tháng Tám lịch sử
Ký ức sống mãi của Đội trưởng Đội Nhi đồng cứu quốc xã Lê Lợi ngày ấy
Sinh ra trong một gia đình có truyền thống yêu nước tại xã Lê Lợi, huyện Thạch An (nay xã Đức Long), có 5 anh, chị em, trong đó, 4 anh em đều tham gia kháng chiến chống Pháp và Mỹ; em trai út là liệt sỹ trong kháng chiến chống Mỹ. Ngay từ những ngày còn nhỏ, ông Nông Kỳ Hùng (bí danh Nông Ích Hoàng) sớm giác ngộ lý tưởng cách mạng và tham gia Đội Nhi dồng cứu quốc tại xã Lê Lợi - thời Pháp thuộc xã có tên là xã Bó Bạch, tổng Thượng Pha, châu Thạch An.Ông Hùng kể: Trước năm 1945, xã Lê Lợi cũng như các địa phương khác thời Pháp thuộc đời sống thiếu thốn cơ cực, bóc lột nặng nề. Bắt đầu từ đầu năm 1944 một số cán bộ Việt Minh về xã Lê Lợi thành lập các đoàn thể xã, gồm: Ban Chủ nhiệm Việt Minh, Hội Nông dân cứu quốc, Hội Phụ nữ cứu quốc, Hội Thanh niên cứu quốc, Đội Nhi đồng cứu quốc... Nhân dân trong xã rất phấn khởi, ban ngày đi làm, tối về tham gia các hoạt động đoàn thể...
Nhờ thông minh, nhanh nhẹn và khả năng ghi nhớ đặc biệt, thiếu nhi Nông Kỳ Hùng được cán bộ cách mạng giao nhiệm vụ làm Đội trưởng Đội Nhi đồng cứu quốc (NĐCQ). Ông Hùng kể: Đồng chí cán bộ cách mạng phụ trách đội gặp riêng tôi trao đổi, giao nhiệm vụ cụ thể làm Đội trưởng phải thực hiện những nhiệm vụ, gồm: Tổ chức và điều phối các hoạt động của đội viên, chịu trách nhiệm chính trong việc tập hợp, tổ chức và phân công nhiệm vụ cho các đội viên tại địa phương. Tuyền đạt các mệnh lệnh và tin tức từ các cán bộ cách mạng cho các đội viên một cách chính xác và bí mật. Gương mẫu đi đầu trong các hoạt động, là tấm gương về tinh thần yêu nước, lòng dũng cảm và luôn tuân thủ kỷ luật cho đội viên noi theo. Kịp thời báo cáo tình hình hoạt động của đội và các thông tin thu thập được cho cán bộ phụ trách đội. Trong những trường hợp cần thiết, đội trưởng phối hợp hoạt động với các tổ chức cách mạng khác hoặc Đội NĐCQ ở các xã lân cận...
Bản thân tôi luôn hoàn thành nhiệm vụ Đội trưởng Đội NĐCQ giao và trực tiếp tham gia vận chuyển thư từ, tài liệu, tin tức quan trọng của cách mạng một cách bí mật, an toàn; canh gác bảo vệ các cuộc họp bí mật của Đảng, Đoàn hoặc cán bộ cách mạng; tham gia rải truyền đơn, treo cờ, học hát và hát các bài cách mạng để tuyên truyền, cổ động về chủ trương của Đảng, Mặt trận Việt Minh và kêu gọi nhân dân tham gia khánh chiến; tham gia trinh sát địa bàn, nắm tình hình địch, thu thập thông tin tình báo và báo cáo lại cho cán bộ cách mạng… Phong trào cách mạng ngày càng phát triển, mạnh mẽ tại xã Lê Lợi và các vùng lần cận. Trong Tổng khởi nghĩa CMT8, tại châu Thạch An UBND lâm thời châu được thành lập từ đầu tháng 7/1945. Ngày 26/8/1945, trong cuộc mít tinh lớn có hơn 1.000 người dự ở châu lỵ, Thạch An tuyên bố xóa bỏ chính quyền thân Nhật, UBND lâm thời ra mắt quần chúng, CMT8 thành công.
Chính từ những ngày còn niên thiếu được chứng kiến, tham gia phong trào cách mạng tại quê nhà đã tiếp thêm sức mạnh, niềm tin để lứa thanh niên như ông Hùng tiếp tục tham gia kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ, đi theo con đường mà Đảng và Bác Hồ đã chọn. Nay dù ở cái tuổi nhớ nhớ quên quên, nhiều câu chuyện, nhiều giai đoạn cuộc đời cụ không còn tỏ tường nhưng khi nhắc đến CMT8 năm 1945, đôi mắt người lão thành cách mạng tiền khởi nghĩa lại ánh lên niềm vui rạng ngời, dòng ký ức mùa Thu tháng Tám vẫn trở về vẹn nguyên.
CMT8 năm 1945 khắc vào lịch sử dân tộc một dấu mốc vàng son và mỗi mùa Thu tháng Tám lịch sử về luôn gợi lên trong lòng người dân đất Việt những cảm xúc tự hào. Cảm xúc đó càng đậm nét trong tâm trí những người trải qua thời khắc lịch sử đó như cụ Lưu Sỹ Niếp, Nông Kỳ Hùng. Được sống và trải qua những ngày CMT8 sục sôi trên quê hương cội nguồn cách mạng Cao Bằng cũng như cả nước, đối với mỗi chứng nhân lịch sử đó là niềm tự hào lớn lao, nuôi dưỡng tình yêu nước thêm nồng nàn. Với thế hệ trẻ hôm nay được sinh ra trong hòa bình, lớn lên giữa thời đại công nghệ và nhịp sống hiện đại, những chứng nhân lịch sử CMT8 như kho “tư liệu sống” để mở cánh cửa trở về với những ngày tháng ngày CMT8 đầy rực lửa, nơi tự do không phải điều hiển nhiên mà là kết tinh từ máu, nước mắt và ý chí quật cường của cả dân tộc.
