VỀ MIỀN KÍ ỨC
Em cùng gia đình và bác Phạm Duy Khoa – một nhân chứng lịch sử – về thăm Ngã Ba Đồng Lộc. Trên đường đi, bác Khoa vừa chỉ dẫn vừa kể cho em nghe những câu chuyện về nơi này. Trước đó, em chỉ nghe bà nội nhắc đến Ngã Ba Đồng Lộc mỗi khi kể chuyện xưa và nói rằng: “Nơi đó thiêng lắm, con ạ.” Khi ấy em chưa hiểu hết ý nghĩa của hai chữ “thiêng liêng”.
Xe đưa chúng em đi qua những cánh đồng lúa xanh mướt, rồi dừng lại trước một khu cây xanh rợp bóng. Vừa bước xuống xe, em đã cảm nhận được một không khí rất đặc biệt. Không gian nơi đây yên tĩnh, nhưng không hề vắng vẻ, mà như có điều gì đó lặng lẽ lan tỏa. Bác Khoa nhẹ nhàng giới thiệu về từng địa điểm, giọng trầm ấm và đầy xúc động. Nghe bác kể, em chợt thấy lòng mình lắng lại, bước chân cũng trở nên nhẹ nhàng hơn, như đang đi vào một nơi thật thiêng liêng và đáng kính.
Cổng vào Khu di tích Ngã Ba Đồng Lộc.
Mẹ dẫn em đến trước tượng mười cô gái. Mười bức tượng đứng thành hàng, tay nắm chặt xẻng và cuốc, mắt nhìn thẳng về phía trước. Em đếm đi đếm lại: một, hai, ba... đủ mười. Mẹ ngồi xuống ngang tầm mắt em rồi kể: hồi đó là năm 1968, mười cô gái trẻ thuộc tiểu đội 4 ngày ngày san lấp hố bom để xe quân ta qua đường. Ngã ba này là điểm máy bay Mỹ đánh phá ác liệt nhất — riêng từ tháng Tư đến tháng Mười năm 1968, nơi đây phải gánh chịu tới năm mươi nghìn quả bom, mặt đất cày xới hố bom chồng chất. Vậy mà các cô vẫn bám trụ. Cho đến một buổi chiều tháng Bảy, các cô không kịp chạy nữa...
Di ảnh mười cô gái tiểu đội 4 tại nhà tưởng niệm.
Em không nói được gì. Em chỉ nhìn mãi vào khuôn mặt bức tượng cô đứng đầu. Trông cô còn trẻ lắm. Bố bảo cô lớn nhất trong mười người cũng chỉ hai mươi bốn tuổi, cô nhỏ nhất mới mười bảy. Em không hình dung được bao nhiêu đó tuổi mà đã phải làm những việc như vậy.
Thắp hương và dâng hoa tại phần mộ mười cô gái.
Rồi bố dẫn em vào nhà bảo tàng. Ở đó có chiếc xẻng han rỉ, có tờ giấy viết tay nét chữ còn rõ, và một chiếc lược gỗ nhỏ xíu. Bố bảo đó là đồ dùng của các cô để lại. Em nhìn chiếc lược, rồi nhìn xuống cái kẹp tóc đang cài trên đầu mình - cái kẹp mà sáng nay em còn nhăn nhó vì mẹ cài chặt quá. Em không nghĩ gì thêm được nữa, chỉ thấy nghèn nghẹn ở cổ họng.
Hiện vật trưng bày tại nhà bảo tàng Ngã Ba Đồng Lộc.
Trên đường về, em hỏi bố: "Bây giờ mình làm gì được cho các cô hả bố?" Bố lái xe một lúc mới trả lời: "Con học đi. Học thật tốt vào." Em thấy câu trả lời đó ngắn quá, nhưng mà thôi, em tin bố nói đúng! Lòng em nặng trĩu, em nghĩ mười cô gái đã để lại thanh xuân của mình trên miền đất nắng và gió này. Thanh xuân của các cô thật rực rỡ, thanh xuân ấy là một bản anh hùng ca rất hào hùng nhưng cũng đầy bi tráng. Sự hi sinh của các cô đã góp phần làm nên một đất nước anh hùng - Đất nước của những người chưa bao giờ khuất !
