Vị tướng tầm nhìn môi trường sinh thái quốc gia

Hằng năm, vị tướng này đều quay lại thăm chiến trường xưa. Ông luôn trăn trở khi chứng kiến người dân, đặc biệt là trẻ em ở Quảng Trị trong thời bình vẫn bị cướp đi mạng sống hay thương tật bởi bom, mìn còn sót lại rải rác trên mảnh đất chiến trường xưa. Ông đã kêu gọi các nước, các tổ chức xã hội tham gia khắc phục hậu quả chiến tranh, rà soát phá hủy bom, mìn, vật nổ còn sót lại. 

Ông phát động chiến dịch màu xanh đồng bằng, huy động các nhà khoa học ươm giống các loài cây, sau đó trồng gần 600ha rừng để tái tạo cho Bỉm Sơn (Thanh Hóa) rồi từ đó phát động trồng tại Quảng Trị, tái tạo màu xanh tại những chiến trường xưa.

Tiểu đoàn trưởng Nguyễn Huy Hiệu tại chiến trường Quảng Trị 1972

Ông cũng mang những cây đa, cây đề đến nơi chiến trường xưa trồng để làm dịu bớt những ám ảnh chiến tranh. Những người lính hai phía đã ngã xuống, có linh hồn đã tìm đường về được với quê nhà, nhưng còn biết bao linh hồn tha hương, lang thang không nơi neo đậu. Cây đa, cây đề ấy chính là sợi dây gắn kết giữa hai cõi âm dương, để cho những linh hồn người lính chưa có nơi nương tựa, tụ về cây tâm linh, để ngày đêm được hương khói siêu thoát và tìm về với cõi Phật.

Năm 2003, Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu đã có cuộc hành hương sang Ấn Độ mang được 3 cây bồ đề về trồng ở nghĩa trang Quốc gia đường 9, trồng ở đại bản doanh Quân đoàn 1 Tam Điệp, nơi xưa vua Quang Trung đã tập kết đoàn quân tiến về Thăng Long, và cây thứ 3 trồng ở nghĩa trang liệt sỹ quê nhà, nơi thờ cúng 245 liệt sỹ là người con quê hương Hải Long đã ngã xuống vì cuộc chiến tranh chính nghĩa. Ông cũng đã kêu gọi được các nhà hảo tâm xây dụng cụm văn hóa tâm linh như đài tưởng niệm, đền thờ liệt sĩ và chùa ở Gio An, Quảng Trị. Ông cùng đồng đội trồng cây đa búp đỏ ở giếng Đìa ở Gia Bình để kỷ niệm một thời đánh Mỹ. Giờ đây cây đa đã cao lớn toả bóng.

Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu đã góp công xây dựng các cụm văn hóa tâm linh gồm đền thờ, chùa, bia tưởng niệm như: Đền thờ liệt sĩ cao điểm 31 Phúc Sa, Gio Mỹ, Gio Linh; Khu tưởng niệm Trung đoàn 27 - Triệu Hải ở huyện Triệu Phong. Uống nước nhớ nguồn, Tướng Hiệu cũng không quên tri ân bà má Sáu Ngẫu ở Lái Thiêu, Bình Dương đã giúp Trung đoàn ông nhanh tiến quân vào Sài Gòn trong Đại thắng mùa xuân năm 1075, và tri ân ở nghĩa trang xã Hải Long quê nhà.

Ngoài ra ông còn góp công xây dựng các khu tưởng niệm ở Ngô Xá Tây, Triệu Phong, Quảng Trị, hay Thanh Hương giáp Quảng Trị, Thừa Thiên - Huế… Nhưng lớn nhất trong tất cả các khu tưởng niệm trên phải kể đến Trung tâm hoài niệm chiến trường xưa và đồng đội ở Thành Cổ - Quảng Trị tại số 1 Trần Hưng Đạo.

Gia đình nhỏ yêu thương, bình dị

Ngày nhập ngũ, mẹ ông kéo tay con trai chạy ra chợ, chụp vội tấm ảnh chân dung trước giờ lên đường. Tấm ảnh ấy bà cất giữ như báu vật vô giá, phần vì để khi nào nhớ con thì mang ra ngắm; phần thì dự tính nếu không may có mệnh hệ gì, để bàn thờ con có tấm ảnh thờ. Trái tim người mẹ trào dâng lên một nỗi nghẹn xót khi phải tự mình phòng xa cho cái chết của con. Đôi mắt đã nhuốm màu thời gian với những nếp nhăn bỗng ầng ậc nước. Bà quay ra chỗ khác, giơ tay áo quệt vội nước mắt để con không nhìn thấy, rồi lại gượng cười vẫy chào cho con yên tâm lên đường.

Nhìn con khuất bóng sau lũy tre làng, bà lại lầm lũi trở về ngôi nhà nhỏ, bước chân cứ nặng dần lê trên con đường đất, ghì chặt tấm hình con vào lòng. Trong thời khắc tiễn đưa những chiến sĩ trẻ lên đường nhập ngũ, người cha có phần bình tĩnh và điềm đạm hơn người bà, người mẹ, người chị đang khóc sướt mướt. Ông nhẹ nhàng căn dặn con những câu ngắn gọn: “Con ạ, dòng họ nhà ta tôn trọng chữ tâm. Sinh có hạn, tử bất kỳ...”. Chết thì dễ sống mới khó, khó hơn là phải sống để sự xuất hiện của mình trong cuộc đời này thật sự có ý nghĩa.

Ông vốn dòng dõi con nhà nho, hiếu học. Vợ ông là Thầy thuốc ưu tú. Hai con ông, một trai một gái Hải Yến, Hải Anh đều là những Thạc sĩ giỏi được đào tạo ở Anh quốc. Cả gia đình thành đạt theo tinh thần và tâm nguyện của ông luôn làm từ thiện, sống nhân hậu, phúc đức và hướng tới cuộc sống từ bi bác ái.

Thanh thản và hạnh phúc, đó là những gì tôi cảm nhận được ở Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu - một Anh hùng trận mạc đến vị hành giả đi khắp thế gian gieo mầm xanh thiện lương. Ông là vị tướng tài ba trận mạc, và cũng là vị tướng thao lược, có tầm nhìn môi trường sinh thái quốc gia của thời bình.