Tầm nhìn của Nguyễn Ái Quốc trong lựa chọn Cao Bằng khi trở về tổ quốc và chuẩn bị tổng khởi nghĩa giành chính quyền ở Việt Nam (1941–1945) P6

5. Cao Bằng - nơi tổ chức thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân

Việc thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân ngày 22-12-1944, tại khu rừng Trần Hưng Đạo (Nguyên Bình, Cao Bằng) là kết quả tất yếu của quá trình chuẩn bị lâu dài, toàn diện và có tính toán chiến lược của Nguyễn Ái Quốc. Đây không phải là một quyết định mang tính tình thế, mà là bước phát triển mới về chất trong tư duy chỉ đạo cách mạng giải phóng dân tộc của Người, đánh dấu sự chuyển hóa từ giai đoạn chuẩn bị lực lượng sang giai đoạn trực tiếp tiến hành đấu tranh giành chính quyền.

Cao Bằng là địa bàn hội tụ đầy đủ các điều kiện để hình thành lực lượng vũ trang cách mạng kiểu mới. Với hệ thống căn cứ Việt Minh đã được xây dựng và củng cố, phong trào quần chúng phát triển sâu rộng, Cao Bằng trở thành hậu phương chính trị - xã hội vững chắc cho sự ra đời của một tổ chức vũ trang có tính chất vừa quân sự vừa chính trị. Chính trong môi trường đó, tư tưởng “lấy chính trị làm gốc” trong xây dựng lực lượng vũ trang của Nguyễn Ái Quốc được hiện thực hóa một cách sinh động.

Khác với các tổ chức vũ trang yêu nước trước đó, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân ngay từ khi thành lập đã mang bản chất của một đội quân cách mạng dưới sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng. Tên gọi của đội quân đã thể hiện rõ phương châm hoạt động: tuyên truyền giác ngộ quần chúng là nhiệm vụ hàng đầu, tác chiến quân sự phục vụ cho mục tiêu chính trị. Đây là sự phát triển sáng tạo của Nguyễn Ái Quốc trong việc vận dụng học thuyết Mác - Lênin về bạo lực cách mạng vào điều kiện cụ thể của Việt Nam - một nước thuộc địa nửa phong kiến, lực lượng cách mạng còn non trẻ.

Hai trận đánh Phay Khắt và Nà Ngần cuối năm 1944 không chỉ mang ý nghĩa quân sự đơn thuần, mà quan trọng hơn là có tác dụng chính trị sâu sắc. Thắng lợi ban đầu đã cổ vũ mạnh mẽ tinh thần cách mạng của quần chúng, củng cố niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng và Việt Minh, đồng thời tạo ra hiệu ứng lan tỏa, thúc đẩy phong trào vũ trang phát triển ở nhiều địa phương khác. Thực tiễn đó chứng minh tính đúng đắn của quyết định thành lập lực lượng vũ trang tại Cao Bằng và vai trò trực tiếp của Nguyễn Ái Quốc trong việc định hướng xây dựng quân đội cách mạng Việt Nam.

Từ Cao Bằng, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân nhanh chóng phát triển, hợp nhất với các lực lượng vũ trang khác, hình thành Việt Nam Giải phóng quân - nòng cốt quân sự của Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945. Như vậy, Cao Bằng không chỉ là nơi khai sinh lực lượng vũ trang cách mạng, mà còn là không gian thực nghiệm thành công tư duy quân sự - chính trị của Nguyễn Ái Quốc, đặt nền móng cho sự ra đời và trưởng thành của Quân đội nhân dân Việt Nam sau này.