Thượng tướng Chu Văn Tấn – Bộ trưởng quốc phòng đầu tiên của quân đội nhân dân Việt Nam

Thượng tướng Chu Văn Tấn (1909 – 1984) được xem là anh cả của lực lượng du kích Việt Nam. Đồng chí từng là “nỗi khiếp sợ” của quân Pháp, được mệnh danh là “Hùm xám Bắc Sơn”. Tháng 8/1945, đồng chí Chu Văn Tấn được cử làm Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, là người đầu tiên giữ chức vụ này của nước ta. Đồng chí là một trong hai vị Thượng tướng đầu tiên của Quân đội (1958) và đã đảm nhiệm nhiều chức vụ quan trọng: Chính ủy, Bí thư khu ủy Quân khu Việt Bắc, Chủ tịch Ủy ban hành chính Khu tự trị Việt Bắc; Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa I, II và III (1945-1976), đại biểu Quốc hội từ khóa II đến khóa VI (1960-1976), trong đó từ khóa III đến khóa VI làm Phó chủ tịch Quốc hội. Cuộc đời đồng chí là một bản anh hùng ca toàn diện, gắn liền với những mốc son chói lọi từ thuở khai sinh lực lượng vũ trang cách mạng cho đến ngày đất nước hoàn toàn thống nhất.

* "Hùm xám Bắc Sơn" – Nỗi khiếp sợ của quân thù trên chiến trường Việt Bắc

Đồng chí Chu Văn Tấn

Là người dân tộc Nùng, xuất thân trong một gia đình thổ hào địa phương có học vấn, uy tín và tầm ảnh hưởng lớn tại vùng núi rừng Thái Nguyên, đồng chí Chu Văn Tấn sớm chứng kiến cảnh lầm than của đồng bào dưới ách thống trị độc ác của thực dân Pháp. Có thời gian làm thầy giáo tiểu học tại Bắc Hà, rồi sau đó làm cai quản lính dõng (châu đoàn) cho chính quyền thực dân, ông đã khéo léo tận dụng vị trí này để đấu tranh đòi giảm sưu thuế, chống áp bức cho nhân dân. Chính tinh thần tự trị mạnh mẽ và uy tín cao trong cộng đồng đã khiến các chiến sĩ cộng sản chú ý. Năm 1936, đồng chí chính thức giác ngộ lý tưởng và gia nhập Đảng Cộng sản Đông Dương.

Tên tuổi của Chu Văn Tấn đóng đinh vào lịch sử quân sự nước nhà bằng những chiến công oanh liệt gắn liền với căn cứ địa Bắc Sơn - Võ Nhai:

Tháng 9/1940, khi phát xít Nhật bất ngờ tấn công Lạng Sơn, quân Pháp hoảng loạn tháo chạy qua châu Bắc Sơn. Nhận thấy thời cơ vàng, đồng chí Chu Văn Tấn đã mưu trí chỉ huy các đội tự vệ địa phương đón lõng, tước vũ khí của tàn quân Pháp tại đèo Tam Canh để tự vũ trang. Đến ngày 27/9/1940, đồng chí trực tiếp chỉ huy lực lượng vũ trang tấn công đồn Mỏ Nhài, giải phóng huyện lỵ Bắc Sơn, mở đầu cho làn sóng vũ trang khởi nghĩa oai hùng.

Khi thực dân Pháp và phát xít Nhật cấu xé rồi thỏa hiệp để quay lại đàn áp khốc liệt phong trào, đồng chí không hề nao núng. Chu Văn Tấn đã khéo léo chỉ huy các đội viên rút lui an toàn vào rừng sâu Võ Nhai, bảo toàn lực lượng. Đầu năm 1941, đồng chí được bầu làm Xứ ủy viên Bắc Kỳ, phụ trách Đội du kích Bắc Sơn (gồm 32 chiến sĩ) và được đồng chí Hoàng Văn Thụ trao nhiệm vụ cùng lá cờ đỏ sao vàng. Dưới sự dẫn dắt của đồng chí, đội du kích phát triển thành Trung đội Cứu quốc quân thứ nhất, rồi Trung đội Cứu quốc quân thứ hai (do đồng chí làm Chỉ huy trưởng).

Biệt danh "Hùm xám Bắc Sơn" không phải do phe ta tự đặt, mà chính là sự kiêng dè, khiếp sợ của thực dân Pháp dành cho đồng chí. Với lối đánh du kích "xuất quỷ nhập thần", tận dụng địa hình hiểm trở của vùng rừng núi Tràng Xá, Đại Từ, đồng chí đã chỉ huy quân đội bẻ gãy nhiều trận càn quét quy mô lớn của địch, cướp vũ khí của chúng để nuôi dưỡng phong trào cách mạng, biến Việt Bắc trở thành vùng "đất thánh" mà quân thù không thể xâm phạm.

