Văn Tiến Dũng (1917–2002)

Đại tướng Văn Tiến Dũng, bí danh Lê Hoài, sinh ngày 2 tháng 5 năm 1917 tại Cổ Nhuế, huyện Từ Liêm, Hà Nội. Ông xuất thân từ một gia đình lao động và từng làm công nhân tại một xưởng dệt. Trong quá trình hoạt động, ông sớm tham gia phong trào cách mạng và trở thành đảng viên năm 1937. Những năm đầu hoạt động của ông gắn với phong trào công nhân và công tác tổ chức ở Hà Nội.

Hoạt động trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp:

Trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Văn Tiến Dũng đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ về tổ chức và công tác chính trị trong quân đội. Năm 1946, ông được bổ nhiệm làm Chính trị Phó Cục trưởng phụ trách Cục Chính trị; đến tháng 2 năm 1947 được bổ nhiệm làm Cục trưởng Cục Chính trị Quân đội Quốc gia Việt Nam và được chỉ định làm Phó Bí thư Quân ủy Trung ương.

Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954, ông cùng Nguyễn Chí Thanh tham gia chỉ đạo chiến trường đồng bằng và tổ chức huy động nhân lực, vật lực chi viện cho mặt trận Điện Biên Phủ. Công tác này góp phần bảo đảm nguồn lực cho chiến dịch trong giai đoạn quyết định.

Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam:

Năm 1953, Văn Tiến Dũng được giao giữ chức Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam. Ông đảm nhiệm cương vị này trong khoảng 25 năm, từ 1953 đến 1978. Trong thời gian đó, ông tham gia chỉ đạo xây dựng cơ quan tham mưu, tổ chức lực lượng, huấn luyện và xây dựng kế hoạch tác chiến của quân đội.

Sau năm 1954, Bộ Tổng Tham mưu dưới sự chỉ đạo của Văn Tiến Dũng tập trung vào việc xây dựng lực lượng vũ trang, củng cố hệ thống phòng thủ miền Bắc và chuẩn bị các điều kiện về tổ chức, huấn luyện, hậu cần và vận tải phục vụ chiến trường. Ông cũng chỉ đạo việc xây dựng các tuyến vận tải chiến lược trên bộ và trên biển để chi viện cho miền Nam.

Trong quá trình xây dựng quân đội, ông chú trọng vấn đề huấn luyện gắn với thực tế chiến đấu. Quan điểm này được thể hiện trong việc điều chỉnh phương pháp huấn luyện theo điều kiện cụ thể của Việt Nam, thay vì áp dụng máy móc các mô hình bên ngoài.

Vai trò trong các chiến dịch thời kỳ chống Mỹ:

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, Văn Tiến Dũng với cương vị Tổng Tham mưu trưởng tham gia chỉ đạo nhiều chiến dịch quan trọng. Các chiến dịch được các tư liệu chính thức nhắc đến gồm Đường 9 – Nam Lào (1971), Trị – Thiên (1972), Tây Nguyên (1975) và các hoạt động quân sự trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân 1975.

Đặc biệt, đầu năm 1975, ông được giao chỉ huy chiến dịch giải phóng Sài Gòn – Gia Định, sau được mang tên Chiến dịch Hồ Chí Minh. Chiến dịch diễn ra từ ngày 26 đến 30 tháng 4 năm 1975, kết thúc bằng việc lực lượng cách mạng kiểm soát Sài Gòn, góp phần chấm dứt cuộc chiến tranh và hoàn thành thống nhất đất nước.

Bộ trưởng Bộ Quốc phòng:

Sau khi đất nước thống nhất, Văn Tiến Dũng tiếp tục đảm nhiệm các trọng trách trong quân đội. Từ năm 1980 đến 1986, ông giữ chức Bộ trưởng Bộ Quốc phòng. Trong giai đoạn này, ông cùng Quân ủy Trung ương và lãnh đạo Bộ Quốc phòng tham gia chỉ đạo xây dựng quân đội, củng cố quốc phòng và thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong bối cảnh mới.

Ông được phong quân hàm Đại tướng năm 1974. Ngoài chức vụ Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, ông từng là Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Bí thư thứ nhất Quân ủy Trung ương và Bí thư Đảng ủy Quân sự Trung ương trong những giai đoạn khác nhau.

Những năm cuối đời và dấu ấn lịch sử:

Trong hơn sáu thập niên hoạt động cách mạng, Văn Tiến Dũng gắn bó với nhiều lĩnh vực từ công tác chính trị, tổ chức lực lượng đến tham mưu và chỉ huy quân sự. Đặc biệt, thời gian dài đứng đầu Bộ Tổng Tham mưu giúp ông có vai trò đáng kể trong quá trình xây dựng cơ quan tham mưu chiến lược của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Đại tướng Văn Tiến Dũng qua đời năm 2002. Ông được Nhà nước trao tặng nhiều phần thưởng cao quý, trong đó có Huân chương Sao Vàng. Trong các tài liệu lịch sử quân sự Việt Nam, ông thường được đề cập với vai trò một nhà chỉ huy tham mưu chiến lược, đặc biệt gắn với quá trình xây dựng quân đội và các chiến dịch lớn trong cuộc kháng chiến chống Mỹ.