Sùng Dúng Lù

SÙNG DÚNG LÙ – MỘT MÌNH VÀO HANG PHỈ GIỮ BÌNH YÊN CHO BẢN LÀNG

Câu chuyện tái hiện cuộc đời và chiến công của AHLLVTND Sùng Dúng Lù, người con dân tộc Mông ở vùng cao Hà Giang. Trong những năm tháng đất nước còn nhiều biến động, ông đã cùng lực lượng dân quân bảo vệ bản làng, đặc biệt với lòng dũng cảm và sự kiên trì thuyết phục tên thủ lĩnh phỉ ra hàng, góp phần mang lại bình yên cho quê hương. Câu chuyện khắc họa hình ảnh một người anh hùng mộc mạc, quả cảm, giàu lòng yêu nước và luôn đặt sự bình yên của đồng bào lên trên hết.

Hải Phòng21/08/2026Xã Phúc Trạch (Xã Phúc Trạch)7 lượt xem0 lượt chia sẻ

Có những vùng đất mà lịch sử không được viết nên bởi những thành phố lớn, những đại lộ rộng dài hay những công trình đồ sộ. Lịch sử ở đó được ghi lại trên những con đường mòn cheo leo giữa núi đá, trong những mái nhà nhỏ nép mình trước gió lạnh, trong ký ức của những người dân từng sống qua những năm tháng bất an và trong câu chuyện về những con người bình dị đã dám đứng lên khi quê hương cần đến họ.

Vùng cao nguyên đá Hà Giang những năm giữa thế kỷ XX là một nơi như thế.

Ở nơi núi nối núi, mây phủ quanh năm và những bản làng của đồng bào Mông nằm rải rác giữa những triền đá, cuộc sống vốn đã nhiều gian khó lại càng trở nên chông chênh trong những năm đất nước còn phải đối mặt với chiến tranh và tình trạng phỉ hoạt động ở vùng biên giới. Trong những năm tháng ấy, một người con của đồng bào Mông đã trở thành chỗ dựa cho dân bản. Ông tên là Sùng Dúng Lù.

Sùng Dúng Lù là người dân tộc Mông, quê ở xã Vần Chải, vùng Đồng Văn, Hà Giang. Ông tham gia dân quân từ năm 1947, gắn bó với công tác xây dựng lực lượng, bảo vệ địa phương và tiễu phỉ trong những năm đất nước còn nhiều biến động. Sau này, tên tuổi ông được biết đến nhiều nhất bởi một câu chuyện đặc biệt: câu chuyện về người xã đội trưởng đã một mình bước vào hang đá để thuyết phục tên thủ lĩnh phỉ ra hàng, mang lại bình yên cho bản làng.

Nhưng để hiểu vì sao một người đàn ông bình dị lại có thể đưa ra một quyết định tưởng chừng phi thường như thế, phải trở về với vùng đất đã sinh ra ông, với những năm tháng mà giữa núi rừng, lòng tin của con người đôi khi còn quý giá hơn cả một khẩu súng, và sự bình yên của một bản làng có thể phụ thuộc vào lòng dũng cảm của một người.

Sùng Dúng Lù sinh ra khi vùng cao nguyên đá còn vô cùng heo hút. Những con đường nhỏ quanh co men theo sườn núi, mùa đông gió lạnh tràn về từ những dãy đá cao, còn mùa mưa, những lối đi quen thuộc có khi chỉ sau một đêm đã bị đất đá và nước lũ chia cắt.

Người Mông ở Vần Chải sống dựa vào núi rừng, vào những thửa nương nhỏ và sự chịu thương chịu khó được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Một đứa trẻ sinh ra ở đây từ rất sớm đã biết rằng cuộc sống không dễ dàng. Muốn có hạt ngô, phải vượt qua những ngày nắng gắt. Muốn có một mùa vụ tốt, phải chống chọi với mưa đá, với hạn hán và cả những bất trắc của thiên nhiên.

Sùng Dúng Lù lớn lên trong hoàn cảnh ấy.

Ông không được sinh ra để trở thành một người nổi tiếng. Không ai trong bản làng khi ấy có thể biết rằng sau này tên ông sẽ được nhắc đến như một người anh hùng. Thuở nhỏ, ông cũng như bao đứa trẻ miền núi khác, theo người lớn lên nương, đi qua những con đường đá, nghe tiếng khèn vang lên trong những ngày hội và lớn lên cùng những câu chuyện của bản làng.

Nhưng chính cuộc sống khắc nghiệt ấy đã rèn cho ông một tính cách đặc biệt.

Ông ít nói nhưng cứng cỏi.

Ông sống gần gũi với mọi người nhưng khi cần lại có thể đưa ra những quyết định rất dứt khoát.

Ông hiểu núi rừng, hiểu con người và quan trọng hơn cả, ông hiểu rằng một bản làng muốn tồn tại thì người trong bản phải biết dựa vào nhau.

Khi đất nước bước vào những năm tháng kháng chiến, vùng biên giới phía Bắc cũng trở thành nơi đầy biến động. Không chỉ có những khó khăn của cuộc sống, đồng bào còn phải đối mặt với sự chống phá của các toán phỉ và những phần tử gây mất ổn định địa phương.

Đối với những người dân bình thường, chiến tranh hay bất ổn đôi khi không được cảm nhận bằng những khái niệm lớn lao.

