Thiếu tướng Đỗ Quốc Ân

Thiếu tướng Đỗ Quốc Ân - Đúng vậy, trước chiến dịch Thu Đông năm 1950, pháo binh của quân đội ta mới chỉ được tổ chức thành những phân đội, liên đội, quy mô tác chiến hiệp đồng còn nhỏ, chủ yếu là tác chiến hỗ trợ bộ binh. Trong chiến lược xây dựng lực lượng vũ trang, Đảng, Bác Hồ và Bộ Tổng Tư lệnh quân đội ta luôn hướng tới việc hình thành những đơn vị có khả năng tác chiến tập trung, tiến tới tác chiến hiệp đồng binh chủng. Có như vậy mới tạo được sức mạnh trên chiến trường để đánh những đòn then chốt, quyết định. Vì thế vào ngày 20 tháng 11 năm 1950, tại bản Nà Tấu, Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng Trung đoàn sơn pháo đầu tiên của quân đội ta là Trung đoàn 675 đã được thành lập. Sở dĩ lấy phiên hiệu là 675 vì trung đoàn gồm sáu liên đội là sơn pháo 75ly hợp lại. Xét về mặt quân số, trang bị thì có vẻ như ta làm một con số cộng, nhưng xét về mặt tư duy tác chiến hiện đại thì đây là một cấp số nhân, một sự trưởng thành về chất của Pháo binh Việt Nam. Sau này trên chiến trường Điện Biên, Trung đoàn sơn pháo 675 mà anh Nguyễn Đình Ước lúc đó là quyền Chính ủy, đã đóng một vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ hỏa lực cho bộ binh, cũng như trong những trận tập kích hỏa lực của pháo binh ta tại chiến trường. Đến năm sau, vào ngày 27 tháng 3 năm 1951, Bộ Tổng Tư lệnh lại ra quyết định thành lập Đại đoàn 351, là đại đoàn công pháo, đại đoàn binh chủng đầu tiên của quân đội ta. Đây lại là một bước tiến mới về tổ chức, xây dựng lực lượng và tư duy tác chiến. Trong đội hình Đại đoàn 351, về pháo binh có Trung đoàn 675 Sơn pháo 75 ly, Trung đoàn 45 lựu pháo 105 ly và Tiểu đoàn 960... Đây là một bước chuẩn bị rất quan trọng cho sự trưởng thành của Pháo binh Việt Nam. Trung đoàn pháo binh 45 có một lịch sử rất đặc biệt, có thể nói "rất Việt Nam" nữa. Vì để xây dựng một trung đoàn lựu pháo hiện đại vài năm sau sẽ làm mưa làm gió trên chiến trường Điện Biên, Trung ương Đảng và Tổng Quân ủy đã có một quyết định quan trọng là rút một trung đoàn bộ binh có xuất thân từ "tự vệ chiến đấu thành Nam Định", đó là Trung đoàn 34 của Liên khu 3, từng được Bác Hồ tặng danh hiệu "Trung đoàn Tất Thắng" để đưa đi học chuyển loại. Thiếu tướng Nguyễn Trung Kiên vốn là một cán bộ chỉ huy của Trung đoàn lựu pháo 45 từ ngày ấy, Thiếu tướng hẳn biết rất rõ quá trình xây dựng và trưởng thành của Trung đoàn 45.

Thiếu tướng Nguyễn Trung Kiên - Vâng... Anh em cán bộ chiến sĩ của Trung đoàn 34 hồi đó đa số là công nhân, nông dân, trình độ văn hóa rất hạn chế. Để bắn pháo được, trước hết phải dạy anh em học văn hóa đã rồi mới học kỹ thuật, chiến thuật. Được sự giúp đỡ về trang bị, vũ khí và huấn luyện của nước bạn Trung Quốc, sau 18 tháng huấn luyện chuyển binh chủng, chúng ta đã xây dựng thành công một trung đoàn lựu pháo hiện đại để chuẩn bị cho trận quyết chiến cuối cùng tại Điện Biên Phủ.

Trung tướng Nguyễn Đình Ước - Phải nói rõ điều này, trước khi có lựu pháo thì sơn pháo 75 là hỏa khí hỗ trợ đắc lực cho bộ binh ta trong tất cả các chiến dịch, các trận đánh lớn. Nhưng nếu muốn khống chế được pháo binh địch trong một tập đoàn cứ điểm lớn như Điện Biên Phủ thì phải có lựu pháo 105 ly và phải được bố trí trong một thế trận hợp lý thì mới khống chế được pháo binh địch.

Nhà văn Lê Thành Nghị - Chúng ta xây dựng trung đoàn lựu pháo đầu tiên từ năm 1951. Vậy mà tới tận năm 1954 chúng ta mới đưa lựu pháo vào trận. Một cuộc "mai phục ém quân" cũng rất dài phải không ạ?

Trung tướng Nguyễn Đình Ước - Sử dụng vũ khí mới vào thời điểm nào là cả một nghệ thuật, là tài năng và bản lĩnh của những nhà cầm quân. Không phải ngẫu nhiên mà tới Điện Biên Phủ chúng ta mới để lựu pháo xuất trận, cũng không phải ngẫu nhiên mà tên lửa Sam và máy bay MiG xuất hiện và đánh thắng những trận đầu quan trọng vào những năm 1966 - 1967 hay xe tăng của Quân đội nhân dân Việt Nam chỉ xuất trận lần đầu khi ta đánh trận Khe Sanh, nơi mà tướng Oét-mo-len và Bộ chỉ huy của ông ta từng ký cam kết bằng máu để không xảy ra một "Điện Biên Phủ" thứ hai ở Việt Nam. Lựu pháo 105 ly hồi đó là một hỏa khí có uy lực rất mạnh, thằng Tây vốn rất sùng bái vũ khí, vì thế khi những "ông sấm" lần đầu lên tiếng ở Điện Biên đã tạo nên một sự chấn động về tâm lý rất lớn cho quân đồn trú tại Điện Biên. Và tôi nghĩ rằng khi tiếng lựu pháo của ta vang lên trong lòng chảo Điện Biên thì cả tướng Na-va, cả Bộ chỉ huy quân đội Pháp ở Đông Dương cũng phải giật mình.

Nhà văn Khuất Quang Thụy - Chúng tôi nghe kể rằng chỉ riêng chuyện đưa được trung đoàn lựu pháo về Việt Nam cũng đã là cả một trang huyền thoại lý thú rồi, phải không ạ?