Thượng tướng Đặng Vũ Hiệp

Trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, tôi không cùng đơn vị với ông. Ông tham gia chỉ huy chiến đấu ở chiến trường Tây Nguyên, còn tôi là cán bộ cấp cơ sở chiến đấu ở chiến trường Trị Thiên.

Hai năm sau Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, từ Chính ủy Quân đoàn 3, ông Đặng Vũ Hiệp được Nhà nước bổ nhiệm giữ chức Thứ trưởng Bộ Quốc phòng kiêm Phó chủ nhiệm Tổng cục Chính trị, cùng với việc chỉ đạo các mặt công tác: Cán bộ, Tuyên huấn, Báo chí, Xuất bản, Kiểm tra và Văn phòng, còn có phần việc chỉ đạo công tác Chính sách. Sau khi nghỉ hưu, ông lại được Nhà nước phân công giữ chức Chủ tịch Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin.

Lần đầu tiên tôi gặp ông là một buổi làm việc vào cuối tháng 10-1978 tại Văn phòng Tổng cục Chính trị. Hôm đó, ông triệu tập Phòng Chính sách - Cục Tổ chức lên báo cáo tình hình công tác chính sách trong Quân đội và hậu phương Quân đội.

Ấn tượng đầu tiên của tôi (một trợ lý cấp Đại úy, mới tròn 30 tuổi) ngưỡng mộ chăm chú nhìn ông - một cán bộ cấp Thiếu tướng còn khá trẻ (được biết, năm đó ông tròn 50 tuổi), tóc muối tiêu, gương mặt đẹp hồng hào, mang kính cận, dáng cao to, tiếng nói trầm ấm, khúc chiết, đĩnh đạc. Khi nghe báo cáo, ông chăm chú lắng nghe, ghi chép vào một quyển sổ nhỏ, thỉnh thoảng gợi mở trao đổi một số vấn đề mấu chốt, có chỗ ông dừng lại hỏi thêm. Và sau cùng, ông đã có những nhận xét chính xác, sắc sảo, thể hiện trình độ hiểu biết sâu, vừa có tính lý luận, vừa giàu thực tiễn, thẳng thắn, chân thành, có chính kiến và quyết đoán. Ấn tượng đầu tiên về ông đọng mãi trong tôi tới hàng chục năm sau này.

Có thể nói, so với những người cùng thời, ông Đặng Vũ Hiệp là cán bộ trẻ, có trình độ văn hóa, được rèn luyện trưởng thành từ cơ sở lên tới cán bộ trung đoàn trong kháng chiến chống thực dân Pháp, lại được đào tạo cơ bản, rồi làm Chủ nhiệm Khoa ở Học viện Chính trị. Và nhất là, suốt cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, ông có hơn 10 năm ròng rã lăn lộn chiến đấu ở chiến trường Tây Nguyên. Ông từng là Chính ủy Tiền phương Mặt trận Tây Nguyên trong nhiều chiến dịch lớn: Chiến dịch Đăk Sương, Chiến dịch 1969, Chiến dịch Đăk Tô - Tân Cảnh, đặc biệt là Chiến dịch Ia Đrăng, tháng 11-1965 và Chiến dịch Tây Nguyên, tháng 3-1975.

Ông Đặng Vũ Hiệp không chỉ là một nhà chính trị tài ba, một vị tướng trận mạc đầy ắp chiến công, mà còn là vị tướng trí tuệ sắc sảo, thông tuệ, mẫn tiệp trong vai trò chỉ đạo công tác Đảng, công tác chính trị nói chung và công tác chính sách nói riêng ở cấp chiến lược. Ông là người có năng lực hiểu biết toàn diện và sâu sắc, cả về lý luận và thực tiễn, nội dung và phương thức tiến hành các lĩnh vực hoạt động công tác Đảng, công tác chính trị trong Quân đội. Đó là kết quả của sự kết tinh hài hòa, cộng hưởng trên nhiều mặt trong con người ông: Trí tuệ, năng lực, tư chất, nhân cách, kinh nghiệm, vốn sống, trách nhiệm và cả tình cảm. Trong nhiều năm, ông là người chủ trì xây dựng và điều hành tổ chức thực hiện kế hoạch công tác Đảng, công tác chính trị trong toàn quân; chủ trì việc ban hành các Chỉ thị công tác toàn diện theo định kỳ hoặc các Chỉ thị công tác chuyên đề.

Mỗi lần được ông chủ trì các cuộc hội nghị, hội thảo nghiên cứu các đề án chính sách giữa các cơ quan trong và ngoài Quân đội, hoặc thông qua các tờ trình chính sách lên cấp trên, chúng tôi thật sự tin tưởng. Thông thường, ông chăm chú nghe một cách thấu đáo, lật đi lật lại từng vấn đề - nhất là những vấn đề then chốt - suy nghĩ sâu sắc, cẩn trọng. Và cuối cùng, bằng cương vị và trách nhiệm của mình, ông kết luận với chính kiến rõ ràng, đầy sức thuyết phục. Với phẩm chất, năng lực và phong cách làm việc khoa học của mình, ông không chỉ được cán bộ trong Quân đội kính phục, mà cán bộ các bộ, ngành có liên quan quý mến, nể trọng. Ông thường đưa ra nhiều ý tưởng mới, sát thực, khả thi, có tầm chiến lược. Tôi xin kể một vài mẩu chuyện nhỏ về ông mà tôi biết.

Từ năm 1978-1979, khi Bộ Quốc phòng xúc tiến triển khai nghiên cứu cải cách chế độ tiền lương, Tiểu ban nghiên cứu chúng tôi được Đại tá Kavalốp, chuyên gia về công tác Chính sách Tiền lương của Quân đội Liên Xô (cũ) giới thiệu tại Cục Tài chính. Có lần, ông Đặng Vũ Hiệp cùng dự. Tôi thấy ông trao đổi trực tiếp với ông Kavalốp về các vấn đề một cách lưu loát trôi chảy, kể cả những nội dung thuộc lĩnh vực chuyên môn. Làm được như thế không dễ.

Việc biết tiếng Nga mới chỉ là phương tiện. Điều căn bản là phải biết được nội dung trên cơ sở kiến thức toàn diện: Nắm vững những nguyên tắc cơ bản, tư tưởng chỉ đạo và các bảng thiết kế cụ thể của chế độ tiền lương, phụ cấp; hiểu kỹ hệ thống tổ chức biên chế của Quân đội, tính chất hoạt động đặc thù của từng thành phần, từng lực lượng quân - binh chủng; nắm được những nhu cầu tối thiểu bù đắp cường độ lao động, bảo đảm đời sống của người lao động; đặt chế độ tiền lương Quân đội trong mối tương quan hợp lý với chế độ tiền lương của cán bộ, công nhân viên chức Nhà nước thuộc các ngành. Rồi nữa, biết so sánh phân biệt giữa Quân đội ta với Quân đội Liên Xô (lúc đó) và một số nước khác...

Vốn tiếng Nga ông có được là kết quả của thời kỳ học ở Học viện Quân chính Lênin từ những năm cuối của thập kỷ 1950. Nhưng, lượng kiến thức có được như ông, phải là một sự tích lũy nghiên cứu nghiêm túc, thấu đáo. Được biết, ngoài tiếng Nga, ông còn sử dụng thông thạo tiếng Pháp. Tiếng Pháp là học từ những năm thiếu thời ở Trường Bưởi.