Thiếu tướng, Anh hùng LLVTND Võ Bẩm – Người “khai sơn phá thạch” mở đường Trường Sơn

Người mở lối cho con đường huyền thoại Trường Sơn

Trong lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc, đường Trường Sơn – đường Hồ Chí Minh là một trong những chiến công đặc biệt xuất sắc của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Người được giao nhiệm vụ trực tiếp tổ chức lực lượng, soi đường, mở tuyến và đặt những nền móng đầu tiên cho con đường huyền thoại ấy là Thiếu tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Võ Bẩm.

Sinh ra và trưởng thành trong những năm đất nước có chiến tranh, Võ Bẩm sớm tham gia cách mạng và trải qua nhiều cương vị chiến đấu, chỉ huy trên các chiến trường miền Trung và Tây Nguyên trong kháng chiến chống Pháp. Sau Hiệp định Genève năm 1954, ông chỉ huy Trung đoàn 803 tập kết ra Bắc, sau đó đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ tại Bộ Tổng Tham mưu. Chính kinh nghiệm chiến trường, sự am hiểu địa hình và bản lĩnh của một người chỉ huy đã khiến ông được cấp trên tin tưởng giao một nhiệm vụ đặc biệt vào năm 1959.

Ngày 5-5-1959, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Nguyễn Văn Vịnh truyền đạt cho Võ Bẩm quyết định của Bộ Chính trị về việc mở một tuyến đường đặc biệt trên dãy Trường Sơn, tổ chức vận chuyển vũ khí, vật chất và đưa cán bộ, bộ đội từ miền Bắc vào chi viện cho chiến trường miền Nam. Đây là nhiệm vụ đặc biệt khó khăn và tuyệt mật. Người được giao nhiệm vụ phải tuyệt đối giữ bí mật, lựa chọn lực lượng phù hợp và từng bước xây dựng tuyến vận chuyển giữa núi rừng Trường Sơn hiểm trở.

Ngày 19-5-1959, Bộ Quốc phòng chính thức thành lập Đoàn 559, đơn vị có nhiệm vụ mở đường, vận chuyển vũ khí, lương thực, đưa đón cán bộ và bảo đảm hậu cần cho chiến trường. Thượng tá Võ Bẩm được bổ nhiệm làm Đoàn trưởng kiêm Chính ủy. Dưới sự chỉ huy của ông, Đoàn 559 nhanh chóng tuyển chọn lực lượng, tổ chức Đoàn 301 và chuẩn bị những bước đầu tiên để tiến vào Trường Sơn.

Để bảo đảm bí mật, cán bộ, chiến sĩ phải cải trang thành người dân địa phương, sử dụng quần áo bà ba, dép cao su, gùi hàng và tuân thủ nghiêm ngặt phương châm “đi không dấu, nấu không khói, nói không tiếng”. Mỗi bước đi, mỗi dấu chân, mỗi bếp lửa đều có thể trở thành mục tiêu của địch nên công tác mở đường và vận chuyển đòi hỏi sự gan dạ, mưu trí và kỷ luật tuyệt đối.

Ngày 26-6-1959, Đoàn 301 hành quân vào Khe Hó, bắt đầu những bước chân đầu tiên trên tuyến Trường Sơn. Đến ngày 13-8-1959, chuyến hàng đầu tiên chính thức vượt Trường Sơn, sau tám ngày đêm băng rừng, lội suối đã bàn giao an toàn cho chiến trường Khu 5. Chỉ trong những tháng đầu, Đoàn 559 đã vận chuyển hàng nghìn khẩu súng, hàng vạn viên đạn, nhiều quân cụ thiết yếu và đưa hàng trăm cán bộ, chiến sĩ vào chiến trường.

Trong 18 tháng đầu tiên, dù điều kiện vô cùng gian khổ, Đoàn 559 đã xây dựng được tuyến giao liên vận tải dài hàng trăm cây số xuyên qua địa hình hiểm trở. Những kết quả ban đầu ấy tuy còn khiêm tốn so với yêu cầu của chiến trường nhưng chính là nền móng quan trọng để phát triển thành hệ thống đường Trường Sơn – đường Hồ Chí Minh rộng lớn, liên hoàn và huyền thoại trong những năm sau này.

Đằng sau con đường ấy là sự hy sinh, gian khổ của hàng vạn cán bộ, chiến sĩ và lực lượng thanh niên xung phong. Trong đó, Thiếu tướng Võ Bẩm là người đặt những viên đá đầu tiên, trực tiếp tổ chức và chỉ huy lực lượng mở tuyến. Cuộc đời ông gắn liền với những năm tháng “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”, với một nhiệm vụ lịch sử mà ông luôn mang theo tinh thần tuyệt đối trung thành, tận tụy và trách nhiệm.

Hình ảnh Thiếu tướng Võ Bẩm vì thế không chỉ gắn với một người chỉ huy quân sự tài năng mà còn là biểu tượng của ý chí mở đường, tinh thần quyết tâm và trí tuệ Việt Nam trong chiến tranh. Những con đường ông cùng đồng đội khai mở từ những ngày đầu năm 1959 đã trở thành tuyến huyết mạch chi viện cho miền Nam, góp phần quan trọng vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.