Quả bom cuối cùng ở cầu Tùng Cốc – sự hy sinh để đoàn xe kịp vượt qua

Sau ngày 24/7/1968 – ngày 10 cô gái Tiểu đội 4 hy sinh – Đồng Lộc vẫn chưa một ngày yên tiếng bom.

Con đường 15A tiếp tục là mục tiêu đánh phá dữ dội.

Trong tháng 8, tại khu vực cầu Tùng Cốc, lực lượng TNXP Đại đội 557 tiếp tục bám đường, rà phá bom và giữ cho tuyến giao thông không bị đứt.

Khi ấy, Võ Triều Chung là Đại đội trưởng kiêm Bí thư Chi bộ Đại đội 557-N55-P18. Ông quê ở Thuần Thiện, Can Lộc, sinh năm 1935; từng tham gia TNXP ở chiến trường Quảng Trị trước khi trở về Hà Tĩnh. Năm 1968, ông được giao phụ trách tuyến đường từ Ngã ba Đồng Lộc đến cầu Bạng.

Bên cạnh ông có những người đồng đội như Nguyễn Thị Hòe.

Hòe là Tiểu đội trưởng Tiểu đội 5.

Trong hồi ức của bà, Chung không chỉ là người chỉ huy mà còn như một người anh, một người đồng đội luôn cùng mọi người chia sẻ những công việc khó khăn nhất.

Một nhiệm vụ đặc biệt

Những ngày cuối tháng 8/1968, cấp trên thông báo có một đoàn xe quân sự đặc biệt sẽ đi qua khu vực Đồng Lộc.

Nhiệm vụ được giao rất rõ:

Phải bảo đảm đường thông, cầu thông, đoàn xe phải vượt qua an toàn.

Với những người làm giao thông ở Đồng Lộc, đó là một mệnh lệnh rất nặng nề.

Bởi họ biết máy bay Mỹ sẽ tìm mọi cách đánh phá.

Cầu Tùng Cốc là một trong những vị trí quan trọng trên tuyến đường. Nếu cầu bị đánh sập hoặc còn bom chưa được xử lý, đoàn xe không thể đi qua.

Ngày 24/8/1968, bom Mỹ liên tục trút xuống khu vực cầu Tùng Cốc.

Theo lời kể của Nguyễn Thị Hòe, tình hình lúc ấy vô cùng căng thẳng. Lực lượng TNXP cùng các đơn vị công binh phải khẩn trương rà phá bom để mở đường.

50 quả bom được xử lý

Suốt ngày hôm đó, những người lính rà phá bom gần như không có thời gian nghỉ.

Một quả.

Rồi quả thứ hai.

Quả thứ ba.

Bom nằm dưới mặt đường, dưới khu vực cầu, có quả nằm ở những vị trí rất khó tiếp cận.

Nhưng từng quả bom vẫn phải được xử lý.

Theo tư liệu của Báo Hà Tĩnh, trong ngày 24/8, lực lượng Đại đội 557 cùng đơn vị công binh đã phá được khoảng 50 quả bom nổ chậm.

Có thể tưởng tượng được áp lực lúc ấy.

Mỗi quả bom được xử lý là một hiểm họa được gỡ bỏ.

Nhưng đồng thời cũng có nghĩa là những người trực tiếp phá bom vừa bước qua một lần đối mặt với cái chết.

Đến cuối ngày, chỉ còn một quả bom cuối cùng.

Đó lại là quả bom khó xử lý nhất.

Nó nằm ở vị trí đặc biệt nguy hiểm.

Nếu không phá được, việc thông đường vẫn chưa thể hoàn thành.

Người chỉ huy bước lên trước

Trong hoàn cảnh ấy, Võ Triều Chung không đứng ngoài quan sát.

Ông trực tiếp tham gia xử lý.

Với tư cách người chỉ huy, ông hiểu rõ nguy hiểm.

Nhưng cũng chính vì là người chỉ huy, ông hiểu rằng không thể yêu cầu đồng đội làm một việc mà bản thân mình không dám đối diện.

Nguyễn Thị Hòe sau này kể lại rằng mọi người đều biết quả bom cuối cùng vô cùng nguy hiểm. Chung là người trực tiếp bước vào khu vực để xử lý.

Đó là những phút giây mà chiến tranh không cho con người nhiều lựa chọn.

Hoặc quả bom được phá.

Hoặc đoàn xe phải dừng lại.

Mà đoàn xe thì không thể chờ mãi.

Chung tiến đến.

Đồng đội đứng phía sau.

Không ai biết chuyện gì sẽ xảy ra tiếp theo.

Rồi tiếng nổ vang lên.

Võ Triều Chung hy sinh.

Các tư liệu lịch sử ghi nhận ông hy sinh vào khoảng 17 giờ ngày 24/8/1968 trong khi thực hiện nhiệm vụ rà phá bom tại cầu Tùng Cốc.

