VỊ THỦ LĨNH CẦN VƯƠNG VÀ KHÍ TIẾT NHÀ NHO YÊU NƯỚC

Thế kỷ 19 khép lại với những trang sử bi tráng của phong trào Cần Vương, nơi các sĩ phu, nhà nho yêu nước tự đứng lên cầm cự chống thực dân Pháp khi triều đình đã đầu hàng. Đỉnh cao của phong trào ấy là cuộc khởi nghĩa Hương Khê (Hà Tĩnh) kéo dài suốt 10 năm dưới sự lãnh đạo tài tình của vị Đình nguyên Tiến sĩ Phan Đình Phùng.

Là một vị quan thanh liêm, chính trực, Phan Đình Phùng đã từ quan về quê, đứng lên chiêu mộ nghĩa quân khi đất nước lâm nguy. Điểm đặc biệt của cuộc khởi nghĩa Hương Khê chính là tính tổ chức chặt chẽ và tư duy quân sự tiến bộ. Ông đã chia nghĩa quân thành 15 quân thứ, xây dựng hệ thống công sự vững chắc dựa vào địa hình hiểm trở của vùng núi Vũ Quang.

Dưới sự chỉ đạo của ông, người cộng sự tài năng Cao Thắng đã thực hiện một kỳ tích: tháo rời các khẩu súng trường lượm được của Pháp để nghiên cứu, từ đó tự đúc và sản xuất thành công hàng ngàn khẩu súng trường theo mẫu mã hiện đại ngay tại các công xưởng thô sơ giữa rừng sâu.

Quân Pháp đã dùng mọi thủ đoạn đê hèn như bắt giữ người thân, quật phần mộ tổ tiên của Phan Đình Phùng để ép ông đầu hàng. Nhưng nhà nho khí tiết ấy đã khảng khái đáp lại: "Nếu ai cũng lo cho phần mộ của tổ tiên mình thì tấc đất của giang sơn này rơi vào tay giặc từ lâu rồi". Ông chiến đấu kiên cường cho đến hơi thở cuối cùng, để lại một tấm gương sáng ngời về tinh thần kiên trung, bất khuất của các sĩ phu yêu nước Việt Nam.