VÕ BẨM – NGƯỜI MỞ CON ĐƯỜNG CHI VIỆN CHIẾN LƯỢC
Võ Bẩm (1915–2000) là một cán bộ quân đội trưởng thành trong những năm tháng đấu tranh cách mạng, quê ở Quảng Ngãi. Ông là người được giao nhiệm vụ tổ chức, xây dựng và chỉ huy Đoàn 559, đơn vị tiền thân của Bộ đội Trường Sơn, trong những ngày đầu mở tuyến chi viện chiến lược từ miền Bắc vào miền Nam. Tháng 5/1959, thực hiện chủ trương của Trung ương về việc mở một tuyến vận tải quân sự bí mật xuyên Trường Sơn, Đoàn 559 được thành lập, do Võ Bẩm làm Đoàn trưởng. Từ những bước đi đầu tiên với lực lượng còn nhỏ, phương tiện thiếu thốn và địa hình vô cùng hiểm trở, ông cùng đồng đội từng bước mở đường, tổ chức giao liên, vận chuyển vũ khí, lương thực và cán bộ vào chiến trường miền Nam. Từ những con đường mòn bí mật giữa núi rừng, tuyến chi viện ấy sau này phát triển thành đường Trường Sơn – đường Hồ Chí Minh, trở thành một trong những tuyến vận tải chiến lược quan trọng nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ.
Năm 1959.
Cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào một giai đoạn mới.
Ở miền Nam, phong trào cách mạng ngày càng phát triển, nhưng chiến trường cần một thứ vô cùng quan trọng: con người, vũ khí và sự chi viện từ hậu phương miền Bắc.
Muốn đưa được những thứ ấy vào Nam, phải có một con đường.
Nhưng đó không thể là một con đường bình thường.
Con đường phải bí mật, phải xuyên qua núi rừng Trường Sơn, vượt qua những địa hình hiểm trở và tránh sự phát hiện của đối phương.
Một nhiệm vụ đặc biệt được giao cho quân đội.
Ngày 19/5/1959, Đoàn 559 được thành lập.
Người được giao tổ chức và chỉ huy lực lượng trong những ngày đầu tiên ấy là Võ Bẩm.
Khi nhận nhiệm vụ, trước mắt ông không phải là một tuyến đường đã có sẵn.
Không có những đoàn xe nối dài.
Không có những con đường rộng rãi.
Không có hệ thống kho tàng, binh trạm hay cầu đường kiên cố.
Chỉ có núi rừng Trường Sơn rộng lớn, những con đường mòn của đồng bào và những lối đi mà mỗi bước chân đều có thể phải trả giá bằng mồ hôi, máu và cả tính mạng.
Võ Bẩm cùng những cán bộ, chiến sĩ đầu tiên của Đoàn 559 bắt đầu từ con số gần như bằng không.
Họ đi vào rừng.
Tìm đường.
Mở lối.
Dựng trạm.
Tổ chức giao liên.
Tìm cách đưa từng khẩu súng, từng hòm đạn, từng bao gạo về phía Nam.
Những chuyến hàng đầu tiên không lớn.
Nhưng ý nghĩa của nó thì vô cùng lớn.
Bởi mỗi chuyến hàng vượt qua Trường Sơn là một lần chứng minh rằng hậu phương và tiền tuyến có thể được nối liền bằng một con đường bí mật giữa đại ngàn.
Những người lính ngày ấy phải đối mặt với vô vàn khó khăn.
Rừng sâu.
Suối dữ.
Núi cao.
Thiếu lương thực.
Thiếu thuốc men.
Thiếu phương tiện.
Có những đoạn đường phải đi bộ nhiều ngày liền.
Hàng hóa được gùi trên vai.
Vũ khí được bọc kín, giấu trong rừng.
Có khi đoàn người phải đi trong đêm, tránh những nơi dễ bị phát hiện.
Có khi phải nằm im hàng giờ giữa rừng chỉ để chờ một dấu hiệu an toàn.