* Vị Bộ trưởng Quốc phòng đầu tiên của nước Việt Nam mới

Cụ Hồ đã gọi Chu Văn Tấn là“Người anh cả của lực lượng du kích quân Việt Nam”

Tháng 8/1945, lịch sử chuyển mình vĩ đại. Giữa không khí sục sôi của những ngày Tiền khởi nghĩa, Quốc dân đại hội Tân Trào đã họp và bầu ra Ủy ban Giải phóng dân tộc Việt Nam (tức Chính phủ lâm thời) do lãnh tụ Hồ Chí Minh đứng đầu. Nhờ uy tín tuyệt đối, tài năng tổ chức lực lượng và những đóng góp to lớn trong việc xây dựng Chiến khu Hoàng Hoa Thám, đồng chí Chu Văn Tấn đã được chọn là một trong 15 thành viên Ủy ban và chính thức được tin tưởng giao trọng trách: Bộ trưởng Bộ Quốc phòng đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Vào ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình lịch sử, đồng chí đã ra mắt quốc dân đồng bào cùng nội các Chính phủ lâm thời. Đảm nhiệm chức vụ trong một giai đoạn "ngàn cân treo sợi tóc" (từ tháng 8/1945 đến tháng 3/1946) - khi chính quyền non trẻ phải đối mặt với thù trong giặc ngoài, nạn đói hoành hành và quân Đồng minh kéo vào giải giáp quân Nhật - Bộ trưởng Chu Văn Tấn đã bộc lộ tầm nhìn chiến lược sắc bén:

Đồng chí nhanh chóng bắt tay vào việc tổ chức, chấn chỉnh và thống nhất các lực lượng vũ trang phân tán thành Giải phóng quân, làm nòng cốt cho Quân đội Quốc gia sau này.

Đặt những viên gạch móng đầu tiên về mặt pháp lý, tổ chức hành chính và hậu cần cho nền quốc phòng Việt Nam.

Chuẩn bị lực lượng, vũ khí và tinh thần vững chắc cho toàn quân, toàn dân trước khi bước vào cuộc trường kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp tái xâm lược.

Dù thời gian tại vị không quá dài, nhưng vai trò "mở đường", đặt nền móng quản lý nhà nước về mặt quân sự của Bộ trưởng Chu Văn Tấn có ý nghĩa vô cùng bản lề đối với sự sinh tồn của nước Việt Nam mới.

* Nhà lãnh đạo xuất sắc và những dấu ấn vĩ đại thời bình

Ngày 20/1/1948 Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 111 phong quân hàm Thiếu tướng cho Chu Văn Tấn (người đứng hàng sau cùng, thứ 3 từ trái sang)

Sau khi hoàn thành nhiệm vụ ở cương vị Bộ trưởng, bước vào giai đoạn toàn quốc kháng chiến, đồng chí Chu Văn Tấn tiếp tục được Đảng và Bác Hồ giao phó nhiều trọng trách quân sự và chính trị tối cao. Ở bất kỳ vị trí nào, ông cũng để lại những dấu ấn lịch sử đậm nét:

Vị Thượng tướng đầu tiên của Quân đội: Năm 1948, trong đợt phong quân hàm chính thức đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam, đồng chí được thụ phong hàm Thiếu tướng. Đến tháng 8/1959, ghi nhận những cống hiến đặc biệt xuất sắc của đồng chí trên cương vị Tư lệnh kiêm Chính ủy Liên khu Việt Bắc, đồng chí Chu Văn Tấn được Đảng và Nhà nước thăng quân hàm vượt cấp từ Thiếu tướng lên Thượng tướng. Thời điểm đó, đồng chí là một trong hai vị Thượng tướng đầu tiên của toàn quân (cùng với Thượng tướng Văn Tiến Dũng), khẳng định vị thế và tầm ảnh hưởng lớn lao của đồng chí trong hàng ngũ tướng lĩnh Việt Nam.

Người kiến thiết vĩ đại của chiến khu Việt Bắc: Từ năm 1954 đến năm 1975, với cương vị là "thủ lĩnh" tối cao của vùng đất cách mạng (Tư lệnh kiêm Chính ủy, Bí thư khu ủy Quân khu Việt Bắc, Chủ tịch Ủy ban hành chính Khu tự trị Việt Bắc), Thượng tướng Chu Văn Tấn đã cống hiến trọn vẹn tâm huyết cho chính sách dân tộc. Nhờ tầm nhìn sâu rộng, đồng chí đã trực tiếp chỉ đạo thực hiện những công trình mang tính biểu tượng:

Con đường Hạnh Phúc: Phát động phong trào thanh niên tình nguyện thuộc 6 tỉnh Việt Bắc xẻ đá, bạt núi mở ra tuyến đường huyết mạch Hà Giang - Đồng Văn - Mèo Vạc, làm thay đổi hoàn toàn diện mạo kinh tế - xã hội của vùng cao.

Phát triển văn hóa, giáo dục: Đồng chí chủ trì thành lập Đài phát thanh Việt Bắc, phát sóng bằng nhiều thứ tiếng dân tộc (Kinh, Tày, Nùng, Dao, Mông) để tuyên truyền đường lối của Đảng; chỉ đạo xây dựng bộ chữ viết Tày - Nùng; thiết lập hệ thống trường học, trường dân tộc nội trú, trường đại học, cao đẳng đầu tiên tại chiến khu nhằm nâng cao dân trí cho đồng bào.

Thượng tướng Chu Văn Tấn qua đời ngày 22/5/1984, sau một đời cống hiến trọn vẹn cho độc lập dân tộc và hạnh phúc của nhân dân.Từ một người thầy giáo áo chàm đến vị Bộ trưởng đầu tiên đặt nền móng cho nền quốc phòng nước nhà, đồng chí là biểu tượng sinh động cho ý chí quật cường của con người Việt Bắc. Những đóng góp vĩ đại của đồng chí cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng sẽ mãi trường tồn cùng sông núi.