ruộng, chui qua đám cỏ cao rồi luồn vào rặng cây. Càng đi vào trong càng tối. Đất mềm và mùi lá mục ngai ngái. Tim tôi đập thình thịch. Bỗng có tiếng người: – Ai đó? Tôi đứng chết trân. Từ sau gốc cây bước ra một chú bộ đội mặc áo bà ba đen, vai đeo súng. Gương mặt chú rám nắng nhưng ánh mắt hiền. – Dạ… cháu đi lạc. Chú nhìn tôi một lát rồi bật cười: – Đi lạc mà chui đúng chỗ bí mật nhất xóm này. Tôi tròn mắt. Sau rặng Trâm bầu là một khoảng đất rộng được che kín bằng lá cây. Có mấy căn chòi nhỏ, vài người đang ngồi sửa súng, người khác nấu cơm bằng bếp không khói. Xa hơn là miệng hầm ngụy trang bằng cỏ. Tôi hiểu ra: đây là nơi ở của du kích. Chú bộ đội dặn tôi: – Cháu đã thấy rồi thì phải giữ bí mật. Không được nói với ai. Tôi gật đầu lia lịa. Từ hôm đó, tôi trở thành “người liên lạc nhỏ” của các chú. Việc của tôi chỉ là mang rau, mang khoai, khi thì chuyển mẩu giấy nhỏ giấu trong cán ná cho cô Ba bán hàng ngoài chợ. Tôi thấy mình quan trọng vô cùng. Mỗi lần vào căn cứ, tôi thích nhất là nghe chú Năm kể chuyện. Chú bảo quê chú ở tận Bến Tre, có vườn dừa bát ngát. Khi giặc đến càn quét, chú bỏ cuốc cầm súng. – Rồi mai này hết giặc, chú về trồng dừa lại. Tôi hỏi: – Chú có sợ không? Chú xoa đầu tôi: – Có chứ. Ai mà không sợ. Nhưng sợ mà vẫn đứng lên mới là dũng cảm. Một đêm trăng mờ, tiếng chó sủa dồn từ đầu làng. Rồi tiếng chân chạy, tiếng quát tháo. Giặc càn! Cả căn cứ phía sau rặng Trâm bầu lập tức im phăng phắc. Các chú nhanh chóng xuống hầm, xóa dấu vết. Chú Năm kéo tôi lại: – Cháu chạy về nhà ngay. Nhớ đi vòng mé sông. Tôi chưa kịp đi thì tiếng súng nổ chát chúa ngoài ruộng. Đạn xé lá cây rào rào. Tôi sợ cứng người. Chú Năm đẩy tôi xuống một hố cạn: – Nằm im! Tôi ôm đầu, nghe tiếng tim mình lẫn trong tiếng súng. Một lúc lâu sau, giặc lục soát đến gần. Chúng đi quanh rặng cây, dùng dao phát cỏ nhưng không phát hiện cửa hầm được ngụy trang rất kín. Bỗng một tên lính chỉ vào dấu chân nhỏ của tôi trên bùn. Hắn la lớn rồi tiến lại. Ngay lúc ấy, từ bờ sông phía xa vang lên tiếng nổ lớn. Một tổ du kích khác đánh nghi binh. Bọn lính hốt hoảng quay đầu chạy. Tiếng súng đuổi nhau ra tận cánh đồng. Đêm đó, căn cứ an toàn. Sáng hôm sau, chú Năm cười bảo: – Dấu chân nhỏ của cháu suýt làm lộ bí mật đó. Tôi cúi đầu xấu hổ. Chú lại nói: – Nhưng nhờ cháu bình tĩnh nên không ai bị bắt. Mấy tháng sau, chiến sự ác liệt hơn. Các chú chuyển căn cứ đi nơi khác. Trước lúc đi, chú Năm đưa tôi chiếc ná gỗ cũ. – Giữ làm kỷ niệm. Khi nào đất nước yên bình, cháu nhớ kể lại rằng đã từng có một nơi như thế phía sau rặng cây này. Tôi cầm chiếc ná, nghẹn ngào không nói được. Nhiều năm trôi qua, chiến tranh đã lùi xa. Tôi lớn lên, rời làng đi học rồi trở về. Rặng Trâm bầu ngày xưa giờ vẫn còn, chỉ thưa bớt vài cây vì bão gió. Phía sau không còn hầm bí mật, chỉ là khoảng đất trống đầy cỏ non. Lũ trẻ trong xóm bây giờ vẫn chạy chơi quanh đó. Chúng hỏi tôi: – Chú ơi, sau rặng cây có gì vậy? Tôi nhìn bóng lá lay động trong nắng chiều, mỉm cười: – Có cả một thời tuổi trẻ của quê mình. Có những con người đã sống âm thầm để giữ bình yên cho đất nước hôm nay.