Thiếu tá Đoàn Phước Truyền – Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, người lính năm xưa của Đoàn 180 An ninh vũ trang miền Nam.

Lịch sử không chỉ được viết nên từ những trận đánh oanh liệt hay những chiến công vang dội, mà còn được thêu dệt từ những số phận âm thầm, những trái tim kiên trung và cả những thân thể không còn nguyên vẹn sau chiến tranh. Trên mảnh đất Đồng Tháp sen hồng, có một người anh hùng đã để lại một phần xương máu của mình nơi chiến trường xưa, nhưng vẫn luôn rạng rỡ nụ cười khi nhắc về những năm tháng hào hùng. Đó là Thiếu tá Đoàn Phước Truyền – Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, người lính năm xưa của Đoàn 180 An ninh vũ trang miền Nam. Cuộc gặp gỡ ông trong một chuyến về nguồn đã để lại trong tôi những cảm xúc không thể nào quên, để rồi bằng lăng kính sáng tạo của người trẻ hôm nay, tôi muốn kể lại câu chuyện của ông như một lời tri ân sâu sắc tới thế hệ cha anh.

Tôi gặp ông Đoàn Phước Truyền trong một buổi chiều cuối năm 2022, khi ông cùng đoàn cán bộ, chiến sĩ Cảnh vệ trở về thăm lại chiến trường xưa – căn cứ Trung ương Cục miền Nam tại Tây Ninh . Ở tuổi 75, dáng người ông đã hơi còng, mái tóc bạc trắng, nhưng đôi mắt vẫn sáng quắc, giọng nói vẫn hào sảng. Điều khiến tôi xúc động nhất là hình hài ông hôm nay: cánh tay phải đã mất, bàn tay trái cũng mang đầy thương tích, trên người ông là 9 vết thương, sức khỏe chỉ còn 8% so với người thường .

Ngồi dưới tán rừng Chàng Riệc xanh mát, ông kể cho chúng tôi nghe về tuổi thơ của mình. Sinh năm 1947 tại xã Tân Mỹ, huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp, ông lớn lên trong một gia đình giàu truyền thống cách mạng. Cha ông tham gia hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ rồi mất khi ông mới hơn 10 tuổi. Gia đình ông có 8 anh em ruột, trong đó 4 người là liệt sĩ, một người em bị địch bắt tù đày. Mẹ ông được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Mẹ Việt Nam Anh hùng .

Những ngày tháng tuổi thơ của ông là những ngày chứng kiến cảnh địch xây đồn bốt, dồn dân vào ấp chiến lược, mở các chiến dịch càn quét, bắt bớ, tra tấn cán bộ, du kích dã man. Những người ruột thịt bị bắn giết, tù đày. Nỗi hờn căm kẻ thù chất chứa trong lòng cậu bé Đoàn Phước Truyền, cùng với những tấm gương hy sinh của gia đình, đã trở thành sức mạnh, thành động lực tinh thần để chàng thanh niên sớm đi theo cách mạng .

Năm 1963, mới 16 tuổi, Đoàn Phước Truyền đã làm giao liên, nắm tình hình địch, chuyển tài liệu, rải truyền đơn tại xã Tân Mỹ. Sau đó, ông thoát ly gia đình, vào bộ đội địa phương của huyện Lấp Vò. Một năm sau, ông được Tỉnh ủy Vĩnh Long cử đi học báo vụ ở căn cứ cách mạng miền Đông Nam Bộ. Chuyến đi ấy, bị địch phục kích, đánh bom, ông không kịp nhập học và phải đợi năm sau .

Vào thời điểm đó, Đoàn 70 An ninh vũ trang miền Nam được thành lập. Khát khao được trực tiếp cầm súng chiến đấu thôi thúc ông xin ra nhập Đoàn 70. Tháng 6/1965, ông được biên chế vào C1, D3, Đoàn 70 – lực lượng bảo vệ khu vực vòng ngoài của Trung ương Cục. Đến tháng 3/1968, Đoàn 70 đổi phiên hiệu thành Đoàn 180 An ninh vũ trang miền – lực lượng trực tiếp bảo vệ Trung ương Cục miền Nam trong chiến tranh chống Mỹ .

Từ tháng 6/1963 đến tháng 4/1975, chiến sĩ Đoàn Phước Truyền đã tham gia chiến đấu trên 25 trận, diệt 22 tên địch, bắn cháy và chỉ huy tiểu đội gài mìn phá hủy 4 xe tăng, bắn rơi 1 máy bay lên thẳng của Mỹ . Ông kể cho chúng tôi nghe về những trận đánh ở Trảng Trà Chúc, Bàu Đưng, Trảng Ba Châu, Thiện Ngôn, quốc lộ 22 Xa Mát; những địa danh Suối Mây, Trảng Bò, Trảng Tre; trận bắn máy bay Mỹ lên thẳng ở Trảng Dài và Chi khu Mỏ Công... Mỗi cái tên là một ký ức, một lần đối mặt với thần chết, một lần đồng đội ngã xuống .

