thiền sư Huyền Quang

Lý Đạo Tái được bổ nhiệm vào Viện Hàn lâm (Viện Nội Hàn) và trong suốt hơn 30 năm sau đó, ông tận tụy phụng sự triều đình tại đây. Nhờ trí tuệ sắc sảo, khả năng ứng đối linh hoạt cùng vốn học vấn uyên thâm, ông nhiều lần được giao trọng trách tiếp đón sứ giả phương Bắc, luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.

Một lần, theo vua Trần Anh Tông đến chùa Vĩnh Nghiêm (huyện Phượng Nhãn) nghe thiền sư Pháp Loa giảng kinh, Lý Đạo Tái bỗng thấy lòng mình rung động. Trước những lời thuyết pháp thâm sâu, vị đại quan triều Trần chợt thốt lên: “Phú quý vinh hoa thích thú, đáng lo như lá vàng mùa thu, mây trắng ngày hè, sao ta có thể lưu luyến lâu dài được?” - một lời tự vấn báo hiệu bước ngoặt lớn trong cuộc đời ông.

Kể từ đó, Lý Đạo Tái dần nảy sinh ý nguyện xuất gia theo Phật. Có ý kiến cho rằng, chính bài giảng của thiền sư Pháp Loa đã khiến ông vốn được xem là hiện thân của Tôn giả A-nan-đà chợt nhớ lại “duyên xưa” như lời Phật Tổ từng căn dặn. Dù được lý giải theo góc độ huyền tích hay lịch sử, thì việc Lý Đạo Tái kiên quyết từ bỏ cuộc sống vinh hoa phú quý của một đại quan triều Trần để bước vào con đường tu hành là một sự thật không thể phủ nhận, đánh dấu bước ngoặt sâu sắc trong cuộc đời ông.

Thời bấy giờ, triều Trần đặc biệt sùng tín đạo Phật, bởi vậy sau vài lần dâng biểu xin từ quan để đi tu, Lý Đạo Tái đã được vua Trần chuẩn thuận. Năm 1305, ông chính thức xuống tóc xuất gia, lấy pháp hiệu là Huyền Quang. Thuở đầu bước vào cửa thiền, Huyền Quang đến chùa Lễ Vĩnh theo học đạo với thiền sư Bảo Phác, một đệ tử xuất sắc của thiền sư Pháp Loa, đặt nền móng cho con đường tu hành sau này.

Năm Hưng Long thứ 14 (1306), Trần Nhân Tông trụ trì chùa Siêu Loại, lập thiền sư Pháp Loa làm giảng chủ. Khi ấy, Huyền Quang theo thầy Bảo Phác đến nghe giảng và được Trần Nhân Tông tin cậy, cho làm thị giả. Trong khoảng hai năm sau đó, ông theo hầu Thượng hoàng, tham gia giúp việc biên soạn, khảo đính kinh sách. Trí tuệ uyên thâm và sự cẩn trọng trong học thuật của Huyền Quang khiến vị Sư tổ thiền phái Trúc Lâm hết sức hài lòng, từng khen rằng: “Phàm sách đã qua tay Huyền Quang biên soạn, khảo đính thì không thể thêm bớt được một chữ nào nữa”.