Phó Đô đốc Mai Xuân Vĩnh – Anh hùng LLVT nhân dân, Vị tướng của Biển đảo

Hình ảnh tư liệu: Phó Đô đốc Mai Xuân Vĩnh

Mai Xuân Vĩnh (bí danh Hải Bình, sinh ngày 15 tháng 4 năm 1930) là một Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, là Tướng lĩnh Quân đội nhân dân Việt Nam cấp cao, hàm Phó Đô đốc. Ông nguyên là Tư lệnh Quân chủng Hải quân, nguyên Phó Tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng Quân chủng Hải quân, nguyên Phó Tham mưu trưởng Quân chủng Hải quân.

Ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân năm 2017 do các chiến công trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp. Với vai trò là người đứng đầu trong số 33 tác giả của công trình nghiên cứu chiến đấu bảo vệ quần đảo Trường Sa, ông được trao tặng giải thưởng Hồ Chí Minh về Khoa học Công nghệ.

Được mệnh danh là "Vị tướng Biển đảo", Mai Xuân Vĩnh được xem là một trong những vị tướng xuất sắc nhất của Hải quân Việt Nam. Mai Xuân Vĩnh sinh ngày 15 tháng 4 năm 1930 và lớn lên tại làng Thọ Linh, xã Quảng Sơn, huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình (nay là thôn 11 xã Nam Ba Đồn, tỉnh Quảng Trị).

Mai Xuân Vĩnh là cán bộ được đào tạo cơ bản qua các trường:. Trường Trung học phổ thông Phan Bội Châu - Tuyên Hoá - Quảng Bình. Trường Hạ sĩ quan Bộ binh. Trường Sĩ quan Hải quân Baku (Tốt nghiệp 1963). Học viện Hải quân Liên Xô. Học viện Quân sự Cao cấp Bộ tổng tham mưu các lực lượng vũ trang Liên Xô Voroshilov. Đây là trường Quân sự binh chủng hợp thành cao cấp nhất của Liên Xô lúc bấy giờ chuyên đào tạo cán bộ quân sự cao cấp chỉ huy tham mưu cấp chiến dịch, chiến lược. Trường Đảng cao cấp Nguyễn Ái Quốc. Học viện chính trị quân đội nhân dân Việt Nam.

Từ tháng 01/1947 đến tháng 04/1950: Ông là Đội viên Đội thiếu niên cứu quốc, giáo viên Bình dân học vụ tại xã Quảng Sơn, huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình. Ngày 01/05/1950: Ông nhập ngũ và được biên chế công tác tại Đại đội 88, Tiểu đoàn 436, Trung đoàn 18.

Ngày 02/09/1950: Ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương (nay là Đảng cộng sản Việt Nam). Từ tháng 11/1950: Ông cử đi học lớp Hạ Sỹ Quan tốt nghiệp loại Giỏi, Ông xếp thứ 2 toàn trường ông được phong quân hàm Trung sỹ. Từ tháng 05/1950 đến tháng 08/1959: Ông là Chiến sĩ, Tiểu đội trưởng, Trung đội phó, Trung đội trưởng Đại đội 88, Đại đội phó, Chính trị viên đại đội 40, Tiểu đoàn 436, Trung đoàn 101, Đại đoàn 325.

Ngày 20 tháng 11 năm 1958 ông được phong quân hàm Thượng uý. Từ tháng 08/1959 đến tháng 04/1964: Ông được cử đi học tại Trường Sĩ quan Hải quân Kirov ở thủ đô Baku, nước cộng hòa Azerbaijan. Tháng 02/1965, Ông được điều về Quân chủng Hải quân. Tháng 06/1966: Ông làm Trợ lý Tác chiến Khu Tuần phòng 2 Hải quân; rồi làm Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 8 Radar bờ biển thuộc Phòng Thông tin Quân chủng Hải quân.

Tháng 10/1969: Ông làm Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn Sông Gianh. Tháng 11/1971: Ông làm Chỉ huy phó, rồi Chỉ huy trưởng Khu vực 4, Sông Gianh, Bộ Tư lệnh Hải quân. Tháng 08/1973: Ông được cử đi học tại Học viện Hải quân Liên Xô. Tháng 01/1975: Ông giữ chức vụ Phó phòng Tác chiến, rồi Trưởng phòng Tác chiến Quân chủng Hải quân.

