tiếp tục “câu chuyện 81”

“Sau trận càn năm đó, cả cánh đồng chỉ còn lại tro với đất cháy,” ông Đặng Văn Khoa kể, mắt nhìn xa xăm như thấy lại những ngày cũ.

Năm 1973, vùng quê của ông bị tàn phá nặng nề. Ruộng lúa cháy trụi, nhà cửa đổ nát. Người dân phải sơ tán, bỏ lại sau lưng tất cả những gì họ gây dựng.

“Lúc quay về, tôi không nhận ra nổi đất của mình nữa,” ông nói. “Không còn màu xanh, chỉ toàn màu xám.”

Trong lúc dọn dẹp đống đổ nát của căn nhà, ông tìm thấy một chiếc hũ nhỏ chôn dưới nền bếp. Bên trong là những hạt giống lúa mà mẹ ông đã cất giữ từ trước.

“Bà lúc nào cũng nói: ‘Có hạt giống là còn cái ăn.’ Nhưng khi đó tôi nghĩ… đất thế này thì gieo gì được nữa?”

Dù vậy, ông vẫn quyết định giữ lại số hạt giống ấy. Vài ngày sau, khi những cơn mưa đầu mùa bắt đầu rơi, ông mang chúng ra một khoảnh đất nhỏ còn sót lại chút phù sa bên bờ mương.

“Tôi không kỳ vọng nhiều. Chỉ là… thử thôi.”

Những ngày sau đó, ông ra thăm ruộng mỗi sáng. Ban đầu không có gì. Nhưng rồi, một buổi sớm, ông thấy những mầm xanh nhỏ xíu nhú lên khỏi mặt đất.

“Tôi đứng đó rất lâu,” ông kể, giọng chậm lại. “Giữa cả một vùng xám xịt, chỉ có một đám xanh bé tí… mà sao thấy như cả cánh đồng trở lại.”

Tin lan ra, những người dân khác cũng bắt đầu quay về, góp sức khai hoang, trồng lại. Từ vài luống nhỏ, dần dần cả cánh đồng hồi sinh.

Nhiều năm sau, nơi đó lại trở thành ruộng lúa bạt ngàn. Người ta xây lại nhà, trẻ con chạy chơi trên bờ đê, tiếng cười thay cho tiếng bom.

Ông Khoa cầm một nắm lúa chín trên tay, mỉm cười: “Chiến tranh có thể đốt cháy đất… nhưng không đốt hết được những gì người ta giữ trong lòng.”