Người đồng đội Võ Bổn cũng hy sinh trong cùng sự kiện.

Khói bụi phủ kín khu vực cầu.

Đồng đội chạy xuống.

Tìm kiếm.

Đào bới.

Nhưng trong khi thi thể Võ Bổn được tìm thấy, việc tìm Võ Triều Chung rất khó khăn; lực lượng ứng cứu phải tiếp tục tìm kiếm trong khu vực thượng, hạ ngầm.

Đoàn xe vẫn đi qua

Điều khiến câu chuyện về Võ Triều Chung trở nên đặc biệt là ngay trong ngày ông hy sinh, nhiệm vụ mà ông và đồng đội quyết tâm hoàn thành vẫn tiếp tục.

Đêm 24/8/1968, đoàn xe quân sự đặc biệt của Trung ương đã vượt qua Ngã ba Đồng Lộc để tiếp tục hành quân vào chiến trường miền Nam.

Có thể nói, con đường đã được giữ bằng chính mạng sống của những người đứng bên đường.

Một người hy sinh.

Một đoàn xe đi qua.

Đó là hình ảnh cô đọng của mặt trận giao thông Đồng Lộc.

Không có tiếng reo mừng.

Không có lễ chiến thắng.

Chỉ có những người còn sống tiếp tục công việc sau khi đồng đội vừa nằm xuống.

Ký ức của Nguyễn Thị Hòe

Đối với Nguyễn Thị Hòe, câu chuyện ấy không phải một trang sử xa xôi.

Bà là người từng sống cùng Đại đội 557 và trực tiếp chứng kiến những ngày cuối cùng của Võ Triều Chung.

Nhiều năm sau, khi đi qua quê hương của người đồng đội, bà vẫn có thể kể rất rõ câu chuyện về ông. Bà nhớ rằng Chung là người hết lòng với nhiệm vụ và với đồng đội; sự hy sinh của ông luôn khiến bà xúc động.

Điều đáng quý là bà không kể về ông chỉ như một “anh hùng”.

Bà nhớ ông như một người anh, người chỉ huy và người đồng đội.

Chính cách nhớ ấy khiến câu chuyện trở nên gần gũi.

Bởi trước khi trở thành một cái tên trên bia tưởng niệm, Võ Triều Chung cũng là một con người bằng xương bằng thịt.

Ông có đồng đội.

Có gia đình.

Có những người tin tưởng vào mình.

Và có một nhiệm vụ mà ông đã chọn hoàn thành đến phút cuối cùng.

Người con và nỗi nhớ cha

Sau chiến tranh, con trai cả của ông, Võ Văn Chung, cũng là người kể lại những ký ức gia đình về cha mình. Ông sinh năm 1959, khi cha hy sinh mới khoảng 9 tuổi. Nhiều năm sau, ông vẫn giữ hình ảnh người cha qua những câu chuyện của mẹ và đồng đội cũ.

Một người cha ra đi khi con còn nhỏ.

Một người con lớn lên trong hòa bình nhưng cuộc đời luôn có một khoảng trống.

Đó cũng là một phần khác của câu chuyện Đồng Lộc mà đôi khi những con số về bom đạn không thể nói hết.

Phía sau một người hy sinh luôn có một gia đình.

Phía sau một quyết định bước vào trận địa là những người thân phải chờ đợi.

Võ Triều Chung không trở về với gia đình.

Nhưng tên tuổi ông trở về trong ký ức của đồng đội và trong câu chuyện mà những người ở lại kể cho con cháu.

Lời kết

Câu chuyện về Nguyễn Thị Hòe và Võ Triều Chung là câu chuyện về quả bom cuối cùng trước giờ đoàn xe đi qua.

Trong một ngày, đồng đội của ông đã phá hàng chục quả bom.

Đến quả cuối cùng, người chỉ huy trực tiếp bước vào nơi nguy hiểm nhất.

Ông hy sinh.

Nhưng con đường được giữ.

Đêm ấy, đoàn xe quân sự đặc biệt vẫn vượt qua Đồng Lộc.

Có những con người đã dùng tuổi trẻ để mở đường. Có những người dùng chính mạng sống của mình để giữ cho đoàn xe phía sau được tiếp tục đi.

Võ Triều Chung là một trong những người như thế.

Còn Nguyễn Thị Hòe là người sống sót để mang ký ức ấy đi qua những năm tháng hòa bình.

Một người nằm lại bên cầu Tùng Cốc. Một người trở về. Nhưng cả hai cùng góp phần làm nên một câu chuyện mà hơn nửa thế kỷ sau, mỗi lần nhắc đến Đồng Lộc, người ta vẫn nhớ: có những con đường được mở bằng máu, và có những chuyến xe đi qua nhờ sự hy sinh của những người đứng lại.