Nó đến từ những điều rất gần.

Một ngày nào đó, người đi nương không dám đi xa.

Một gia đình phải đóng cửa sớm hơn thường lệ.

Một đứa trẻ không được phép chạy chơi ngoài bản.

Một con đường vốn quen thuộc bỗng trở thành nơi người ta phải dè chừng.

Sùng Dúng Lù hiểu điều đó.

Năm 1947, ông tham gia lực lượng dân quân. Đối với ông, đó không phải là một quyết định để tìm kiếm danh tiếng. Đó đơn giản là lúc ông hiểu rằng mình không thể đứng ngoài những gì đang xảy ra với quê hương.

Ông bắt đầu từ những công việc gần gũi nhất.

Giữ gìn an ninh trong bản.

Theo dõi những dấu hiệu bất thường.

Vận động người dân đoàn kết.

Giúp đỡ cán bộ.

Xây dựng lực lượng dân quân.

Những công việc ấy nghe qua có vẻ âm thầm. Nhưng giữa một vùng núi rộng lớn, địa hình hiểm trở và tình hình còn nhiều phức tạp, để làm tốt từng ấy việc không hề dễ dàng.

Sùng Dúng Lù phải đi nhiều.

Ông đi từ bản này sang bản khác.

Có khi chỉ để gặp một người.

Có khi để giải thích cho một gia đình hiểu một chủ trương mới.

Có khi để vận động những thanh niên khỏe mạnh tham gia dân quân.

Ông không phải người có cách nói hoa mỹ. Ông nói bằng thứ ngôn ngữ gần gũi nhất với đồng bào mình.

Ông nói về bản làng.

Nói về những đứa trẻ.

Nói về nương ngô.

Nói về những mái nhà.

Ông bảo với mọi người rằng nếu bản làng không bình yên, sẽ chẳng ai có thể yên tâm làm ăn. Nếu người trong bản không tin nhau, sẽ không ai bảo vệ được ai. Và nếu tất cả đều sợ hãi rồi bỏ chạy, thì chính những người thân của mình sẽ là những người chịu thiệt thòi nhất.

Những lời nói ấy không lớn lao.

Nhưng người dân hiểu.

Bởi Sùng Dúng Lù không phải một người từ nơi khác đến để nói về quê hương của họ.

Ông là một người trong bản.

Ông sống cuộc sống giống họ.

Đi trên những con đường giống họ.

Ăn những bữa cơm giản dị như họ.

Và khi có chuyện xảy ra, ông cũng là người ở lại.

Chính điều đó đã tạo nên uy tín của ông.

Đến năm 1959, khi đảm nhiệm cương vị Xã đội trưởng Vần Chải, Sùng Dúng Lù cùng cán bộ địa phương xây dựng lực lượng dân quân ngày càng vững mạnh. Từ một lực lượng ban đầu còn ít người, dân quân được củng cố, huấn luyện và trở thành chỗ dựa quan trọng trong việc bảo vệ bản làng, giữ gìn an ninh vùng biên giới.

Nhưng cũng chính trong năm ấy, một biến cố lớn đã xảy ra.

Tháng mười một năm 1959, một toán phỉ gồm ba mươi tám người kéo đến Vần Chải.

Tin dữ lan đi nhanh hơn gió núi.

Những người dân đang yên ổn bỗng rơi vào hoang mang. Nhiều gia đình sợ hãi, bỏ nhà cửa, đưa con cái vào rừng lánh nạn. Không khí trong bản thay đổi chỉ trong một thời gian ngắn.

Những mái nhà vốn chiều nào cũng có khói bếp bỗng trở nên vắng lặng.

Những con đường nhỏ không còn tiếng người qua lại.

Trong sự im lặng ấy là nỗi lo lắng bao trùm lên từng gia đình.

Người ta không biết chuyện gì sẽ xảy ra tiếp theo.

Có người muốn chạy thật xa.

Có người muốn đưa cả gia đình sang một vùng khác.

Có người chỉ biết ôm con trong nhà, chờ đợi một tin tức nào đó.

Sùng Dúng Lù chứng kiến tất cả.

Ông biết rằng nếu để nỗi sợ hãi lan rộng, bản làng sẽ tan tác. Nhưng nếu chỉ dựa vào một nhóm dân quân ít người để đối đầu trực tiếp, tình hình cũng có thể trở nên phức tạp hơn.

Trong những ngày căng thẳng ấy, ông đưa ra một quyết định.

Một số dân quân sẽ ở lại bám địa bàn, theo dõi tình hình, giữ liên lạc với người dân và tìm cách nắm rõ hoạt động của toán phỉ. Còn ông sẽ bí mật tìm đường lên huyện báo cáo, đồng thời dẫn lực lượng hỗ trợ về phối hợp bảo vệ địa phương.

Đó là một hành trình không hề dễ dàng.

Đường núi hiểm trở.

Thời tiết vùng cao luôn khó đoán.

Và điều quan trọng nhất là phải giữ bí mật.

Sùng Dúng Lù đi trong im lặng.

Ông hiểu từng con dốc, từng khe núi của quê hương mình. Nhưng lần này, những con đường quen thuộc cũng mang một ý nghĩa khác. Mỗi bước đi không chỉ là để vượt qua núi.