Trận đánh bi hùng nơi cửa sông Vàm Lũng

LTS: Sau nhiều chuyến vượt biển vào Nam làm nhiệm vụ trên Tàu 187 (Đoàn tàu không số 125), do địch truy lùng gắt gao nên cuối tháng 6-1966, ông Đỗ Xuân Tâm cùng đồng đội đã phải hủy tàu và ở lại nhận nhiệm vụ tại Đoàn 962. Trong khoảng 10 năm ở vùng rừng đước Cà Mau, ông đã có một kỷ niệm xúc động với thủy thủ Tàu 69 Hoàng Thanh Loan, người đã chèo xuồng ra trực thay để ông về họp chi bộ và anh dũng hy sinh trong trận đánh ngày 11-9-1969…

Giữa năm 1966, Tàu 69 chở theo 62 tấn vũ khí cập bến Vàm Lũng (Cà Mau) thành công. Do địch phong tỏa gắt gao nên Tàu 69 phải nằm lại bến, chờ thời cơ ra Bắc. Đêm 31-12-1967, lợi dụng thời điểm địch đón Tết Dương lịch, tàu nhận lệnh về Bắc, nhưng khi vừa rời bến thì gặp địch. Cuộc chiến không cân sức khiến Tàu 69 phải trở lại bến, mang trên mình hàng trăm vết đạn, một thủy thủ hy sinh và nhiều người khác bị thương. Ngay đêm đó, tôi cùng một số đồng đội ở Đoàn 962 được điều về Tàu 69 nhận nhiệm vụ, thay thế các thủy thủ hy sinh và bị thương.

Đầu năm 1969, Tàu 69 di chuyển về sông Chim Đẻ, ém mình ở ngọn sông kín đáo cách khu Năm Căn 8km đường chim bay. Từ đó ra cửa Vàm Lũng chỉ cách 500m. Tại một khoảng trống dài chừng 800m ở cửa Vàm, có một túp lều ẩn dưới rừng cây của gia đình má Bảy. Má là người chí cốt với cách mạng và căn cứ địa nên khi Tàu 69 về được ít ngày thì má đã nhường lại toàn bộ rừng cây cho anh em làm Trạm tiền tiêu.

Tàu 69 phân công 3 người một ca trực tại Trạm tiền tiêu, lập phương án bảo vệ tầm gần, tầm xa và sẵn sàng hủy tàu tại chỗ (trên tàu lúc này đặt 1 quả bom Mỹ 500kg, sẵn kíp điện và dây giật). Di chuyển từ trạm gác vào tàu và ngược lại phải chèo xuồng, không được chạy máy, hai bên sông không được hạ cây làm cầu đi lại.

Đầu tháng 9-1969, ca trực Trạm tiền tiêu gồm có tôi (Đỗ Xuân Tâm), Phùng Văn Quý, Lưu Kim Nhật. 6 giờ sáng 11-9-1969, Hoàng Thanh Loan chèo xuồng từ tàu ra trạm, bảo tôi: “Anh Tâm về tàu họp chi bộ, để tôi ở lại trực thay”. Tôi dặn Loan: “Có đỗ xanh tôi vừa ngâm từ đêm, lát nữa anh em nấu chè, Loan ăn rồi chờ tôi họp xong hãy về tàu nhé!”.

Tôi chèo xuồng về đến tàu thì nghe tiếng trực thăng địch bay rất thấp. Ngước lên, thấy ba chiếc trực thăng đang bay sát ngọn cây. Chúng sà xuống khu đất tiền tiêu đổ quân. Lúc này, toàn tàu báo động thì đã nghe hàng loạt súng AK và AR15 bắn đấu nhau. Thuyền trưởng Phan Văn Xã, Chính trị viên Hồ Đức Thắng và Thuyền phó Phan Văn Đấu tổ chức phương án chiến đấu và chi viện cho các thủy thủ đang ở Trạm tiền tiêu. Nhưng 5-6 phút sau thì tiếng súng tắt hẳn. Gần 10 phút sau, Quý và Nhật băng rừng về báo cáo: Quý đã bắn hết đạn (3 băng AK), Nhật còn lại ít viên, Loan bị thương vào vai và bị địch bắt.

Trong lúc chúng tôi đang ém sình để rút thì bỗng nghe tiếng địch quát to: “Thằng Bắc Việt này to gan thật, mày không khai hả?”. Sau đấy là những tiếng hô của Loan: “Hồ Chủ tịch muôn năm! Bác Hồ muôn năm!”...

Nhóm bốn người chúng tôi được lệnh tiếp cận trạm tiền tiêu, hai người đi trên rừng, hai người đi xuồng. Khi ra tới trận địa và quan sát xung quanh thì thấy địch đã rút hết, chỉ còn thi thể Loan nằm trên bãi đất trống, trên người anh không một mảnh vải, bụng bị mổ 2 vết hình chữ “L”, tim và gan đã bị địch hèn hạ lấy đi… Tranh thủ kiểm tra hiện trường trận địa, chúng tôi thấy rất nhiều bông băng và những vết máu loang trên đất lầy. Sau khi lấy khăn rằn băng lại phần bụng cho Loan, chúng tôi khiêng thi thể anh xuống tàu tắm rửa, khâm liệm. Ngày hôm ấy, Đoàn 962 đã đưa Loan về chôn cất tại nghĩa trang Đầm Chim thuộc xã Tân Ân, huyện Duyên Hải (Cà Mau).

Đêm hôm sau, chúng tôi được lệnh đưa Tàu 69 về Xẻo Già, nơi ngọn cùng của con sông Vàm Lũng. Bảy tháng sau, chúng tôi được tin kẻ địch đã ném bom, bắn phá khu Đầm Chim, nơi Loan và một số chiến sĩ, đồng bào đang yên nghỉ, trong đó có một số mộ bị cày xới, sạt lở xuống sông Đầm Chim. Chúng tôi xót xa nhận thấy phần mộ của Loan đã không còn. Người con quê biển Cát Hải (Hải Phòng) đã mãi mãi hòa mình vào sông nước Cà Mau…

Dịp kỷ niệm 50 năm Ngày mở đường Hồ Chí Minh trên biển, ngày 23-10-2011, Tàu 69 đã được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân. Mới đây, Ban liên lạc “Hội truyền thống Đường Hồ Chí Minh trên biển” đã làm hồ sơ đề nghị truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân cho liệt sĩ Hoàng Thanh Loan, người thủy thủ đã nêu gương sáng trong trận chiến bi hùng cách đây hơn 40 năm…