TRỊNH TỐ TÂM – NGƯỜI LÍNH TRẺ VÀ NHỮNG TRẬN ĐÁNH TRÊN ĐÈO HẢI VÂN

TRỊNH TỐ TÂM – NGƯỜI LÍNH TRẺ VÀ NHỮNG TRẬN ĐÁNH TRÊN ĐÈO HẢI VÂN

Có những con người bước vào lịch sử không phải bằng một khoảnh khắc duy nhất, mà bằng cả một hành trình của tuổi trẻ. Trịnh Tố Tâm là một người như thế. Sinh năm 1945 tại Mỹ Cầu, Đồng Tân, Ứng Hòa, Hà Nội, ông lớn lên trong những năm đất nước còn nhiều biến động. Năm 1965, khi đang là một học sinh, chàng trai Trịnh Tố Tâm hưởng ứng phong trào “Ba sẵn sàng”, rồi viết đơn tình nguyện nhập ngũ, xin vào chiến trường miền Nam. Từ một người học trò, ông trở thành người lính và được điều động về chiến trường Quảng Trị – Thừa Thiên, nơi những tuyến đường, cây cầu và đèo núi đều trở thành những địa bàn chiến đấu đặc biệt khốc liệt.

Ở Trịnh Tố Tâm, điều đáng nhớ không chỉ nằm ở sự gan dạ mà còn ở cách ông tìm ra phương án chiến đấu phù hợp với từng địa hình, từng tình huống. Là chiến sĩ công binh, ông cùng đồng đội thực hiện nhiệm vụ phá cầu, đánh phá các tuyến giao thông và ngăn chặn những đoàn tàu quân sự. Đặc biệt, khu vực từ Phú Lộc qua Thổ Sơn, Lăng Cô rồi vượt Hải Vân là một tuyến giao thông quan trọng. Để đối phó với đối phương có ưu thế về phương tiện và hỏa lực, người lính trẻ ấy cùng đồng đội phải dựa vào địa hình, khả năng trinh sát và sự tính toán chính xác. Chính từ những trận đánh như vậy, đồng đội đặt cho ông biệt danh “vua mìn đèo Hải Vân”.

Có một câu chuyện cho thấy khá rõ cách Trịnh Tố Tâm chiến đấu. Năm 1968, sau ba đêm trinh sát, ông phát hiện một quy luật hoạt động của lực lượng đối phương gần Hải Vân. Từ thông tin ấy, ông cùng một tổ chiến đấu tổ chức đặt mìn tại một điểm cao bên đường. Một lần khác vào đầu năm 1970, khi đang là Đại đội phó, ông phán đoán được khu vực đối phương có khả năng đổ quân và tổ chức trận địa đánh vào đội hình đổ quân. Những trường hợp như vậy cho thấy chiến đấu trong chiến tranh không chỉ là lòng dũng cảm, mà còn đòi hỏi khả năng quan sát, kiên nhẫn, phán đoán và tận dụng từng lợi thế nhỏ của địa hình.

Từ năm 1967 đến năm 1970, Trịnh Tố Tâm tham gia và chỉ huy nhiều trận đánh tại chiến trường Trị – Thiên. Theo các tư liệu của chính quyền địa phương, ông trực tiếp chỉ huy đơn vị đánh 58 trận, cùng đồng đội phá hủy nhiều phương tiện quân sự, đánh phá các tuyến cầu đường và đoàn tàu. Riêng ông được ghi nhận đã nhiều lần lập thành tích chiến đấu và 53 lần được phong tặng danh hiệu “Dũng sĩ diệt Mỹ”. Ngày 20/9/1971, khi mới 26 tuổi, Trịnh Tố Tâm được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Nhưng câu chuyện về Trịnh Tố Tâm không dừng lại ở những trận đánh. Sau chiến tranh, ông tiếp tục đảm nhiệm nhiều công việc, trong đó có công tác thanh niên. Ông từng giữ cương vị Trưởng Ban Thanh niên Quân đội, Bí thư Trung ương Đoàn, sau đó là Thứ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội và là Tổng Biên tập đầu tiên của Báo Lao động và Xã hội. Con đường ấy tạo nên một lát cắt rất khác về người anh hùng: một người từng trưởng thành từ chiến trường nhưng sau đó tiếp tục đem kinh nghiệm, trách nhiệm và năng lực của mình phục vụ trong những lĩnh vực khác của đời sống đất nước.

Điều khiến câu chuyện Trịnh Tố Tâm có thể chạm đến người trẻ hôm nay không chỉ là những con số về chiến công. Đằng sau đó là hình ảnh một học sinh năm nào đã lựa chọn bước ra khỏi những điều quen thuộc để nhận lấy một nhiệm vụ lớn hơn tuổi đời của mình. Và khi hoàn cảnh thay đổi, ông lại tiếp tục thay đổi vai trò của mình: từ người lính nơi tuyến lửa đến người làm công tác thanh niên, rồi cán bộ và người làm báo. Một con người có thể đi qua nhiều vị trí khác nhau, nhưng điều giữ cho hành trình ấy không đứt đoạn chính là tinh thần trách nhiệm với công việc được giao.

Có lẽ vì thế mà nhắc đến Trịnh Tố Tâm, người ta không chỉ nhớ một “vua mìn” trên đèo Hải Vân. Người ta có thể nhớ đến một thế hệ thanh niên từng bước vào chiến tranh bằng lòng nhiệt huyết, nhưng để đứng vững trong những năm tháng khắc nghiệt ấy còn cần rất nhiều điều khác: kiến thức, khả năng quan sát, sự bình tĩnh, óc sáng tạo và tinh thần đồng đội. Những phẩm chất ấy, dù thời đại đã khác, vẫn không trở nên cũ. Bởi với người trẻ hôm nay, “trận địa” có thể không còn là chiến trường; đó có thể là lớp học, công việc, cộng đồng hay bất kỳ nơi nào cần một người trẻ dám nhận việc, làm việc đến nơi đến chốn và không ngại tìm một cách tốt hơn để hoàn thành điều mình đã chọn.

Trên những cung đường từng in dấu bước chân người lính năm xưa, tên Trịnh Tố Tâm hôm nay vẫn được nhắc lại. Tại Huế, tuyến đường mang tên ông ở khu vực Lăng Cô là một dấu nhắc về một con người từng gắn bó với vùng đất Trị – Thiên trong những năm tháng chiến tranh. Nhưng có lẽ điều đáng giữ lại nhất không nằm ở một con đường hay một danh hiệu. Đó là câu chuyện về một người trẻ đã biết biến tuổi thanh xuân của mình thành hành động, biến khó khăn thành bài toán để tìm lời giải, và sau chiến tranh tiếp tục bước đi trên một hành trình mới. Một thời hoa lửa đã lùi xa, nhưng tinh thần dấn thân của những người trẻ như Trịnh Tố Tâm vẫn có thể trở thành một câu hỏi dành cho tuổi trẻ hôm nay: Nếu đất nước cần mình ở một vị trí nào đó, mình sẽ chuẩn bị gì để có thể đứng vào vị trí ấy?