"Phòng mổ dưới lòng đất"

Trong những năm tháng đánh phá ác liệt nhất của không quân Mỹ dọc tuyến đường Trường Sơn, các trạm quân y tiền phương thường phải đặt tại những nơi nguy hiểm nhất để kịp thời cứu chữa thương binh. Bác sĩ Nguyễn Ngọc Hàm cùng đội ngũ y bác sĩ của mình đã sống và làm việc trong những điều kiện "không tưởng".

Phẫu thuật giữa tiếng bom Có những ca đại phẫu diễn ra ngay khi máy bay B-52 đang rải thảm bên trên. Trong hầm mổ chật hẹp, đất đá rơi xuống rào rào, ánh sáng duy nhất đôi khi chỉ là những chiếc đèn pin thắt trên đầu hoặc đèn dầu hỏa được che chắn kỹ lưỡng.

Bác sĩ Hàm nhớ lại một ca mổ đặc biệt cho một chiến sĩ bị mảnh bom găm vào gần tim. Giữa chừng, một quả bom nổ gần làm sập một góc hầm, khói bụi mịt mù, dụng cụ y tế văng tung tóe. Trong giây phút sinh tử đó, ông đã lấy thân mình che chắn cho vết mổ của bệnh nhân để tránh nhiễm trùng. Khi khói tan, ông lại bình tĩnh cầm dao mổ, tiếp tục bóc tách mảnh kim loại sắc nhọn trong sự nín thở của cả kíp trực.

Sáng tạo từ cái khó Trong hoàn cảnh thiếu thốn thuốc men trầm trọng, bác sĩ Hàm và đồng đội đã có những sáng kiến phi thường. Họ dùng nước dừa thay dịch truyền, dùng chỉ may quần áo hấp tiệt trùng để khâu vết thương, và dùng các loại lá rừng làm thuốc kháng viêm.

Ông thường động viên các đồng nghiệp:

"Súng đạn của kẻ thù có thể lấy đi mạng sống, nhưng y đức và trí tuệ của chúng ta phải giữ lấy sự sống đó bằng mọi giá. Mỗi chiến sĩ được cứu sống là một mũi tiến công trở lại chiến trường."

Tình người trong lửa đạn Không chỉ là bác sĩ, ông còn là người cha, người anh tinh thần của những chiến sĩ trẻ. Có những lúc thực phẩm cạn kiệt, ông nhường phần cháo loãng duy nhất của mình cho thương binh nặng. Đối với ông, mỗi vết sẹo trên thân thể đồng đội là một nỗi đau mà ông tự hứa phải xoa dịu bằng tất cả khả năng của mình.