Từ tiểu thư Hà thành đến chiến trường "Tọa độ chết"
Chị Đặng Thùy Trâm là một trong những biểu tượng cao đẹp nhất của thế hệ trẻ Việt Nam thời kỳ chống Mỹ cứu nước — một người con gái Hà Nội dịu dàng nhưng mang trong mình một trái tim quả cảm và lý tưởng sống dâng hiến trọn vẹn cho Tổ quốc.
Chị sinh ra trong một gia đình tri thức tại Hà Nội (bố là bác sĩ, mẹ là dược sĩ). Nối nghiệp gia đình, chị tốt nghiệp Đại học Y Hà Nội năm 1966.
Xung phong vào Nam: Thay vì lựa chọn một công việc an toàn tại hậu phương, chị đã tình nguyện lên đường vào chiến trường miền Nam gian khổ. Chị được phân công về Bệnh xá huyện Đức Phổ (tỉnh Quảng Ngãi) — nơi được mệnh danh là "tọa độ chết" vì sự đánh phá ác liệt, càn quét liên tục của quân đội Mỹ.
Tại bệnh xá Đức Phổ, điều kiện y tế cực kỳ thiếu thốn, giữa làn mưa đạn và những đợt càn quét của địch, bác sĩ Đặng Thùy Trâm đã:
Một mình phụ trách y tế khu vực, trực tiếp chữa trị cho hàng nghìn lượt thương bệnh binh và nhân dân.
Vừa làm phẫu thuật trong mầm mống hiểm nguy, vừa cùng đồng đội gùi lương thực, đào hầm che giấu thương binh.
Nhiều lần cầm súng chiến đấu như một chiến sĩ thực thụ để bảo vệ bệnh xá và các bệnh nhân không thể tự di chuyển.
Sự hy sinh anh dũng: Ngày 22/6/1970, trong một chuyến công tác, chị cùng một số đồng đội bị quân Mỹ phục kích. Chị đã kiên cường nổ súng đánh trả để bảo vệ đồng đội và hy sinh khi chưa đầy 28 tuổi.
Di sản lớn nhất chị để lại cho đời là hai cuốn nhật ký ghi chép lại những ngày tháng sống, chiến đấu và yêu thương tại chiến trường Đức Phổ.
"Đời phải trải qua sóng gió nhưng không được cúi đầu trước sóng gió."
— Đặng Thùy Trâm
Cơ duyên đặc biệt: Sau khi chị hy sinh, Frederic Whitehurst — một sĩ quan tình báo Mỹ — tìm thấy cuốn nhật ký và định đốt đi. Tuy nhiên, người phiên dịch Nguyễn Trung Hiếu đã ngăn lại bằng một câu nói nổi tiếng: "Đừng đốt, bản thân nó đã có lửa rồi!".
Trở về quê hương: Frederic đã lưu giữ cuốn nhật ký suốt 35 năm. Đến năm 2005, nhờ sự giúp đỡ của các nhà khoa học và nhà báo, ông đã trao trả lại cuốn nhật ký cho gia đình chị Đặng Thùy Trâm.
Sức lan tỏa toàn cầu: Cuốn sách Nhật ký Đặng Thùy Trâm được xuất bản năm 2005 đã gây chấn động dư luận, trở thành hiện tượng xuất bản tại Việt Nam và được dịch ra hơn 20 ngôn ngữ trên thế giới.
