TIẾNG SUỐI CÔN SƠN

Tôi theo chân ông nội đi dưới những hàng thông xanh rì, nghe tiếng suối róc rách giữa núi rừng. Ông bảo:

— Cháu có biết nơi này từng là quê hương tinh thần của một người rất đặc biệt không?

Tôi lắc đầu.

Ông mỉm cười:

— Đó là Nguyễn Trãi. Một con người đã dành cả cuộc đời để lo cho nước, cho dân.

Tôi đã từng nghe tên Nguyễn Trãi trong những bài học lịch sử. Tôi biết ông là vị anh hùng dân tộc, là nhà chính trị, nhà quân sự, nhà văn hóa lớn. Nhưng phải đến hôm ấy, giữa núi rừng Côn Sơn, tôi mới cảm nhận được rằng lịch sử không chỉ nằm trong những trang sách.

Lịch sử còn ở trong từng con đường, từng dòng suối và từng ngọn cây nơi đây.

Năm xưa, sau những năm tháng cùng Lê Lợi và nghĩa quân Lam Sơn chiến đấu chống quân Minh, Nguyễn Trãi trở về Côn Sơn.

Côn Sơn khi ấy vẫn xanh thẳm với rừng thông, núi đá và dòng suối trong veo. Sau bao năm trải qua chiến tranh, chứng kiến cảnh nhân dân lầm than, ông càng thấm thía một điều: đánh giặc để cứu nước đã khó, xây dựng một đất nước để nhân dân được sống yên vui còn khó hơn.

Có những buổi chiều, ông ngồi bên dòng suối, lặng nghe tiếng nước chảy.

Suối vẫn chảy.

Rừng vẫn xanh.

Nhưng trong lòng người từng trải qua chiến tranh, mỗi âm thanh của thiên nhiên lại gợi lên biết bao suy nghĩ về cuộc đời.

Nguyễn Trãi từng viết:

“Côn Sơn suối chảy rì rầm,

Ta nghe như tiếng đàn cầm bên tai.”

Đối với ông, tiếng suối không chỉ là âm thanh của núi rừng. Nó như một lời nhắc nhở về sự bình yên mà con người phải biết trân trọng.

Bởi ông đã từng chứng kiến một đất nước không có bình yên.

Ông đã từng chứng kiến những người dân mất nhà cửa, ruộng đồng bị tàn phá, những gia đình phải chia lìa vì chiến tranh.

Vì thế, điều ông mong muốn sau chiến thắng không phải là vinh hoa cho riêng mình.

Điều ông mong muốn là nhân dân được sống ấm no, đất nước được thái bình.

Ông nội ngồi xuống một phiến đá bên suối.

— Cháu biết câu “Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân” không?

— Dạ biết ạ! — tôi đáp.

Ông nhìn dòng nước:

— Đó chính là tư tưởng lớn mà Nguyễn Trãi luôn theo đuổi. Với ông, làm việc lớn trước hết phải vì nhân dân.

Tôi im lặng.

Tôi chợt nhận ra rằng, những điều mình học trong sách giáo khoa tưởng như rất xa xôi, nhưng thực ra lại vô cùng gần gũi.

Ngày hôm nay, chúng tôi được đi học dưới mái trường bình yên.

Được vui chơi.

Được mơ ước.

Được sống bên gia đình.

Những điều tưởng như bình thường ấy đã được đánh đổi bằng biết bao hy sinh của cha ông.

Trời dần tối.

Tiếng suối vẫn róc rách.

Tôi đứng dậy, nhìn lên những hàng thông cao vút.

Trong khoảnh khắc ấy, tôi tưởng tượng mình được gặp Nguyễn Trãi.

Một người mặc áo dài giản dị đang đứng bên dòng suối. Ông nhìn tôi và hỏi:

— Cháu là người Chí Linh phải không?

Tôi gật đầu.

— Vậy cháu sẽ làm gì để quê hương mình ngày càng đẹp hơn?

Tôi ngập ngừng.

Tôi nghĩ đến những việc thật lớn lao, nhưng rồi nhận ra mình chỉ là một học sinh.

Tôi trả lời:

— Cháu sẽ cố gắng học thật tốt. Cháu sẽ yêu quê hương, giữ gìn những di tích lịch sử và kể cho mọi người nghe về những câu chuyện của cha ông.

Nguyễn Trãi mỉm cười:

— Như thế là tốt rồi. Việc lớn bắt đầu từ những điều nhỏ bé.

Tôi chợt giật mình.

Hình ảnh trước mắt biến mất.

Chỉ còn dòng suối Côn Sơn vẫn chảy.

Trên đường về, tôi hỏi ông:

— Ông ơi, tại sao đã bao nhiêu năm rồi mà người ta vẫn nhớ đến Nguyễn Trãi?

Ông trả lời:

— Vì có những con người sống không chỉ cho thời đại của mình. Họ để lại cho thế hệ sau một cách sống, một tấm lòng và một niềm tin.

Tôi ngoái nhìn lại Côn Sơn.

Những hàng thông vẫn đứng đó.

Dòng suối vẫn chảy qua những phiến đá.

Tôi bỗng hiểu rằng quê hương mình không chỉ đẹp bởi núi non, cây cỏ. Quê hương còn đẹp bởi những câu chuyện lịch sử được lưu giữ qua bao thế hệ.

Và trong những câu chuyện ấy, có một người con của đất nước đã để lại lời nhắc nhở sâu sắc:

Muốn đất nước mạnh giàu, trước hết phải biết yêu thương và chăm lo cho nhân dân.

Nhiều năm có thể trôi qua.

Những trang sách có thể cũ đi.

Nhưng tiếng suối Côn Sơn vẫn còn đó.

Rì rầm như tiếng đàn.

Rì rầm như lời của lịch sử.

Và tôi tin rằng, mỗi khi thế hệ trẻ trở về Côn Sơn, lắng nghe tiếng suối, chúng tôi sẽ lại nghe thấy một lời nhắn gửi từ cha ông:

Hãy biết trân trọng hòa bình, yêu quê hương, sống có trách nhiệm và góp phần làm cho quê hương Chí Linh ngày càng giàu đẹp.

Tôi nắm tay ông nội bước đi.

Phía sau lưng, tiếng suối vẫn chảy.

Và trong lòng tôi, câu chuyện về Nguyễn Trãi vẫn tiếp tục.