Tháng 08/1980: Ông làm Phó Tham mưu trưởng Quân chủng Hải quân. Từ tháng 08/1980 đến tháng 07/1982: Ông được cử đi học tại Học viện Quân sự Cao cấp Bộ tổng tham mưu các lực lượng vũ trang Liên Xô Voroshilov. Tháng 07/1982: Ông được bổ nhiệm làm Phó Tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng Quân chủng Hải quân.

Năm 10/1988: Ông được phong quân hàm Chuẩn đô đốc. Tháng 9/1993: Ông được bổ nhiệm làm Tư lệnh Quân chủng Hải quân. Năm 1994: Ông được phong quân hàm Phó đô đốc. Năm 1996: Ông tham dự Đại hội đại biểu toàn quốc Đảng Cộng sản Việt Nam lần VIII. Tháng 3/2000: Ông nghỉ hưu.

Ngày 26/09/2016: Chủ tịch nước Cộng hoà XHCN Việt Nam đã ký Quyết định tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng 3. Ngày 04/01/2017: Ông được trao tặng Huân chương Độc lập hạng 3 vì đã có thành tích xuất sắc trong quá trình công tác, góp phần vào sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội, bảo vệ Tổ quốc.

Ngày 11/01/2017: Chủ tịch nước Cộng hoà XHCN Việt Nam ký Quyết định số 103/QĐ-CTN trao tặng giải thưởng Hồ Chí Minh về Khoa học Công nghệ xây dựng công trình chiến đấu bảo vệ quần đảo Trường Sa. Đây là giải thưởng cao quý nhất của Nhà nước Việt Nam trao tặng trong lĩnh vực kinh tế quốc dân, khoa học, kỹ thuật, văn học, nghệ thuật.

Ngày 13/04/2017: Ông được Đảng và Nhà nước trao tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ông là chắt nội của Lãnh binh Mai Lượng (1838–1890): lãnh tụ khởi nghĩa phong trào Cần Vương chống Pháp vào cuối thế kỷ 19 ở vùng hữu ngạn sông Gianh - Quảng Bình. Ông có ông nội là ông: Mai Xuân Đoá (1871 - 1946). Bố ông là: ông Mai Xuân Búp. Mẹ ông là: bà Trần Thị Tràng ( ?? - 1947). Em gái ông là: bà Mai Thị Qui (mất khi bà tròn 2 tuổi) do sốt rét trong rừng. Vợ ông là: bà Trần Thị Lý người cùng quê Quảng Bình (hiện tại bà đã mất). Con trai Mai Xuân Viễn (Trung uý Hải quân) đã mất. Ông có 3 người con gái lần lượt là ***. Trung tá QNCN Mai Thị Hoa. Đại tá Mai Thị Trâm (từng làm Trưởng ban kiểm soát công ty cổ phần Kho Vận Tân Cảng). Mai Thị Hiền. Ông có 3 người con rể lần lượt là ***. Ông có người con rể là Đại tá Trần Triệu Phú (1965) lấy bà Mai Thị Trâm, ông Phú quê Thái Bình nguyên là Bí thư Đảng ủy, nguyên Chủ tịch Hội đồng Quản trị kiêm Giám đốc Công ty Cổ phần ICD Tân Cảng - Long Bình (thuộc Tổng công ty Tân Cảng Sài Gòn) và người cháu rể là Trung tá Mai Tùng Lâm cũng đang công tác trong lực lượng Hải Quân Việt Nam. Ông Trần Mậu Đình lấy bà Mai Thị Hoa. Ông Đỗ Minh Khôi lấy bà Mai Thị Hiền. Giải thưởng Hồ Chí Minh về Khoa học Công nghệ. Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.

