VỀ ĐẠI LỊCH TÌM NGƯỜI LÍNH LÁI XE TRƯỜNG SƠN

Tháng Chạp Kỷ Hợi, trời lạnh tê người, tôi về Đại Lịch. lần đến làng Khe Mơ. Chủ tịch Hội Nguyễn Xuân Được chỉ tay: "-Đấy, nhà Lê Ngọc Phán, ông ấy ….kia", rồi gọi to.

Nghe tiếng đồng đội, "lái" Phán từ trang trại nuôi gà chạy ra đón, vồn vã mời vào nhà. Người lính Trường Sơn năm xưa, giờ là lão nông chi điền tuổi thất thập mà trông rắn chắc và hoạt bát như thể không khác gì nhiều so với những năm tháng cầm vô lăng "Zin khơ", luồn lách cung rừng Trường Sơn dưới làn bom đạn Mỹ.

Nhấp ngụm nước chè nóng hổi, Lê Ngọc Phán kể, vừa kể vừa huơ bàn tay "- Ghi ít thôi nhé!". Tôi cười.

Lê Ngọc Phán quê ở xã Hoằng Phượng huyện Hoằng Hóa tỉnh Thanh Hóa. Năm 1970, từ xứ Thanh, Phán nhập ngũ, rồi học lái xe ở Phủ Lý. Tháng 6/1971, đi B. Đội xe của Lê Ngọc Phán bổ sung vào C17 Đoàn bộ Đoàn 559, chuyên chở vật tư vật liệu từ Bắc vào, tập kết tại nông trường "Việt – Trung". Mỹ phát hiện, máy bay đánh ngày đêm, trạm tập kết di dời về Tây Quảng Bình. Từ đây, các xe theo đường 20 Quyết Thắng sang Lào, trả hàng ở các trạm 472, 572. Nhiều chuyến theo đường rừng 14A. 14B vào Công Tum. Bộ tư lệnh Trường Sơn thành lập E11, Phán chuyển về C1D52 – Đơn vị Anh hùng. Từ đây, ông được giao vận chuyển tổng hợp: Lương thực, thực phẩm, thuốc men, quân trang, quân dụng, rồi súng đạn, thiết bị kỹ thuật pháo cao xạ, pháo mặt đất, xe tăng… chuyên chở đi cả hai tuyến Đông và Tây Trường Sơn. Đại đội trưởng Nguyễn Tiến Chỉnh quê Thái Bình, và Tiểu đoàn trưởng Trần Văn Đình người Vĩnh Phú luôn bám sát đội hình động viên chiến sỹ lái xe. Từ năm 1971 đến chiến dịch Tây Nguyên, tiến về giải phóng Sài Gòn. Rồi lại tiếp tục phục vụ Mặt trận Tây Nam, phiên hiệu đại đội, tiểu đoàn của Lê Ngọc Phán không thay đổi, chỉ có sự hy sinh mất mát về người và hàng hóa của bộ đội Trường Sơn trong những trận truy sát rải thảm, rải chất độc hóa học của máy bay Mỹ là không thể đo đếm được.

Cựu chiến binh Trường Sơn Lê Ngọc Phán ngước mắt đưa cái nhìn sâu thẳm về phía cánh rừng đồi quê, tôi cảm giác trong đôi mắt ấy đang chứa chan tình đồng đội một thời bom đạn rừng già Đông – Tây Trường Sơn.

Chín anh em – Lê Ngọc Phán kể tiếp, trong đó có Hoàng Thanh Tùng người Cao Bằng, Nguyễn Văn Giắt (Quảng Ninh), Hoàng Văn Phương (Bắc Ninh), được chỉ định lập thành một tổ, mỗi người lái một xe, có Nguyễn Văn Chiến người Hàng Cát, Thanh Hóa làm kỹ thuật hộ tống, khi đến đoạn ngầm ở A Tô pơ (Lào) thì bị AC130 phát hiện, xả đạn cối. Xe đi đầu bốc cháy, cả đoàn bị nghẽn. Đang tìm cách phân tán đội hình thì tốp F4H lao đến thả bom phát quang, đội xe bị lộ diện. Chỉ mười phút sau, B52 ào ào rải thảm. Cả đội xe chín chiếc cùng hàng hóa cháy ngùn ngụt, sáu lái xe hy sinh tại chỗ. Phán, Gắt, Tùng ép mình xuống các rãnh xe, bờ đất, may mắn thoát chết.

Một lần Lê Ngọc Phán đi cùng xe với Phạm Văn Lanh (quê Nam Hà), chở gạo từ Quảng Bình, qua Lào, về Công Tum. Đến khoảng Trạm 69 – 70, máy bay địch phát hiện đuổi đánh, Phán vừa lái ngoặt vào rừng vừa theo dõi hướng bom rơi. Xe Phán bị sượt vào gốc cây cổ thụ nhựng lại. Thật may, bom nổ phía bên kia cụm cây to, Phán bị thương.

