Vắng

Vắng

Chiếc balo nặng trĩu trên vai, tôi rời nhà khi mâm cơm Tết vẫn còn nguyên hơi ấm của mùi đoàn viên . Mẹ dặn dò vài câu quen thuộc, ba quay đi giấu vội cái thở dài, hai đứa em nhỏ đứng bên mép cửa , mắt còn hoe đỏ vì buổi chia tay vội nhìn theo tôi cho đến khi chiếc xe khuất dần cuối ngõ . Chuyến xe đưa tôi trở lại trường học xa nhà, mang theo cảm giác trống trải rất khẽ nhưng rất thật. Lướt điện thoại giữa dòng người tấp nập, tôi bắt gặp bức ảnh một người mẹ già ngồi trước mâm cơm có chín cái bát, chín đôi đũa. Tôi chợt nghĩ: “mình chỉ rời mâm cơm gia đình vài tháng đã thấy thiếu, còn có những người mẹ cả đời bày mâm cơm mà chẳng bao giờ đủ người ”.

Tôi giữ bức ảnh ấy rất lâu trên màn hình điện thoại. Người mẹ ngồi lặng trước mâm cơm đủ bát đủ đũa, nhưng căn nhà thì vắng đến nao lòng. Không có tiếng gọi con về ăn cơm, không có tiếng cười rộn ràng sau một ngày dài. Chỉ có mùi hương nhang quyện trong không khí và một sự chờ đợi đã kéo dài cả đời người. Tôi kéo xuống đọc thêm vài dòng chú thích nhỏ bên dưới bức ảnh, khi biết tên người mẹ ấy là Nguyễn Thị Thứ. Một cái tên rất đỗi bình dị, nhưng phía sau là cả một đời mẹ lặng lẽ tiễn con ra trận, để rồi giữ lại cho mình một mâm cơm đủ bát mà chẳng bao giờ đủ người. Bức ảnh gợi lên bóng hình một người mẹ Việt Nam anh hùng, hiền từ nhưng kiên cường. Từ gương mặt phúc hậu của bà, người tôi thấy được nỗi đau mất mát nhưng cũng cảm nhận được sức mạnh tinh thần, niềm tin và tình yêu thương vô bờ bến bà dành cho Tổ quốc.

Điều khiến tôi lặng đi là đôi bàn tay gầy guộc đặt lên đùi bà - đôi bàn tay đã từng ru con ngủ , tiễn con ra trận , rồi lặng lẽ chịu đựng những lần tin dữ nối tiếp nhau . Mâm cơm ấy không phải để ăn , mà là để gọi con về trong tâm tưởng . Chín cái bát xếp ngay ngắn như chín vị trí trống . mỗi chiếc bát là một cuộc đời , một ước mơ dở dang , một thanh xuân gửi lại chiến trường .

Bức ảnh không cần lời kể bi tráng . sự im lặng của mẹ chính là tiếng nói lớn nhất. Đó là nỗi đau riêng của một người mẹ , nhưng cũng là nỗi đau chung của cả dân tộc trong chiến tranh . Nhìn mâm cơm , tôi hiểu rằng hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng những mất mát không thể đong đếm . Sự hi sinh của các anh hùng liệt sĩ không chỉ nằm ở chiến trường mà còn nằm ở những người mẹ , người cha , người thân đã sống trọng đời với những khoảng trống không gì có thể lấp đầy .Hòa bình đến , đất nước yên tiếng súng , nhưng trong căn nhà nhỏ của mẹ , mỗi bữa cơm là những ngày chờ đợi không thấy “ánh sáng nơi cuối con đường ”

Ngày tiễn những người con ra đi, mẹ hẳn đã gói trọn cả niềm tin của mình vào hai tiếng “ngày về” - một niềm tin mong manh như khói bếp chiều hôm. Giữa những năm tháng đất nước đứng lên từ Cách mạng Tháng Tám 1945, bao người trẻ rời mái nhà, mang theo giấc mơ rất nhỏ nhoi: còn sống để trở về ăn một bữa cơm nhà. Nhưng thời hoa lửa đã khép cánh cửa trở về của các anh lại. Phía này, người mẹ ngồi chờ trong im lặng, để những ngày tháng sau đó trôi qua chỉ còn là một chuỗi đợi chờ không có hồi âm. Người mẹ ấy đã hiến dâng cả tuổi xuân , cả hy vọng , cả máu thịt của mình cho Tổ quốc . Nỗi vắng lặng ấy không thuộc về riêng một người mẹ. Dù trong thời chiến hay thời bình, những người mẹ vẫn giống nhau ở một trái tim luôn hướng về con. Thời chiến, mẹ tiễn con ra trận giữa khói lửa, nuốt nước mắt vào trong để con vững bước. Thời bình, mẹ tiễn con lên thành phố học tập, lập nghiệp, cũng đứng nơi hiên nhà, nhìn theo cho đến khi bóng con khuất hẳn cuối ngõ. Khác nhau chỉ là âm thanh của chia ly - một bên là tiếng bom, một bên là tiếng xe - nhưng giống nhau ở nỗi chờ đợi dài hơn cả năm tháng.

