TRẦN PHÚ – “HÃY GIỮ VỮNG CHÍ KHÍ CHIẾN ĐẤU

1. Cậu học trò mồ côi vượt lên nghịch cảnh

Trần Phú sinh ngày 1/5/1904 tại xã Tùng Ảnh, huyện Đức Thọ, Hà Tĩnh. Cha ông là Trần Văn Phổ, một nhà giáo và quan lại có tinh thần yêu nước. Trần Phú mồ côi cha khi mới hơn bốn tuổi, sau đó tiếp tục trải qua tuổi thơ nhiều khó khăn. Tuy nhiên, hoàn cảnh không khiến ông từ bỏ việc học. Ngược lại, ông sớm thể hiện ý chí tự lập và tinh thần học tập nổi bật. Năm 1922, ông đỗ đầu kỳ thi Thành Chung ở Huế.

Sau khi tốt nghiệp, Trần Phú làm giáo viên tại Trường Tiểu học Cao Xuân Dục ở Vinh. Trong thời gian này, ông không chỉ được học trò yêu mến mà còn tích cực truyền bá tinh thần yêu nước. Ông tham gia Hội Tu tiến, sau đó tham gia Hội Phục Việt và hoạt động trong phong trào yêu nước của thanh niên Nghệ Tĩnh. Từ một người thầy giáo trẻ, Trần Phú từng bước bước vào con đường hoạt động cách mạng.

2. Từ người thầy giáo đến người cộng sản

Năm 1925, Trần Phú tham gia Hội Phục Việt, tổ chức sau đó phát triển thành Tân Việt Cách mạng Đảng. Năm 1926, ông sang Quảng Châu để tìm hiểu và bàn việc hợp nhất với Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Con đường hoạt động cách mạng của ông từ đây bước sang một giai đoạn mới.

Năm 1927, Trần Phú sang Liên Xô học tại Trường Đại học Lao động Cộng sản Phương Đông. Tại đây, ông được học tập lý luận cách mạng và có điều kiện nghiên cứu sâu hơn về chủ nghĩa Mác - Lênin. Ông cũng tham dự Đại hội VI Quốc tế Cộng sản năm 1928. Những năm học tập ấy có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình hình thành tư duy lý luận của một trong những nhà lãnh đạo trẻ đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Năm 1929, trong khi phong trào cộng sản ở Việt Nam phát triển mạnh, Trần Phú tiếp tục được giao những nhiệm vụ quan trọng. Đầu năm 1930, ông trở về nước và được bổ sung vào Ban Chấp hành Trung ương lâm thời của Đảng. Đây là thời điểm lịch sử đặc biệt, khi Đảng Cộng sản Việt Nam vừa ra đời và cần nhanh chóng xây dựng đường lối, tổ chức và phương pháp hoạt động.

3. Người được giao viết Luận cương Chính trị

Một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất Trần Phú được giao sau khi về nước là dự thảo Luận cương Chính trị của Đảng. Ông dành nhiều thời gian nghiên cứu tình hình Việt Nam và những vấn đề lý luận cách mạng, từ đó xây dựng dự thảo văn kiện trình Trung ương.

Tháng 10/1930, Hội nghị lần thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng họp tại Hương Cảng. Hội nghị thảo luận và thông qua Luận cương Chính trị do Trần Phú dự thảo, đồng thời quyết định đổi tên Đảng Cộng sản Việt Nam thành Đảng Cộng sản Đông Dương. Trần Phú được bầu làm Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng.

Ở tuổi 26, Trần Phú trở thành người đứng đầu một đảng cách mạng đang hoạt động trong điều kiện vô cùng khắc nghiệt. Đảng vừa mới thành lập đã phải đối diện với sự đàn áp của chính quyền thực dân. Những người cộng sản bị bắt, cơ sở bị phá, phong trào quần chúng bị đàn áp. Nhiệm vụ của Tổng Bí thư khi ấy không chỉ là xây dựng đường lối mà còn phải giữ cho tổ chức tồn tại trong điều kiện hoạt động bí mật.

4. Giữa lúc phong trào bị khủng bố

Năm 1930–1931, phong trào cách mạng phát triển mạnh ở nhiều địa phương, đặc biệt tại Nghệ An và Hà Tĩnh. Chính quyền thực dân tiến hành đàn áp quyết liệt. Nhiều cán bộ, đảng viên bị bắt, tù đày hoặc hy sinh.

Trong hoàn cảnh đó, Trần Phú tiếp tục tổ chức và chỉ đạo hoạt động của Đảng. Tháng 3/1931, ông chủ trì Hội nghị Trung ương lần thứ hai tại Sài Gòn. Hội nghị bàn nhiều vấn đề về tổ chức Đảng, nhiệm vụ trước mắt và công tác tuyên truyền. Những quyết định được đưa ra nhằm củng cố tổ chức trong lúc phong trào đang chịu sự khủng bố gay gắt.

Nhưng chỉ hơn một tháng sau, ngày 18/4/1931, Trần Phú bị thực dân Pháp bắt tại Sài Gòn. Người đứng đầu Đảng khi ấy mới 27 tuổi.

5. Trong nhà tù thực dân

Sau khi bị bắt, Trần Phú bị giam tại Khám Lớn Sài Gòn. Ông phải chịu những cuộc thẩm vấn và chế độ giam giữ khắc nghiệt. Đối với chính quyền thực dân, bắt được Trần Phú là cơ hội quan trọng để khai thác thông tin về tổ chức cộng sản.

Nhưng Trần Phú không khuất phục. Dù sức khỏe ngày càng suy giảm, ông vẫn giữ thái độ kiên cường. Nhà tù không thể buộc người Tổng Bí thư trẻ tuổi từ bỏ lý tưởng mà ông đã lựa chọn.

Ngày 6/9/1931, Trần Phú qua đời tại Nhà thương Chợ Quán khi mới 27 tuổi. Trước lúc mất, ông để lại lời nhắn nổi tiếng với các đồng chí và bạn bè: “Hãy giữ vững chí khí chiến đấu!”

6. Một câu nói trở thành di sản

Trần Phú không sống đủ lâu để chứng kiến những thắng lợi lớn của cách mạng Việt Nam. Ông không được chứng kiến Cách mạng tháng Tám, không được thấy nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời và cũng không được chứng kiến cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp kết thúc bằng chiến thắng Điện Biên Phủ.

Nhưng chính sự ngắn ngủi của cuộc đời lại khiến câu chuyện của ông trở nên đặc biệt. Từ một cậu bé mồ côi cha, ông vượt lên hoàn cảnh để trở thành người đứng đầu một đảng cách mạng khi mới ngoài hai mươi tuổi. Ông dành những năm tháng đẹp nhất của tuổi trẻ cho việc học tập, hoạt động và tổ chức phong trào.

Di sản lớn nhất mà Trần Phú để lại không chỉ nằm ở chức vụ Tổng Bí thư đầu tiên, mà còn ở tinh thần kiên định trong hoàn cảnh khắc nghiệt. Lời nhắn trước lúc hy sinh – “Hãy giữ vững chí khí chiến đấu” – đã được lịch sử ghi nhớ như biểu tượng về ý chí của một thế hệ cách mạng đầu tiên.

Một người có thể ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, nhưng lý tưởng và tinh thần mà họ để lại có thể sống lâu hơn chính cuộc đời họ. Trần Phú là một trường hợp như vậy.