Rừng Đại tướng ở Hà Hiệu
Giữa thôn Lủng Cháng (xã Hà Hiệu, Ba Bể - nay là xã Phúc Lộc, tỉnh Thái Nguyên), nơi núi đá dựng đứng, có một khu rừng mà người dân mộc mạc gọi bằng cái tên đầy kính trọng: “Rừng Đại tướng”. 🌲 Tên gọi ấy không phải do nhà nước hay sách vở đặt ra, mà do lòng dân truyền lại – bởi nơi đây từng in dấu bước chân của đồng chí Văn, vị tướng tương lai của dân tộc trong những năm tháng hoạt động bí mật.
Khởi nguồn cách mạng từ mùa thu 1943
Khi phong trào Nam tiến lan tới Hà Hiệu, ông Bàn Văn Hoan (tên thật Bàn Văn Xuân, sinh 1909, người Dao Tiền) cùng hơn mười hộ dân được giác ngộ và gia nhập Việt Minh. Ông Hoan – một con người quả cảm – được kết nạp Đảng và bầu làm Phó Chủ nhiệm Việt Minh khu Quang Trung.Từ đỉnh Lủng Cháng tháng 9/1943, cán bộ Nam tiến Nông Văn Quang ngắm dãy núi cao hùng vĩ phía đông, hỏi ra mới biết đó là dãy Phja Bjoóc. Khi bàn chuyện mở cơ sở cách mạng sang vùng ấy, ông Hoan đã góp ý kiến, cử em trai Bàn Văn Cao đi vận động và từ đó mở rộng phong trào đến Phúc Lộc, Phiêng Khăm, Khuổi Nặm… Lan tỏa mạnh xuống Bạch Thông, Chợ Đồn… Hồi ký Con đường Nam tiến còn ghi rõ:“Đồng chí Bàn Văn Hoan… là người dân tộc Dao Tiền đầu tiên được kết nạp Đảng.” Ngôi nhà nhỏ che chở cán bộ Nam tiếnTrong hồi ký Từ nhân dân mà ra, đồng chí Văn kể lại những ngày sống ở nhà ông Hoan:“…Gia đình tiếp đón rất niềm nở. Theo tục lệ lâu đời, người Mán Tiền không bao giờ để người lạ ngủ trong phòng riêng vợ chồng, nhưng anh chị Hoan đã nhường cho chúng tôi…”.Những năm ấy, lính dõng, kỳ lý, tay sai Pháp liên tục lùng sục. Mỗi khi có báo động, đồng chí Văn phải men theo các khe đá sau nhà mà ẩn nấp. Có lần không kịp chạy, mẹ nuôi đã giấu ông vào giữa đống thóc nếp, che đậy khéo tới mức giặc lùng sục trên gác vẫn không phát hiện.Vùng núi đá sau nhà có vô số hang hốc hiểm trở – chính nơi ấy, nhân dân đã âm thầm che chở để một vị Đại tướng tương lai được an toàn tiếp tục cách mạng. Sự hy sinh của người Đảng viên đầu tiên dân tộc Dao TiềnNăm 1944, đi công tác Lủng Viền (Ngân Sơn), ông Hoan bị bắt, đưa về nhà tù Bắc Kạn. Bị tra tấn mười một lần “chết đi sống lại”, ông vẫn không khai nửa lời.Ngày 24/4/1944, giặc đưa ông cùng ông Phan Văn Long và Nông Văn Bọc đi Chợ Đồn, đến Km8 (Nà Buốc, Quang Thuận) thì xả súng, vu cho “tù chạy trốn”, rồi vùi xác chung bên sông Cầu.Trước lúc hy sinh, ông còn dặn vợ: “Có lẽ nó sẽ bắn tôi, nhưng ở nhà đừng lo. Cách mạng thế nào cũng thành công… Gặp đồng chí Văn thì gửi miếng cao này để đồng chí giữ sức làm việc…”Đọc đến đây, đồng chí Văn đã viết: “Tôi nhìn miếng cao trong tay chị Hoan, nước mắt muốn trào ra.”Dấu tích còn lại và lòng dân lưu giữSau ngần ấy năm, nhà ông Hoan chỉ còn nền cũ, nay được dùng làm nương ngô. Nhưng cây vải ông trồng vẫn xanh tươi, sai quả mỗi mùa – như lời nhắc dịu dàng về người đã khuất.Vùng núi đá nơi ông Văn từng ẩn náu, người dân gìn giữ nguyên vẹn, gọi thành “Rừng Đại tướng” – không ai đặt tên chính thức, nhưng lòng dân đã phong. Ảnh Đại tướng tặng gia đình năm 1997 vẫn được con cháu gìn giữ như báu vật – bằng chứng của một thời son sắt.Tôn vinh người anh hùng: Lủng Cháng và nơi ông Hoan bị sát hại ở Quang Thuận đã là di tích lịch sử.Tên ông được đặt cho một con đường ở phường Bắc Kạn, hài cốt được an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ huyện Ba Bể trước đây.Hôm nay, ai đi qua Rừng Đại tướng, ai bước trên con đường mang tên Bàn Văn Hoan, sẽ không khỏi lặng lòng trước chặng đường hiểm nguy mà những người đi trước đã trải qua để đổi lấy độc lập – tự do cho dân tộc. 
