Trung tướng Nguyễn Xuân Hòa
Tháng 2-1946, thực dân Pháp nổ súng đánh vào Bến Tre, chiếm Mỏ Cày, đóng đồn ở nhiều nơi. Giữa năm 1946, đồng chí Nguyễn Xuân Hòa tham gia vào Đội tuyên truyền ở Mỏ Cày. Đội có nhiệm vụ đi tuyên truyền cách mạng, kết hợp với biểu diễn văn nghệ, kêu gọi đồng bào ủng hộ kháng chiến, động viên nhân dân tham gia cách mạng... Là người được học nhiều, hiểu biết sâu sắc về chủ nghĩa Mác - Lênin, đồng chí đã nói chuyện để người dân hiểu được các chủ trương của Chính phủ ta, điều lệ của các đoàn thể cách mạng như Mặt trận Việt Minh, Đoàn Thanh niên Cứu quốc, Hội Phụ nữ Cứu quốc... Tháng 9-1947, đồng chí được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương. Đến tháng 12-1947, đồng chí được cử sang Giồng Trôm làm Bí thư Huyện ủy Tán Kế. Về nhận nhiệm vụ giữa lúc quân Pháp tập trung bình định Nam Bộ, thực hiện chính sách “dùng người Việt đánh người Việt, lấy chiến tranh nuôi chiến tranh”. Ở Bến Tre, chúng liên tục triển khai bắt lính ồ ạt, càn quét, đóng thêm đồn bốt, mở rộng vùng kiểm soát. Trước tình hình đó, đồng chí cùng Ban Lãnh đạo Huyện ủy dốc sức chỉ đạo chống càn, bảo vệ dân; phát triển kinh tế, tịch thu ruộng đất của địa chủ vắng mặt chia cho nông dân, xây dựng trạm y tế, tổ chức các lớp bình dân học vụ xóa mù chữ...
Đầu năm 1949, Đảng bộ tỉnh Bến Tre tổ chức lại địa bàn, lực lượng; tinh giản bộ máy hành chính các cấp, tăng cường cán bộ cho cơ sở, đồng chí Nguyễn Xuân Hòa được điều về Trung đoàn 99 làm Trưởng tiểu ban Tuyên huấn (tổ chức thuộc Ban Chính trị Trung đoàn). Khi Trung đoàn 99 giải thể, đồng chí về làm phái viên kiểm tra thuộc Phòng Chính trị Bộ Tư lệnh Khu 8. Đây là thời kỳ các tỉnh vùng Trung Nam Bộ gặp nhiều khó khăn, do địch ra sức bao vây chia cắt, càn quét với quy mô lớn, đồng chí Nguyễn Xuân Hòa cùng Phòng Chính trị Khu đi các nơi để tham gia giải quyết vấn đề tư tưởng, tổ chức của cán bộ, chiến sĩ được ổn định.
Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp thắng lợi, đồng chí tập kết ra miền Bắc, làm Chính trị viên Tiểu đoàn 307, đóng quân ở Thanh Hóa. Đồng chí cùng Ban Chỉ huy Tiểu đoàn tổ chức huấn luyện bộ đội, xây dựng đơn vị chính quy, nền nếp, vững mạnh toàn diện. Đến giữa năm 1956, đồng chí được cử đi học Trường được giữ lại làm cán bộ giảng dạy của trường. Để có những bài giảng hay, đồng chí tích cực nghiên cứu, học tập nâng cao trình độ. Nhờ vậy, rất nhiều bài giảng của đồng chí đạt chất lượng cao, có uy tín và được các trường, các cơ quan bên ngoài (Trường Đảng Trung ương Nguyễn Ái Quốc...) mời sang giảng, nói chuyện cho cán bộ học tập lý luận chính trị. Sau khi Học viện Quân chính Bộ Quốc phòng được thành lập, đồng chí Nguyễn Xuân Hòa được cử đi nghiên cứu sinh ở Liên Xô (1963-1964).
Năm 1965, trước yêu cầu của tình hình cách mạng mới, Trung ương Đảng có chủ trương đưa cán bộ miền Nam tập kết ra miền Bắc hành quân trở về miền Nam. Phải trở về miền Nam chiến đấu, ý nghĩ đó hình thành và ngày càng lớn dần trong đầu, đồng chí đã lên Cục Cán bộ trình bày nguyện vọng muốn về miền Nam và nguyện vọng của đồng chí đã được cấp trên chấp thuận. Những năm từ 1966 đến 1967, mặc dù không trực tiếp tham gia đánh trận, nhưng với cương vị Trưởng ban Tuyên huấn (thuộc Phòng Chính trị, Sư đoàn bộ binh 5), đồng chí Nguyễn Xuân Hòa chỉ đạo các đồng chí trong ban chuẩn bị tài liệu, phối hợp với Phòng Tham mưu phục vụ Bộ Chỉ huy Sư đoàn chỉ đạo các đơn vị huấn luyện, củng cố kỷ luật và lên kế hoạch tổ chức các trận đánh... góp phần làm nên những thắng lợi của Sư đoàn bộ binh 5.
https://baoquankhu7.vn/chan-dung-tuong-linh-quan-khu-7-1945-2020-trung-tuong-nguyen-xuan-hoa-1714138134-0041712s35910gs