Cuối năm 1973, Tiểu đội 1, C1, D52 nhận loạt xe mới từ miền Bắc, khi giao xong cả xe và thiết bị tăng – pháo, cho miền Đông tại Bình Long, tiểu đội đi bộ trở ra theo đường mòn giao liên, bị lạc rừng. Không có lương thực, mười mấy anh em chịu ăn nõn cây đao rừng và rau sắn đến mấy ngày, may gặp người dân Vân Kiều, lần ra Đường Chín, về Khe Sanh, đơn vị cho xe đến đón. Từ Quảng Bình vào đến Bình Long có tháng đi được hai chuyến. Khi địch đánh chặn hai tháng mới chở hàng vào được một chuyến. Thời gian trực tiếp cầm vô lăng ở chiến trường Trường Sơn tùy theo cung đường ngắn hay dài, Lê Ngọc Phán đã vận chuyển trên 230 lượt trong đó có 50 chuyến chở quân an toàn. Ông Phán nhìn tôi cười:

- So với đồng đội, tôi còn ít đấy, vì những khi bị sốt rét rừng, Quân y chỉ cho phụ lái.

- Trong hai chiến dịch lớn của mùa xuân năm 75, ông "tác chiến" thế nào? Tôi ngỏ ý.

- À. là lái chính, vẫn A1, C1, D52 Trường Sơn. Chiến dịch Tây Nguyên, A1 vinh dự được chỉ định là những xe đầu tiên bí mật chở quân từ Đông Hà vào Buôn Mê Thuột. Những chiếc xe mở đầu này là loại Hồng Hà ba cầu mới rời kho. Lực lượng lính chiến là đơn vị trinh sát thọc sâu được giao nhiệm vụ cắm cờ giải phóng lên căn cứ Mỹ ở Đức Lập. Từ Đức Lập, C1 tiếp tục trong đội hình tiên phong "phá chặn" của chiến dịch Hồ Chí Minh, qua Bình Long, Phước Long tiến về Sài Gòn. Lúc này xe chở bộ binh đã được xe tăng dẫn đường và yểm trợ. Khí thế tiến công vừa thần tốc, vừa quyết tử. Nhưng phải đến hai giờ chiều ngày 30 tháng 4 năm 1975, xe của tôi mới vào được nội thành. Cả thành phố không còn tiếng súng mà chỉ có sự reo hò của người dân.

Cựu chiến binh Trường Sơn Lê Ngọc Phán với phích nước rót thêm cho ấm chén trà. Cảm như chuyện một thời binh lửa, đến đây muốn dừng, mà tôi cũng không dám gặng hỏi thêm, chỉ biết trong chiến dịch Tây Nguyên, Thiếu úy Lê Ngọc Phán được tặng danh hiệu Chiến sỹ Quyết thắng. Tháng 8 năm 1982 ông phục viên với ba tấm Huân chương các hạng.

Về với đời thường nơi quê hương thứ hai (xã Đại Lịch), Lê Ngọc Phán được lãnh đạo xã giao việc làm Công an viên nhiều năm, rồi Chi hội trưởng chi hội nông dân thôn Khe Mơ. Ở tuổi 72, ông vẫn luôn là tấm gương cả về "tư cách công dân" và "Cựu chiến binh sản xuất giỏi". Bản thân Lê Ngọc Phán là trụ cột gia đình bên người vợ yếu đau và các con công tác xa nhà, ông chủ ấy vẫn giành thời gian chăm sóc ruộng đồng, chăm sóc 6.000,0 m² chè, thu 12 tấn chè tươi một năm và trên 1ha đồi rừng keo, bồ đề, "điều hành" đàn gia súc gia cầm, cung ứng thực phẩm "sạch" cho một nhà hàng ở tận Quảng Ninh, tích lũy tới 60 triệu đồng một năm.

Tuổi cao, nhưng năm nào Lê Ngọc Phán cũng sắp xếp công việc về Thanh Hóa thắp hương gia tộc trong đó có người anh trai cả Lê Ngọc Tuấn, liệt sĩ Mặt trận Quảng Trị (1972), và động viên em ruột Lê Ngọc Lại thương binh nặng nơi quê nhà Hoằng Phượng.

Dẫu là lão nông của hai vùng đất Anh hùng (xã Đại Lịch và xã Hoằng Phượng), nhưng Cựu chiến binh Lê Ngọc Phán luôn giữ vững bản chất Bộ đội Cụ Hồ, và hôm nay, người lính lái xe năm xưa vẫn đồng hành cùng "Hào khí Trường Sơn" trên trận tuyến "Xây dựng nông thôn mới" ở vùng quê miền núi, nhiều dân tộc Đại Lịch.