Khi cùng Trung đoàn 101, Đại đoàn 325 (nay là Sư đoàn 325, Quân đoàn 2) chiến đấu ở Bình Trị Thiên và ở Hạ Lào – Đông Bắc Campuchia, Mai Xuân Vĩnh đã tham gia trận chiến đấu chống càn "cá sấu" (operation caiman) của thực dân Pháp ngày 4 tháng 9 năm 1952 ở khu vực Bắc Thừa Thiên – Nam Quảng Trị. Sau một ngày chiến đấu bị địch bao vây, Mai Xuân Vĩnh đã quyết đoán chỉ huy đưa lực lượng 8 người, trong đó có 2 thương binh nặng cùng hàng trăm đồng bào vượt sông Ô Lâu thoát khỏi vòng vây, tránh sự tàn sát của địch.

Danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân (13/04/2017). Huân chương Độc lập hạng Ba (09/2016). Huân chương Quân công hạng Ba. Huân chương Chiến công hạng Nhất. Huân chương Chiến công hạng Nhì. Huân chương Chiến công hạng Ba. Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất. Huân chương Chiến công giải phóng hạng Nhất. Huân chương Chiến thắng hạng Ba. Huy chương Quân kỳ quyết thắng. Huân chương Chiến sĩ vẻ vang hạng Nhất. Huân chương Chiến sĩ vẻ vang hạng Nhì. Huân chương Chiến sĩ vẻ vang hạng Ba. Huy Chương "Cựu chiến binh Việt Nam". Huy hiệu 45 năm tuổi Đảng (1995). Huy hiệu 50 năm tuổi Đảng (2000). Huy hiệu 55 năm tuổi Đảng (2005). Huy hiệu 60 năm tuổi Đảng (2010). Huy hiệu 65 năm tuổi Đảng (2015). Huy hiệu 70 năm tuổi Đảng (2020). Huy hiệu 75 năm tuổi Đảng (2025). Huy Chương đoàn kết liên minh chiến đấu của Bộ Quốc Phòng Liên Bang Nga. Huy Chương "Vì sự nghiệp Khoa học công nghệ". Huy Chương "Vì sự nghiệp giải phóng phụ nữ". Huy Chương "Vì sự nghiệp tư pháp". Huy Chương "Vì sự nghiệp dầu khí". Huy Chương "Vì thế hệ trẻ". Huy Chương "Vì sự nghiệp công đoàn". Huy Chương "Vì sự nghiệp phát triển nghề cá". Kỷ niệm Chương "Vì sự nghiệp bảo vệ chủ quyền biển đảo của Tổ quốc". Kỷ niệm Chương "Vì sự nghiệp xây dựng và phát triển "Đường Hồ Chí Minh trên biển"". Kỷ niệm Chương "Vì có nhiều cống hiến xây dựng lực lượng quần chúng vũ trang". Kỷ niệm Chương "Vì sự nghiệp công tác tổ chức xây dựng Đảng". Kỷ niệm Chương "Vì sự nghiệp công tác kiểm tra của Đảng". Kỷ niệm Chương "Vì sự nghiệp tư tưởng văn hóa". Kỷ niệm Chương "Vì sự nghiệp dân vận". Kỷ niệm Chương "Về đoàn kết kiên cường thần tốc táo bạo quyết thắng sư đoàn 325".

Sáng 13-4, Trung đoàn 101, Sư đoàn 325 (Quân đoàn 2) đã long trọng tổ chức Lễ đón nhận danh hiệu “Anh hùng LLVT nhân dân” phong tặng đồng chí Mai Xuân Vĩnh, nguyên Trung đội trưởng, Đại đội 88, Tiểu đoàn 436, Trung đoàn 101.

Dự buổi lễ có các đồng chí: Thượng tướng Phạm Ngọc Minh, Phó tổng Tham mưu trưởng; Chuẩn Đô đốc Phạm Hoài Nam, Ủy viên Trung ương Đảng, Tư lệnh Quân chủng Hải quân.

Tại buổi lễ, thừa ủy quyền của Chủ tịch nước, Thiếu tướng Trần Võ Dũng, Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Quân đoàn 2 đã trao tặng Danh hiệu “Anh hùng LLVT nhân dân” cho đồng chí Mai Xuân Vĩnh.