Nhìn ngoài cửa kính , những con đường dài hun hút trôi qua . Chuyến xe đưa tôi lại với nhịp sống quen thuộc mảnh đất Thái Nguyên , là những buổi lên lớp , những tối thức khuya với bài vở . Tôi biết mình may mắn , biết rằng rời nhà để đi học , rồi vẫn còn một nơi để trở về . Khi nhớ tôi có thể gọi một cuộc điện thoại , có thể hẹn ngày về ăn bữa cơm nhà .còn người mẹ ấy , sau chiến tranh , chỉ còn lại thói quen lặng lẽ bày mâm cơm đủ bát . Không phải để chờ một cuộc trở về , mà để nhắc mình rằng đã từng có những người con .

Nghĩ đến đó, tôi bỗng thấy những nỗi lo của mình nhỏ lại. Những áp lực học hành, những lần than vãn vì cuộc sống xa nhà, những buổi tối mệt mỏi chỉ muốn bỏ cuộc… tất cả bỗng trở nên nhẹ hơn khi đặt cạnh sự hy sinh quá lớn của những con người đã đi qua thời hoa lửa. Tôi nhận ra mình vẫn có quyền được mệt, được buồn, nhưng không có quyền quên đi cái giá của sự bình yên mà mình đang thụ hưởng. Hòa bình không phải là điều hiển nhiên, càng không phải món quà ngẫu nhiên. Nó được đánh đổi bằng tuổi trẻ của biết bao người đã ra đi mà chưa kịp sống trọn một đời, bằng những người mẹ cả đời chờ con trong im lặng, bằng những mâm cơm đủ bát nhưng vắng tiếng gọi thân quen.

Đôi khi, giữa phòng trọ chật hẹp, tôi cũng thấy một cái vắng rất khẽ: vắng tiếng bát đũa chạm nhau trong bữa cơm nhà, vắng giọng mẹ gọi về ăn cơm, vắng mùi canh nóng còn ấm nơi đầu lưỡi của những ngày Tết vừa đi qua. Cái vắng của một sinh viên học xa nhà chỉ là khoảng trống tạm thời, là nỗi cô đơn có điểm hẹn trở về. Còn cái vắng của người mẹ trong bức ảnh kia thì mênh mông hơn nhiều: đó là khoảng trống không có ngày lấp đầy, là sự cô độc kéo dài suốt một đời người. Tôi có thể đếm từng ngày để về nhà, còn mẹ chỉ có thể đếm những chiếc bát đặt lên mâm. Giữa hai cái vắng ấy, tôi bỗng thấy mình nhỏ lại - để biết trân trọng hơn nỗi nhớ rất bình thường của mình, và cúi đầu trước nỗi đau quá lớn của những người đã sống trọn một đời trong chờ đợi.

Và trên chuyến xe trở lại trường sau Tết năm ấy, giữa nhịp lăn đều của bánh xe và những khuôn mặt xa lạ bên cạnh, tôi tự nhủ với mình sẽ sống chậm hơn một chút để biết ơn nhiều hơn. Biết ơn những buổi tối còn được nghe giọng mẹ qua điện thoại, biết ơn những bữa cơm còn đủ mặt người thân để nhớ mà quay về. Tôi tự hứa sẽ sống tử tế hơn với hiện tại, học cách trân trọng những điều tưởng như rất nhỏ: một bữa cơm nóng, một cuộc gọi ngắn, một lần trở về nhà. Bởi phía sau sự bình yên rất đỗi bình thường mà tôi đang có, là biết bao phận người đã gửi lại tuổi trẻ của mình trong những năm tháng thời hoa lửa, để những mâm cơm hôm nay của chúng tôi còn đủ người ngồi quanh.

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng nỗi buồn của nó vẫn còn ở lại trong những phận người âm thầm mang theo ký ức. Sự hy sinh của một thế hệ không chỉ nằm ở những trang sách lịch sử, mà hiện diện trong từng mâm cơm vắng người, trong từng cái nhìn lặng lẽ của những người mẹ đã tiễn con đi không ngày trở lại. Những mất mát ấy không ồn ào, không phô trương, nhưng đủ sâu để nhắc những người sinh ra trong hòa bình như tôi phải học cách cúi đầu biết ơn.