THƯỢNG TƯỚNG NGUYỄN HỮU AN, CHUYÊN GIA ĐÁNH TRỰC THĂNG VẬN

Ngay sau khi quân Mỹ xuất hiện ở Tây Nguyên để cứu nguy cho Plâyme, Bộ tư lệnh Mặt trận B3 với Nguyễn Hữu An là Phó Tư lệnh trực tiếp chỉ huy sở chỉ huy tiền phương, nhận định Mỹ đang triển khai “chiến thuật càn quét - trực thăng vận” nhằm tiêu diệt chủ lực ta. Nhưng thay vì né tránh đối phương có hỏa lực vượt trội, ta chủ động nhử Mỹ vào đúng ý đồ của mình, kéo chúng vào thung lũng Ia Đrăng để tiêu diệt.Trong cuộc họp “lịch sử” ngày 13-11-1965, khi nhiều cán bộ đặt câu hỏi lớn: “Đánh Mỹ như thế nào?”, Chính ủy Chu Huy Mân nói một câu giản dị nhưng đầy quyết tâm: “Ta chưa có kinh nghiệm chiến đấu với quân Mỹ thì quyết tâm của ta vừa đánh vừa rút kinh nghiệm. Đánh đi rồi sẽ biết”.Nguyễn Hữu An cùng các cán bộ nhanh chóng lập sở chỉ huy nhẹ hơn ba chục người, trực tiếp tiến về hướng Chư Pông. Bầu trời Tây Nguyên hôm đó liên tục rung chuyển bởi tiếng máy bay, tiếng bom B-52, riêng ngày 14-11 có tới 24 chiếc quần thảo. Nhưng chính trong hoàn cảnh “bão lửa” ấy, tư duy chiến thuật của Nguyễn Hữu An càng thể hiện rõ sự sắc lạnh: phải đánh vào đúng thời điểm địch vừa đổ bộ xuống, còn chân ướt chân ráo, để giành thế bất ngờ.10 giờ 48 phút sáng 14-11, sau khi B-52 và pháo binh Mỹ dọn đường, các đại đội đầu tiên của Sư đoàn Kỵ binh không vận số 1 đáp xuống bãi X-Ray đúng lúc lực lượng ta đã ém quân sẵn. Sai lầm nghiêm trọng của phía Mỹ rời bãi đáp để đi trinh sát khiến các đợt đổ bộ tiếp theo bị Tiểu đoàn 7 và Tiểu đoàn 9 của Trung đoàn 66 đánh thẳng vào đội hình. Ở các bãi đáp phụ như Albany, lưới lửa phòng không của ta đã dựng sẵn, làm nhiều trực thăng cháy ngay khi tiếp đất. Trước áp lực bị tiêu diệt, Bộ tư lệnh Kỵ binh bay Mỹ phải tung quân cứu viện nhưng trực thăng không còn dám hạ xuống bãi đáp, chỉ dám thả quân từ xa 1 km. Trong 15 chiếc đến cứu viện đêm 14-11, chỉ 2 chiếc hoàn thành nhiệm vụ.Ngày 15-11, nhận thấy tiểu đoàn Mỹ chỉ cách quân ta 200 mét, Nguyễn Hữu An quyết định đánh ngay trong đêm để phủ đầu. Mệnh lệnh ngắn gọn: “Địch vừa đổ xuống, phải đánh ngay để giành bất ngờ”. 5 giờ 30 sáng 15-11, Tiểu đoàn 7 nổ súng. Chỉ 15 phút đầu, quân Mỹ hỗn loạn. Cường độ bom phá, napalm và pháo sáng dày đặc đến mức lính ta đùa: “Thằng Mỹ tốt thật, nó soi đèn cho ta đi”.Đến ngày 17-11, khi ta tiếp tục tập kích, Tiểu đoàn 7 đánh trúng Sở chỉ huy Tiểu đoàn 1 Mỹ, gây thương vong nặng cho các đại đội A và B. Nguyễn Hữu An ra lệnh phải đánh liên tục cả ban ngày và đêm, bám thắt lưng địch mà đánh.Ngày 19, hàng chục máy bay xuống bắn phá hồi lâu rồi trực thăng bốc quân còn lại về Bầu Cạn. Trận Ia Đrăng kết thúc. Đây là trận đánh gây thiệt hại nặng nhất cho Mỹ kể từ khi đặt chân vào Việt Nam và là đòn đánh đầu tiên đập tan chiến thuật “trực thăng vận”. Khoảng 1.200 tên Mỹ bị thương vong, tiểu đoàn 1 và 2 của lữ đoàn 3 kỵ binh bay bị tiêu diệt, bắn rơi 26 máy bay. Chính tướng Harold Moore, chỉ huy phía Mỹ, khi trở lại chiến trường năm 1993, đã chỉ cho Nguyễn Hữu An vị trí lính Mỹ bị bom napalm chính quân Mỹ đốt cháy khi hỗn loạn.Chiến thắng Ia Đrăng khẳng định tầm vóc nghệ thuật quân sự Việt Nam khi đánh bại một quân đội hiện đại bằng thế trận dày dạn kinh nghiệm, linh hoạt, sáng tạo. Trong đó có dấu ấn của Nguyễn Hữu An. Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã gọi Nguyễn Hữu An là “vị tướng của trận mạc”.