SỞ CHỈ HUY PHÍA TRƯỚC

Nhân dịp kỷ niệm 30 năm ngày truyền thống vẻ vang của Quân đoàn 1 - Binh đoàn Quyết thắng, tôi xin được kể lại đôi điều về công việc của Sở chỉ huy phía trước trong suốt 12 ngày đêm vừa cơ động, vừa tổ chức một bộ phận quân đoàn đảm nhiệm đội dự bị cho các lực lượng vũ trang ta tiến công giải phóng thành phố Đà Nẵng Xuân 1975.

Cùng với anh em cán bộ, chiến sĩ được điều về xây dựng quân đoàn từ những ngày đầu thành lập, tháng 11 năm 1973, nhiệm vụ đầu tiên của tôi lúc đó là nhanh chóng nắm tình hình pháo binh để xây dựng phương án kiện toàn tổ chức lực lượng, trang bị, kế hoạch huấn luyện, chuẩn bị cho Đảng ủy họp với hướng phấn đấu trong năm 1974, khả năng tác chiến của quân đoàn tăng lên một bước, đến năm 1975, có thể tác chiến hiệp đồng binh chủng quy mô lớn. Khi cả quân đoàn bước vào mùa huấn luyện thì tôi lại được cử đi học ở Học viện Quân sự cấp cao Liên Xô. Sau khi tốt nghiệp (3-1-1975), tôi được cấp trên bổ nhiệm giữ chức Phó Tham mưu trưởng Quân đoàn 1.

Ngày 10 tháng 3 năm 1975, quân ta tiến công Buôn Ma Thuột, mở đầu Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975. Cũng ngày hôm đó, sau hơn một năm xây dựng, Quân đoàn 1 - binh đoàn chủ lực đầu tiên của quân đội ta được lệnh của Bộ chuyển sang trạng thái sẵn sàng chiến đấu. Sư đoàn 308 và Sư đoàn 320B ngừng lao động đắp đê sông Đáy và sông Hoàng Long, cơ quan tập trung triển khai mọi mặt cho bộ đội lên đường, các kế hoạch hiệp đồng với các cơ quan của Bộ để cơ động toàn quân đoàn bằng mọi phương tiện vào Nam được hình thành khẩn trương. Đảng ủy quân đoàn họp với quyết tâm: "Toàn quân đoàn khẩn trương, chu đáo mọi mặt để sẵn sàng hoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ tác chiến khi có lệnh. Lực lượng cơ động của quân đoàn sẽ hình thành ba khối. Từng khối có sở chỉ huy để giúp người chỉ huy điều hành mọi công việc...". Bộ Tư lệnh quân đoàn cũng phân công các cán bộ chủ trì Bộ Tham mưu đảm nhiệm từng sở chỉ huy như sau:

- Sở chỉ huy phía trước do đồng chí Nguyễn Trung Kiên - Phó tham mưu trưởng phụ trách.

- Sở chỉ huy cơ bản do đồng chí Lương Ngọc Chi - Phó tham mưu trưởng phụ trách.

- Sở chỉ huy phía sau do đồng chí Phạm Huần - Phó tham mưu trưởng phụ trách.

Ngày 18 tháng 3, anh Hoàng Minh Thi, Bí thư Đảng ủy quân đoàn gọi tôi lên giao nhiệm vụ, với chức danh "Phó một" phụ trách tác chiến, tôi phải tổ chức và điều hành sở chỉ huy phía trước, giúp Tư lệnh và Chính ủy chỉ huy trực tiếp khối 1 và lãnh đạo toàn quân đoàn khi có lệnh cơ động chiến đấu.

Những ngày này, chiến trường Tây Nguyên đang thắng lớn. Quân địch đã tháo chạy khỏi tỉnh Kon Tum, Plây Cu. Bộ Chính trị Đảng ta đã hạ quyết tâm sẽ giải phóng toàn bộ miền Nam trong năm 1975 và mở chiến dịch tiến công giải phóng Thừa Thiên - Huế - Đà Nẵng. Bộ cũng hạ lệnh cho Quân đoàn 1 cơ động ngay một nửa lực lượng vào tập kết ở phía Nam Quân khu 4.

Ngày 20 tháng 3, Đại tướng Bộ trưởng Bộ Quốc phòng xuống đơn vị trực tiếp giao nhiệm vụ tác chiến cho Bộ Tư lệnh quân đoàn. Ngay sau đó, anh Nguyễn Thế Bôn kéo tôi ra một góc hội trường:

- Tối nay anh cùng sở chỉ huy phía trước xuất phát. Các anh sẽ tập kết ở phía Tây Đông Hà (Quảng Trị). Trên đường hành quân, anh nắm lại tình hình lực lượng khối 1 và nhớ luôn luôn phải giữ liên lạc với sở chỉ huy cơ bản.

Tôi gật đầu:

- Còn vấn đề gì nữa không anh?

Đồng chí Tham mưu trưởng quân đoàn nói tiếp:

- Tư lệnh Nguyễn Hòa và Chính ủy Hoàng Minh Thi sẽ đi sau vài hôm, vì hai người phải lên Bộ nhận kế hoạch tác chiến cụ thể. Đồng chí Trần Trọng Trai - Trưởng phòng Tác chiến ở lại cùng đi với Tư lệnh và Chính ủy, đồng chí Trưởng phòng Quân báo chuyển sang đội hình sở chỉ huy cơ bản...

Vậy là tối hôm đó, sở chỉ huy phía trước gồm 22 cán bộ. Bộ Tham mưu, 5 cán bộ Cục Chính trị, 5 cán bộ Cục Hậu cần, các phân đội thông tin vô tuyến, hữu tuyến, phân đội trinh sát, phân đội cảnh vệ và phân đội phục vụ, tất cả khoảng 110 cán bộ, chiến sĩ được sắp xếp trên một xe chuyên dùng vô tuyến điện và 6 xe vận tải. Lương thực mang theo đủ dùng trong 20 ngày. Khoảng 5 giờ chiều, sau bữa cơm có tăng cường món thịt xào, anh em chúng tôi họp ở ven hồ kiểm tra một lần nữa về đồ dùng và trang bị mang theo rồi lên xe. Đoàn xe nổ máy, từ từ rời khỏi doanh trại hướng vào Nam, không khí thật trang nghiêm, đầy đủ khí thế sẵn sàng lập công hoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ được giao.