Thượng tướng Phạm Ngọc Minh; Chuẩn Đô đốc Phạm Hoài Nam và các đại biểu chụp ảnh lưu niệm cùng Anh hùng LLVT nhân dân Mai Xuân Vĩnh (người đứng giữa).

Đồng chí Mai Xuân Vĩnh (bí danh Hải Bình) sinh năm 1930 tại xã Quảng Sơn, thị xã Ba Đồn, tỉnh Quảng Bình. Sinh ra trong một gia đình yêu nước, quê hương giàu truyền thống cách mạng. Tháng 5 năm 1950 đồng chí nhập ngũ và biên chế vào Tiểu đoàn 436, Trung đoàn 18, sau đó tách ra và sát nhập vào Trung đoàn 101 ở Thừa Thiên-Huế. Sau khi tốt nghiệp Trường Hải quân Bacu (Liên Xô cũ), đầu năm 1965 đồng chí được điều động về công tác tại Quân chủng Hải Quân. Đồng chí Mai Xuân Vĩnh đã lần lượt trải qua nhiều chức vụ cho tới khi là Tư lệnh Quân chủng Hải Quân và nghỉ hưu tháng 3-2000. Trong chiến đấu và công tác, đồng chí Mai Xuân Vĩnh luôn phát huy sự mưu trí, sáng tạo, quyết đoán, hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ được giao. Đồng chí Mai Xuân Vĩnh đã có những cống hiến, đóng góp được đánh giá quan trọng trong xây dựng Quân chủng Hải quân trưởng thành, phát triển lớn mạnh và hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc.

Qua tư liệu lịch sử và bài viết "Phó Đô đốc Mai Xuân Vĩnh được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân" đăng trên Báo Quân đội nhân dân, cuộc đời và quá trình hoạt động cách mạng của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Mai Xuân Vĩnh (sinh năm 1931) – người con của quê hương làng Thọ Linh, xã Quảng Sơn, huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình (nay là thôn 11 xã Nam Ba Đồn (Quảng Trị) – là minh chứng tiêu biểu cho phẩm chất kiên trung của thế hệ cán bộ, chiến sĩ thuộc nhóm Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân gắn liền với giai đoạn lịch sử 1988. Trong suốt những năm tháng chiến đấu và công tác, vượt qua muôn vàn gian khổ, thử thách của thời cuộc, Mai Xuân Vĩnh đã dành trọn tâm huyết, trí tuệ và bản lĩnh để hoàn thành xuất sắc trọng trách trước Đảng, Nhà nước, Quân đội và Nhân dân.

Những cống hiến và dấu ấn lịch sử của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Mai Xuân Vĩnh được lưu giữ trên các trang báo chí cách mạng Việt Nam (Báo Quân đội nhân dân: https://www.qdnd.vn/quoc-phong-an-ninh/tin-tuc/dong-chi-mai-xuan-vinh-duoc-phong-tang-danh-hieu-anh-hung-llvt-nhan-dan-504627) không chỉ là nguồn sử liệu quý giá đối với quê hương Quảng Trị, mà còn là tấm gương sáng về lòng yêu nước, đạo đức cách mạng và ý chí phụng sự Tổ quốc để thế hệ trẻ hôm nay học tập, noi theo. Bên cạnh đó, nhiều bài viết báo chí chính thống như "Vị tướng của biển đảo" (Báo điện tử baodanang.vn - http://www.baodanang.vn/channel/6061/201412/vi-tuong-cua-bien-dao-2383882/); "Phó Đô đốc Mai Xuân Vĩnh được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân" (Báo Hải quân Việt Nam - https://baohaiquanvietnam.vn/tin-tuc/pho-do-doc-mai-xuan-vinh-duoc-phong-tang-danh-hieu-anh-hung-llvt-nhan-dan); "Trao Giải thưởng Hồ Chí Minh về KH&CN trong lĩnh vực quân sự, quốc phòng" (Cổng Thông tin điện tử (most.gov.vn) - https://most.gov.vn/cchc/tin-tuc/493/11945/trao-giai-thuong-ho-chi-minh-ve-khcn-trong-linh-vuc-quan-su--quoc-phong.aspx) cũng đã ghi nhận sâu sắc những đóng góp của nhân vật.