TỰ TẠO PHƯƠNG TIỆN DẠY VÀ HỌC

TỰ TẠO PHƯƠNG TIỆN DẠY VÀ HỌC

Để có phương tiện dạy và học, anh em phân công các nhóm khi đi làm tạp dịch cố gắng nhặt và đưa về trại các mảnh carton, bao thuốc lá, bao xi măng, giấy gói quà thăm nuôi, các mảnh nilông, bông xô. Anh em tích cực hưởng ứng và sáng tạo: giấu các thức trên vào lai áo, cổ áo, bỏ vào đùi sát háng mặc quần đùi ra ngoài... Các vật dụng trên, khi đưa về phòng giam anh em “chế tạo” thành đồ dùng học tập như giấy, viết, bảng, phấn. Vì vậy, dần dần nhiều trại cũng tìm đủ phương tiện cần thiết cho việc dạy và học.

Giấy viết chủ yếu làm từ carton. Anh em nhặt bìa carton ngâm vào nước rồi khéo léo gỡ ra từng miếng mỏng, lấy cà mèn đổ than vào rồi là cho nhẫn, phơi khô, đóng thành số để viết và dễ cất giấu. Phân khu B5 là nơi làm số này khá giỏi, điển hình như anh Nguyễn Văn Hiển, đoàn viên người Hà Nội.

Ngòi bút, được chế tạo công phu từ những mảnh nhỏ cắt từ cà mèn đựng cơm, rồi mài thành hình ngòi bút. Cà mèn là một phương tiện giúp anh em tù binh giải quyết được nhiều khó khăn: có thể chế tạo thành dao, kéo, nhíp nhổ râu, ngoáy tai và làm cuốc, xẻng để đào hầm vượt ngục rất hữu hiệu. Anh em dùng cây vớt làm quản bút, một đầu cắm gai nhọn hoặc ngòi bút bằng cà mèn vào đầu cây để viết. Ngoài ra, anh em còn dùng cọng kẽm gai viết lên mặt đất.

- Anh em nhặt túi mực của con mực lẫn trong cá vụn, thức ăn hàng ngày làm mực viết. Về sau, anh em cải tiến lấy túi mực trộn với keo tràm tạo thành loại mực đen viết rất tốt lại bền màu. Một số phân khu anh em lấy vỏ lốp xe bằng cao su đốt lửa lấy muội, cho vào tấm vải túm lại và mài như mài mực tàu, pha với một vài thứ nhựa cây làm thành mực viết rất đẹp. Ở một số phân khu có đá đỏ non mài ra có màu mực đỏ như son. Một số phân khu còn dùng cả lá sơn mài ra lọc đi lọc lại nhiều lần làm mực đỏ cho các thầy soạn và chấm bài

- Hầu hết các phân khu giam đều có bảng để thầy dạy và để trò luyện tập. Bảng là một miếng gỗ (bằng tờ giấy khổ A4) bọc vải (lấy từ áo, quần rách) chà xà bông, trên mặt lót miếng nilông mỏng. Khi viết bút lần xuống, chữ hiện lên, lột vải lên chữ mất lại viết tiếp.....

Có được mảnh giấy, mực, phấn, bảng viết để dạy và học là cả một quá trình công phu, sáng tạo. Vì vậy, anh em tù binh đã gìn giữ và nâng niu, đồng thời động viên nhau cố gắng học đến đâu thuộc đến đó, dùng bộ óc làm kho lưu trữ kiến thức cho mình là an toàn nhất.