Võ Bẩm – Người đặt những bước chân đầu tiên trên tuyến đường Trường Sơn

Võ Bẩm sinh năm 1915 tại xã Tịnh Khê, huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi. Ông tham gia cách mạng từ sớm, trải qua nhiều năm hoạt động và chiến đấu trong những điều kiện hết sức gian khổ. Những kinh nghiệm tích lũy trong quá trình hoạt động cách mạng và quân đội sau này trở thành cơ sở quan trọng để ông đảm nhận một nhiệm vụ đặc biệt: tổ chức mở tuyến vận chuyển chiến lược xuyên Trường Sơn.

Năm 1959, tình hình chiến trường miền Nam đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tăng cường sự chi viện từ miền Bắc. Việc vận chuyển cán bộ, vũ khí, thuốc men và các loại vật chất vào chiến trường phải được tổ chức bí mật, liên tục và bảo đảm an toàn. Trước yêu cầu đó, Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương quyết định tổ chức một tuyến vận tải đặc biệt.

Ngày 5/5/1959, Bộ Quốc phòng quyết định thành lập Đoàn công tác quân sự đặc biệt. Đoàn có nhiệm vụ mở đường, tổ chức vận chuyển và đưa cán bộ, bộ đội vào chiến trường. Võ Bẩm được giao làm Đoàn trưởng. Đến ngày 19/5/1959, Đoàn 559 chính thức được thành lập. Đây được xem là mốc quan trọng đánh dấu sự ra đời của tuyến vận tải chiến lược Trường Sơn.

Nhiệm vụ ban đầu của Đoàn 559 hoàn toàn không đơn giản. Trước mắt những người lính là Trường Sơn với địa hình núi cao, rừng rậm, nhiều sông suối và khí hậu khắc nghiệt. Đường đi chưa có sẵn. Muốn đưa người và hàng hóa vào chiến trường phải tự tìm tuyến, mở đường, làm cầu, vượt suối và tổ chức các trạm giao liên.

Lực lượng ban đầu chỉ có vài chục cán bộ, chiến sĩ. Phương tiện vận chuyển chủ yếu là sức người, gùi thồ và đi bộ. Trong điều kiện phải bảo đảm bí mật, những người mở đường không thể làm những con đường lớn hay sử dụng phương tiện cơ giới như về sau. Họ phải dựa vào địa hình, kinh nghiệm và sự hỗ trợ của đồng bào các dân tộc dọc tuyến.

Những chuyến vận chuyển đầu tiên vì thế mang ý nghĩa đặc biệt. Mỗi chuyến đi là một lần khảo sát địa hình, xây dựng tuyến liên lạc, tìm cách vượt qua những khu vực khó khăn và từng bước hình thành một mạng lưới giao thông chiến lược.

Võ Bẩm cùng cán bộ, chiến sĩ Đoàn 559 vừa tổ chức thực hiện nhiệm vụ, vừa từng bước rút kinh nghiệm. Khi phương thức vận chuyển bằng gùi thồ không còn đáp ứng yêu cầu ngày càng lớn của chiến trường, tuyến đường tiếp tục được mở rộng, phát triển sang vận chuyển bằng xe cơ giới. Sau nhiều năm, con đường ban đầu chỉ là những lối mòn xuyên rừng đã trở thành một hệ thống đường chiến lược với nhiều tuyến ngang, tuyến dọc, kho trạm, đường ống, thông tin liên lạc và các đơn vị bảo đảm.

Điều đáng chú ý là Võ Bẩm không phải người duy nhất làm nên tuyến đường Trường Sơn. Thành quả ấy là kết quả của hàng vạn cán bộ, chiến sĩ, thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến, công nhân giao thông và đồng bào các dân tộc. Tuy nhiên, với vai trò là người được giao tổ chức lực lượng và mở tuyến ngay từ những ngày đầu, Võ Bẩm có vị trí đặc biệt trong lịch sử hình thành Đoàn 559.

Sau khi hoàn thành nhiệm vụ tại Trường Sơn, ông tiếp tục đảm nhận nhiều công việc trong quân đội. Những năm tháng ở Trường Sơn trở thành một phần quan trọng trong cuộc đời hoạt động cách mạng của ông.

Nhìn lại lịch sử tuyến đường Trường Sơn, điều gây ấn tượng không chỉ là quy mô của một tuyến vận tải chiến lược sau này, mà còn là điểm xuất phát rất khiêm tốn: những nhóm người nhỏ, những chuyến đi bộ, những chiếc gùi và những con đường được mở giữa rừng sâu. Chính từ những công việc ban đầu ấy, một hệ thống vận tải chiến lược từng bước được hình thành và phát triển.

Câu chuyện về Võ Bẩm vì vậy có thể được kể không chỉ như câu chuyện về một người chỉ huy, mà còn là câu chuyện về những người mở đường. Họ không biết trước con đường mình mở sẽ phát triển đến quy mô như thế nào. Điều họ biết là nhiệm vụ phải được hoàn thành và mỗi bước chân hôm nay có thể tạo thêm một con đường cho những người đi sau.