Thời máu lửa- Huyền thoại của ngành tình báo Việt Nam
Khi đất nước chia cắt, khi từng tấc đất ngấm máu đồng bào ta, những năm 1954–1975 là những năm tháng "thời hoa lửa" rực rỡ và đau thương nhất. Giữa lòng Sài Gòn đầy rẫy chiến sự, có một người con lặng lẽ mang trên mình hai cuộc đời: bên ngoài là nhà báo quốc tế nổi tiếng, bên trong là chiến sĩ tình báo kiên trung. Người đó chính là Phạm Xuân Ẩn – sinh ngày 12 tháng 9 năm 1927 tại Biên Hòa, Đồng Nai ( thành phố Biên Hòa,tỉnh Đồng Nai), người được thế giới kính trọng gọi là "Điệp viên hoàn hảo".
Từ năm 1952, khi chưa đầy 25 tuổi, ông đã nhận nhiệm vụ đặc biệt: thâm nhập sâu vào lòng địch, bám trụ tại trung tâm đầu não kẻ thù. Hơn 23 năm liên tục, từ 1952 đến 1975, ông không một ngày rời vị trí nguy hiểm nhất. Từ năm 1960, với tư cách phóng viên thường trú của Reuters, tạp chí TIME, New York Herald Tribune và Christian Science Monitor, ông được các quan chức chính quyền Sài Gòn, tướng lĩnh và nhà ngoại giao Mỹ tin tưởng đến mức chia sẻ cả những tài liệu chưa từng công bố. Không ai hay, từng trang tin tức, từng cuộc gặp mặt ấy đều được ông khéo léo thu thập thông tin, chuyển về Trung ương Cục miền Nam và Bộ Tổng tham mưu Hà Nội bằng những kênh liên lạc bí mật trong đêm mưa gió.
Lịch sử đã ghi rõ những đóng góp ấy: trước năm 1968, ông cung cấp đầy đủ kế hoạch bố phòng, lực lượng và điểm yếu của địch tại các đô thị – những thông tin làm nền tảng quan trọng cho Chiến dịch Tết Mậu Thân, bước ngoặt làm lung lay ý chí xâm lược của Mỹ. Giai đoạn 1972–1973, tài liệu mật về kế hoạch chiến lược và điều chỉnh quân lực từ bàn tay ông giúp ta nắm vững tình hình trong các cuộc đàm phán tại Paris, giữ vững lập trường trên bàn đàm phán cũng như trên chiến trường. Đầu năm 1975, những báo cáo về sự tan rã của chính quyền Sài Gòn, hướng rút lui và phân bố lực lượng đã góp phần trực tiếp vào quyết định ra Chiến dịch Hồ Chí Minh, giải phóng hoàn toàn miền Nam vào 30 tháng 4 năm 1975, thống nhất Tổ quốc sau bao năm chia cắt.
Không tiếng súng vang, không cờ tung bay ngay trước mắt, nhưng chiến công của ông sáng ngời không kém gì những chiến sĩ trên tiền tuyến. Ngày 15 tháng 11 năm 1976, khi nhận danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân, ông chỉ nói giản dị: "Tôi chỉ làm tròn nhiệm vụ Tổ quốc giao cho một người con trung hiếu." Ngày 20 tháng 9 năm 2006, ông ra đi ở tuổi 80, để lại di sản quý báu cho muôn thế hệ sau,lưu giữ ngàn đời.
Thời hoa lửa đã lùi xa, nhưng Phạm Xuân Ẩn vẫn sống mãi trong lòng dân tộc. Ông dạy chúng ta: yêu nước không nhất thiết phải hô to gọi lớn; có những hy sinh thầm lặng, bền bỉ suốt hai mươi ba năm, lại rực rỡ nhất trong trang sử vàng. Chúng em, những người mang trên mình màu cờ tuổi trẻ,là tương lai của nước nhà, xin ghi nhớ tấm gương dũng cảm, kiên cường, khiêm tốn.Để xây dựng quê hương ngày càng tươi đẹp,càng phát triển, xứng đáng với những gì thế hệ cha anh đã trọn đời bảo vệ.
