TRẦN CAN – TẤM GƯƠNG QUYẾT CHIẾN QUYẾT THẮNG TRÊN ĐỒI D1
Nếu như chiến công cắm cờ trên cao điểm Him Lam đưa tên tuổi Trần Can đi vào lịch sử trận mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ, thì trận chiến giữ đồi D1 những ngày cuối chiến dịch lại là bức tranh tráng lệ nhất về tinh thần bám trụ kiên cường và sự hy sinh oanh liệt của ông.
Trong đợt tấn công thứ hai của Chiến dịch Điện Biên Phủ vào tháng 4 và tháng 5 năm 1954, đồi D1 trở thành một trong những điểm tựa phòng ngự then chốt của Tập đoàn cứ điểm. Quân Pháp tập trung pháo binh, máy bay và lực lượng dù tinh nhuệ liên tục phản công nhằm chiếm lại cao điểm này.
Lúc này, với tư cách là Trung đội trưởng thuộc Đại đoàn 312, Trần Can nhận nhiệm vụ chỉ huy lực lượng giữ vững trận địa. Trước sức hỏa lực áp đảo của địch, các công sự bị san phẳng, nhiều đồng đội thương vong, song ông vẫn giữ vững sự bình tĩnh kỳ lạ. Trần Can trực tiếp cầm súng ngắm bắn từng tên địch, khéo léo di chuyển qua các đoạn giao thông hào sạt lở để tiếp đạn, băng bó cho thương binh và xóc lại tinh thần chiến đấu cho toàn đơn vị.
Khi quân địch chiếm được một phần đỉnh đồi và áp sát, Trần Can đã chủ động tổ chức một tổ cảm tử, bất ngờ xông lên đánh cận chiến bằng lưỡi lê và lựu đạn, đẩy lùi đợt phản công đông gấp nhiều lần của đối phương. Trận địa đồi D1 được giữ vững vững chắc, góp phần siết chặt vòng vây quanh sào huyệt Mường Thanh.
Anh dũng hy sinh vào sáng ngày 7 tháng 5 năm 1954 — chỉ vài giờ trước khi lá cờ chiến thắng tung bay trên nóc hầm De Castries — Anh hùng Trần Can đã dâng trọn tuổi xuân cho độc lập của dân tộc, trở thành biểu tượng bất tử của tinh thần "thà hy sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nước".
