Quân Cờ Trong Bão Tố: Bi Kịch Của Đứa Trẻ Trên Ngai Vàng

Đêm tháng Tư năm Quang Thiệu thứ nhất (1516), Hoàng thành Thăng Long chìm trong bóng tối và mùi khói súng chưa tan từ các cuộc nổi loạn. Cậu bé Lê Y mười một tuổi co rúm người trong bộ hoàng bào rộng thùng thình. Tiếng tung hô "Vạn tuế!" vang lên từ điện thiết triều, nhưng trong mắt vị tân hoàng đế – Lê Chiêu Tông – tiếng tung hô đó nghe lạnh lẽo như tiếng gươm đao khua vào nhau.

Cậu không xin chiếc ngai vàng này. Triều đình Lê sơ sau thời thịnh trị của người cụ bốn đời Lê Thánh Tông nay đã mục nát. Quyền thần Trịnh Duy Sản vừa hạ sát vua Tương Dực, rồi bế xốc cậu lên làm vua chỉ để làm một tấm bình phong che đậy tham vọng.

Những năm đầu trị vì của Chiêu Tông là một chuỗi ngày dài nhìn giang sơn bị xâu xé. Khắp nơi giặc giã nổi lên như ong, kinh thành thỉnh thoảng lại bốc cháy. Khi Trịnh Duy Sản chết, Chiêu Tông tưởng như mình được thở phào, nhưng một cái bóng khác, khổng lồ và đáng sợ hơn, lại ập đến: Mạc Đăng Dung

Mạc Đăng Dung xuất thân là một đô lực chèo thuyền, nhờ sức khỏe phi thường và mưu lược mà thăng tiến thần tốc. Để dẹp loạn Trần Chân, Chiêu Tông buộc phải dựa vào Đăng Dung. Đó là quyết định sai lầm nhất cuộc đời vua. Đăng Dung dẹp xong loạn thì quyền bính cũng về tay họ Mạc. Đăng Dung gả con gái nuôi vào hầu vua, danh nghĩa là hầu hạ nhưng thực chất là để giám sát từng hơi thở, từng nét mặt của triều đình.

Đến năm 16 tuổi, Chiêu Tông không muốn làm bù nhìn nữa. Vị vua trẻ nung nấu ý định giành lại giang sơn cho dòng tộc. Đêm ngày 27 tháng 7 năm 1522, một chiếc thuyền nhỏ bí mật rời bến sông Hoàng thành, chở theo Chiêu Tông chạy trốn khỏi sự kiềm tỏa của Mạc Đăng Dung để tìm đường cầu viện các phe phái phương Nam.

Thế nhưng, cuộc đào thoát không mang lại tự do mà lại mở đầu cho một bi kịch lớn hơn. Mạc Đăng Dung lập tức phế bỏ Chiêu Tông, đưa em trai ông lên ngôi. Chiêu Tông chạy đến Thanh Hóa thì rơi vào tay phản thần Trịnh Tuy. Kẻ tự xưng là phò tá nhà Lê lại giam lỏng vua, dùng danh nghĩa của ông để làm công cụ tranh giành quyền lực.

Năm 1525, sau nhiều trận kịch chiến, Mạc Đăng Dung đánh bại Trịnh Tuy. Chiêu Tông bị bắt sống tại An Nhân và giải về Thăng Long.

Một ngày mùa đông lạnh giá năm 1526, trong căn phòng giam u tối ở phường Đông Hà, Lê Chiêu Tông ngước nhìn bầu trời qua ô cửa sổ nhỏ. Cậu bé 11 tuổi ngày nào giờ đã là một thanh niên 20 tuổi mang gương mặt hằn sâu những cay đắng. Tiếng bước chân khô khốc vang lên ngoài cửa. Phạm Kim Bảng – viên tướng dưới quyền Mạc Đăng Dung – bước vào với một dải lụa đào và một chén rượu độc độc trên tay.

Chiêu Tông không khóc, cũng không van xin. Ông hiểu rằng, trong canh bạc vương quyền, kẻ thua cuộc phải trả giá bằng mạng sống. Ông nâng chén rượu, uống cạn thứ chất lỏng xé tâm can, kết thúc một đời oanh liệt nhưng đầy đau thương.

Cái chết của Lê Chiêu Tông đã đặt một dấu chấm hết cay đắng cho vương triều Lê sơ, mở đường cho Mạc Đăng Dung chính thức bước lên ngai vàng một năm sau đó.