Đôi mắt ông xa xăm khi nhắc về những người đồng đội đã hy sinh: "Họ đã hóa thân vào lòng đất Mẹ, hóa thân thành những bông sen Đồng Tháp". Câu nói ấy khiến tôi nghẹn ngào. Hơn 12 năm trực tiếp tham gia đánh Mỹ, ông và đồng đội đã lập được rất nhiều kỳ tích. Ông được Đảng, Nhà nước và Quân đội 5 lần phong tặng Huân chương các loại; 3 Huy chương chiến sĩ vẻ vang, 4 lần được phong tặng danh hiệu Dũng sĩ diệt Mỹ, Dũng sĩ diệt xe tăng, Dũng sĩ Quyết thắng; nhiều năm đạt danh hiệu Chiến sĩ thi đua, được tặng thưởng 32 Bằng khen và Giấy khen . Và ông là 1 trong 7 cá nhân của Bộ Tư lệnh Cảnh vệ được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân .

Nhưng đằng sau những chiến công ấy là biết bao mất mát. Ông Đoàn Phước Truyền mang trên mình 9 vết thương, mất đi 92% sức khỏe, cánh tay phải không còn, bàn tay trái cũng bị thương . Mỗi lần trở về thăm lại chiến trường xưa, thăm lại nghĩa trang nơi có những đồng đội của ông yên nghỉ, là một lần hành trình ngược về miền ký ức chiến tranh.

"Ở đây, tôi gặp lại những đồng chí, anh em một thời đồng cam cộng khổ. Họ đã hóa thân vào lòng đất Mẹ", ông nói, giọng nghẹn lại. Khoảnh khắc ấy, tôi hiểu rằng lịch sử không phải là những trang sách khô khan, mà là những con người bằng xương bằng thịt, với những ký ức sống động và những cảm xúc chân thật nhất. Ông Truyền không chỉ chiến đấu bằng vũ khí, mà còn chiến đấu bằng trái tim, bằng khối óc, bằng cả tuổi thanh xuân và một phần cơ thể của mình.

Qua câu chuyện của ông Đoàn Phước Truyền, tôi hiểu rằng lòng yêu nước không phải là điều gì cao siêu, xa vời. Nó là hành động cụ thể: là cậu bé 16 tuổi dấn thân làm giao liên, là người thanh niên xin vào lực lượng vũ trang để được trực tiếp cầm súng, là người lính chấp nhận mất mát một phần cơ thể để bảo vệ đồng đội và căn cứ cách mạng.

Và khi hòa bình lập lại, lòng yêu nước là tiếp tục sống, tiếp tục cống hiến, tiếp tục kể những câu chuyện cho thế hệ sau. Dù chỉ còn 8% sức khỏe, ông Truyền vẫn tham gia các hoạt động về nguồn, vẫn gặp gỡ, chia sẻ với thế hệ trẻ. Mỗi lần trở về chiến trường xưa là một lần ông sống lại những ký ức, và cũng là một lần ông truyền lửa cho thế hệ mai sau.

Câu nói của ông khiến tôi nhớ mãi: "Các cháu hãy sống sao cho xứng đáng với những hy sinh của đồng đội chúng tôi. Hòa bình không phải tự nhiên mà có, nó được đánh đổi bằng xương máu của biết bao người". Lời dặn giản dị ấy sẽ mãi là hành trang cho tôi và cho thế hệ trẻ hôm nay.

Rời khỏi khu di tích căn cứ Trung ương Cục miền Nam khi chiều muộn, tôi mang theo trong tim hình ảnh người anh hùng với cánh tay phải không còn nguyên vẹn, với 9 vết thương trên cơ thể, nhưng nụ cười vẫn rạng rỡ, ánh mắt vẫn sáng ngời niềm tin. Câu chuyện của ông Đoàn Phước Truyền không chỉ là câu chuyện của một người, mà là câu chuyện của cả một thế hệ – thế hệ những người đã sống, chiến đấu và hy sinh cho độc lập, tự do của Tổ quốc.

Hòa bình hôm nay, với tôi và hàng triệu người trẻ Việt Nam, không phải là điều hiển nhiên. Nó được đánh đổi bằng xương máu, bằng tuổi thanh xuân, bằng những cánh tay, những bàn chân, những cuộc đời không còn nguyên vẹn của biết bao người. Và tôi hiểu rằng, trách nhiệm của thế hệ trẻ hôm nay không chỉ là giữ gìn hòa bình, mà còn là kể tiếp những câu chuyện ấy – kể bằng tất cả trái tim, bằng sự sáng tạo, bằng lòng biết ơn sâu sắc.

Những câu chuyện thời hoa lửa sẽ không bao giờ cũ, bởi nó được thắp lên từ ngọn lửa của lòng yêu nước, của sự hy sinh, của tình người. Và tôi tin rằng, bằng lăng kính sáng tạo của người trẻ, bằng công nghệ hiện đại và bằng cả trái tim mình, chúng tôi sẽ tiếp tục kể những câu chuyện ấy để thế hệ mai sau luôn nhớ rằng: có một thế hệ đã sống, chiến đấu và hy sinh để cho chúng ta có ngày hôm nay. Như ông Đoàn Phước Truyền và biết bao đồng đội của ông – những người anh hùng thầm lặng đã hóa thân vào lòng đất Mẹ, hóa thân thành những bông sen tỏa hương giữa cuộc đời.