Về thăm Tân Biên

Kế thừa truyền thống của tổ tiên, trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, Đảng ta đã tập trung lãnh đạo xây dựng căn cứ địa kháng chiến, coi đó là một bộ phận quan trọng trong đường lối chiến tranh nhân dân chống xâm lược.

Từ Củ Chi, theo quốc lộ 22B về phía bắc, chúng tôi tìm về Tân Biên, một “địa chỉ đỏ” thuộc tỉnh Tây Ninh. Đây là vùng đất hai lần vinh dự là nơi đứng chân của Trung ương Cục - Cơ quan đầu não của cách mạng miền Nam trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Cách thị xã Tây Ninh 60km, cách biên giới Việt Nam – Cam-pu-chia 3km là di tích lịch sử căn cứ Trung ương Cục miền Nam đặt tại Rùm Đuôn (xã Tân Lập, huyện Tân Biên). Nhắc đến các địa danh Rùm Đuôn, Lò Gò - Xa Mát… người ta nghĩ ngay đến vùng đất một thời được mệnh danh là “thủ đô cách mạng”. Trong lịch sử đấu tranh chống ngoại xâm của dân tộc, nhằm giành lại hoặc bảo vệ nền độc lập của Tổ quốc, tổ tiên chúng ta đã không chỉ tập trung xây dựng lực lượng chính trị, lực lượng vũ trang nhân dân, mà còn chú trọng xây dựng căn cứ địa. Tiếp thu truyền thống đó, bộ tham mưu các cuộc khởi nghĩa, các cuộc chiến tranh cứu nước đã biết dựa vào các yếu tố: thiên thời, địa lợi, nhân hòa để xây dựng chỗ đứng chân nhằm khai thác, xây dựng và phát triển tiềm lực về mọi mặt.

Để bảo đảm sự chỉ đạo thông suốt, ngay từ thời kỳ kháng chiến chống Pháp, Ban chấp hành Trung ương Đảng quyết định thành lập Trung ương Cục miền Nam (sau năm 1954 là Xứ ủy Nam Bộ). Sau phong trào Đồng Khởi (1960), cách mạng miền Nam có bước phát triển mới, thực hiện Nghị quyết của Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ 3 (1960), Hội nghị Ban chấp hành Trung ương Đảng (ngày 23-1-1961) quyết định thành lập Trung ương Cục miền Nam - là một bộ phận của Ban Chấp hành Trung ương Đảng - chỉ đạo trực tiếp cách mạng miền Nam, thực hiện chủ trương tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của Trung ương về mọi mặt tại chỗ, đáp ứng kịp thời mọi yêu cầu của cuộc chiến tranh. Lễ thành lập Trung ương Cục được tổ chức long trọng tại Mã Đà, căn cứ đóng tại suối Nhung (Chiến khu Đ, tỉnh Đồng Nai). Đầu năm 1962, trước yêu cầu tình hình mới của cách mạng, căn cứ Trung ương Cục được chuyển về chiến khu Bắc Tây Ninh cho đến ngày đất nước hoàn toàn được giải phóng (30-4-1975).

Sau khi Trung ương Cục - cơ quan đầu não Cách mạng miền Nam được thành lập, các đoàn thể, tổ chức quần chúng lần lượt ra đời và phát triển, làm hậu thuẫn cho sự nghiệp giải phóng miền Nam. Ngày 8-3-1961: thành lập Hội Phụ nữ giải phóng miền Nam; ngày 27-4-1961: thành lập Hội Lao động giải phóng miền Nam; ngày 17-7-1961: thành lập Hội Văn nghệ giải phóng miền Nam; ngày 20-7-1961: thành lập Ủy ban đoàn kết Á - Phi của miền Nam Việt Nam; ngày 1-11-1961: thành lập đoàn Thanh niên nhân dân cách mạng miền Nam Việt Nam... Đây là nơi đứng chân của hơn 20 cơ sở cách mạng thuộc về bộ máy nhà nước cách mạng có tên gọi Căn cứ Chính phủ cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam. Đó là các cơ quan: Văn hóa - Thông tin, Giáo dục, Thông tấn xã... cùng với hệ thống nhà y tế, nhà phụ nữ, nhà truyền tin, nhà đại đội bảo vệ 180, nhà trưng bày của căn cứ, bếp Hoàng Cầm... Cũng tại đây, có nhà ở và làm việc của cố kiến trúc sư Huỳnh Tấn Phát, nguyên Chủ tịch Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam; nhà ở và làm việc của các thành viên Chính phủ Cách mạng lâm thời: Giáo sư Nguyễn Văn Kiết, nguyên Phó chủ tịch Chính phủ kiêm Bộ trưởng Giáo dục - Thanh niên; nhà của luật sư Trịnh Đình Thảo, nguyên Phó chủ tịch Hội đồng cố vấn Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Liên minh các lực lượng dân tộc, dân chủ và hòa bình Việt Nam; nhà ở và làm việc của đồng chí Trần Nam Trung, nguyên Bộ trưởng Bộ Quốc phòng... Những căn nhà đơn sơ được kiến tạo bởi cây lá lấy từ rừng, được dựng lên bằng trí thông minh, sáng tạo của quân và dân căn cứ, bảo đảm sự tuyệt đối bí mật, an toàn. Do đặc điểm rừng Tây Ninh là rừng rậm nguyên sinh 3 tầng, ánh nắng không thể lọt vào được, nên để tránh sự oi bức, các căn nhà đều được dựng nổi trên mặt đất để có sự thoáng mát (khác với ở Tà Thiết - Lộc Ninh là nhà bán âm - nửa chìm nửa nổi). Còn tại khu căn cứ Trung ương Cục miền Nam có 8 ngôi nhà ở và làm việc của các đồng chí lãnh đạo: Nguyễn Văn Linh, Nguyễn Chí Thanh, Võ Văn Kiệt, Phạm Hùng, Phạm Thái Bường, Phan Văn Đáng, Phạm Văn Xô, Trần Nam Trung, cùng các hạng mục khác như bếp Hoàng Cầm, hầm chữ A, hệ thống giao thông hào được bố trí liên hoàn, độc đáo và khoa học.

Căn cứ Trung ương Cục miền Nam, với những đặc điểm riêng đã góp phần quan trọng vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, là niềm tự hào của Đảng bộ và nhân dân các dân tộc tỉnh Tây Ninh; là “… một di sản của đất nước, một chứng tích hùng hồn của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam được phát huy đến đỉnh cao trong sự nghiệp đấu tranh vũ trang giải phóng dân tộc…” như nhận định của Tổng bí thư Nông Đức Mạnh nhân dịp về thăm căn cứ (ngày 29-1-2007). Ngày nay, di tích căn cứ Trung ương Cục là một địa chỉ hành hương về nguồn của các cơ quan, ban ngành đã từng trú đóng tại Trung ương Cục và đang được biết đến như là một điểm du lịch sinh thái lý tưởng.