Tiếng gọi non sông trong lòng chàng trai trẻ

Khi bước sang tuổi mười sáu, Nguyễn Văn Trọng không còn là cậu bé chỉ biết lắng nghe chuyện quê hương. Cậu đã trở thành một thanh niên cao gầy, chăm học và sống rất kỷ luật. Ban ngày làm việc phụ giúp gia đình, tối đến đọc sách, học chữ và nghe tin tức từ trong nước gửi sang.

Những năm ấy, phong trào yêu nước trong cộng đồng Việt kiều bắt đầu sôi động hơn. Nhiều thanh niên bí mật gặp gỡ, trao đổi tài liệu, bàn chuyện cứu nước. Trọng thường ngồi lặng ở góc nhà nghe các anh lớn nói về tình cảnh nhân dân dưới ách thực dân, về những cuộc đấu tranh bị đàn áp, về những người bị bắt và hy sinh.

Có người hỏi cậu:

“Em còn nhỏ, nghe những chuyện này có sợ không?”

Trọng đáp rất khẽ:

“Em không sợ nghe. Em chỉ sợ nước mình mãi không được tự do.”

Câu nói ấy khiến cả căn phòng im lặng.

Tôi được nghe kể rằng từ dạo ấy, Trọng thay đổi rõ rệt. Cậu không còn mơ những điều bình thường của tuổi trẻ như có nhiều tiền hay cuộc sống yên ổn. Điều cậu nghĩ nhiều nhất là Việt Nam.

Một đêm khuya, mẹ thấy con vẫn ngồi bên ngọn đèn dầu liền hỏi:

“Con đọc gì mà thức mãi vậy?”

Cậu đưa cho mẹ xem một tờ báo nói về cuộc đấu tranh của nhân dân trong nước rồi hỏi:

“Mẹ ơi, nếu ai cũng chỉ lo cho gia đình mình thì bao giờ nước mới hết khổ?”

Người mẹ nhìn con trai thật lâu. Bà hiểu rằng đứa con của mình đang bước sang một con đường khác.

Trong xóm có một người từng tham gia phong trào yêu nước. Ông thường kể cho Trọng nghe về Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh và những thanh niên đã bỏ tuổi trẻ để đi tìm đường cứu nước. Một lần ông hỏi:

“Theo cháu, điều gì quý nhất đối với một người thanh niên?”

Trọng suy nghĩ rồi trả lời:

“Được sống có ích cho nước mình.”

Ông già gật đầu, ánh mắt đầy xúc động.

Có những buổi chiều, Trọng đứng rất lâu bên bờ sông Mê Kông. Bạn bè rủ đi chơi, cậu chỉ cười lắc đầu. Một người bạn hỏi:

“Cậu đang nghĩ gì thế?”

Cậu đáp:

“Tớ nghĩ bên kia những dòng sông ấy là quê hương mình.”

Rồi cậu nói thêm một câu mà người bạn nhớ mãi:

“Có những người sinh ra đã nghe tiếng gọi của non sông từ rất sớm.”

Từ lúc nào, trong lòng chàng trai trẻ ấy đã hình thành một cuộc đấu tranh âm thầm. Một bên là gia đình nghèo cần người đỡ đần, một bên là tiếng gọi của đất nước đang mất tự do. Cậu thương cha mẹ vô cùng, nhưng càng thương càng thấy phải làm điều gì đó lớn hơn cho dân tộc.

Cha cậu từng khuyên:

“Con đường cứu nước rất nguy hiểm.”

Trọng cúi đầu đáp:

“Nếu ai cũng tránh nguy hiểm thì ai sẽ đi trước hả cha?”

Người cha không nói thêm được nữa.

Nhiều năm sau, khi nhớ lại thời tuổi trẻ của Nguyễn Văn Trọng, những người từng biết cậu đều nói rằng điều đặc biệt nhất ở cậu không phải sự thông minh, mà là sự thức tỉnh rất sớm về trách nhiệm đối với Tổ quốc. Tiếng gọi non sông trong lòng cậu không ồn ào, không bốc đồng. Nó lớn dần qua từng câu chuyện về quê hương, từng trang sách, từng đêm nghe tin đồng bào bị áp bức.

Và rồi một ngày, Nguyễn Văn Trọng quyết định bước vào con đường cách mạng. Quyết định ấy không đến từ một phút xúc động nhất thời, mà từ cả một tuổi trẻ được nuôi dưỡng bằng tình yêu nước và nỗi đau mất nước.