Mỗi người đều hiểu rằng nếu bị phát hiện, không chỉ tính mạng của mình bị đe dọa, mà cả tuyến đường và nhiệm vụ chung cũng có thể bị ảnh hưởng.
Võ Bẩm không chỉ là người nhận mệnh lệnh rồi truyền đạt xuống cấp dưới.
Ông trực tiếp cùng cán bộ, chiến sĩ khảo sát tuyến đường, nắm địa hình, tổ chức lực lượng và tìm cách giải quyết từng vấn đề phát sinh.
Trong những ngày đầu gian khó ấy, điều quan trọng nhất không phải là làm được một con đường lớn.
Mà là mở được một con đường có thể đi được.
Từ những bước chân đầu tiên ấy, tuyến giao liên và vận tải từng bước hình thành.
Người đi trước mở đường cho người đi sau.
Những trạm giao liên nối tiếp nhau.
Những tuyến đường bí mật dần được kéo dài.
Từ miền Bắc, cán bộ, chiến sĩ và hàng hóa bắt đầu vượt Trường Sơn vào chiến trường.
Và điều kỳ diệu đã xảy ra:
Một con đường ban đầu chỉ là những lối mòn xuyên rừng đã dần trở thành một tuyến chi viện chiến lược.
Nhưng để có được điều đó, những người mở đường đã phải đánh đổi bằng tuổi trẻ.
Có những chiến sĩ giao liên đi hàng trăm, hàng nghìn kilomet nhưng không bao giờ trở về.
Có những người lính ngã xuống giữa rừng mà đồng đội chỉ kịp đánh dấu nơi chôn cất bằng một nhành cây.
Có những con đường được mở bằng chính máu của những người lính.
Võ Bẩm hiểu rất rõ cái giá ấy.
Bởi ông là người có mặt từ những ngày đầu, khi Trường Sơn chưa có những tuyến đường lớn, chưa có những đoàn xe, chưa có hệ thống vận tải quy mô.
Ông chứng kiến từng bước trưởng thành của tuyến đường.
Từ đi bộ gùi thồ, tuyến vận tải dần phát triển sang vận chuyển bằng phương tiện cơ giới.
Từ những nhóm giao liên nhỏ, hệ thống tổ chức ngày càng hoàn chỉnh.
Từ những con đường bí mật ban đầu, Trường Sơn dần trở thành một mạng lưới chi viện chiến lược rộng lớn.
Sau này, khi nhắc đến Đường Trường Sơn – đường Hồ Chí Minh, người ta thường nhớ đến những đoàn xe trong đêm, những người lái xe, những chiến sĩ công binh, những cô gái giao liên và những trọng điểm bom đạn khốc liệt.
Nhưng phía sau tất cả những hình ảnh ấy là những con người đã đặt những viên gạch đầu tiên.
Và Võ Bẩm là một trong những người như thế.
Ông không phải người duy nhất làm nên tuyến đường.
Nhưng ông là người tổ chức và chỉ huy trong những ngày đầu mở tuyến, khi mọi thứ còn vô cùng sơ khai và gian khó.
Những năm tháng sau đó, Trường Sơn tiếp tục được mở rộng. Lực lượng ngày càng lớn. Tuyến vận tải ngày càng phát triển. Nhiều thế hệ cán bộ, chiến sĩ tiếp tục nối bước.
Trong đó có những vị Tư lệnh như Đồng Sĩ Nguyên, cùng hàng vạn cán bộ, chiến sĩ đã biến tuyến đường ban đầu thành một hệ thống chi viện chiến lược đặc biệt quan trọng.
Nếu ví đường Trường Sơn là một mạch máu lớn, thì Võ Bẩm và những người lính Đoàn 559 đầu tiên chính là những người đã tìm mạch, đặt những bước chân đầu tiên và mở dòng chảy ấy giữa đại ngàn.
Có thể họ chưa nhìn thấy con đường tương lai sẽ lớn đến đâu.
Nhưng họ biết một điều:
Phía trước là chiến trường.
Và phía sau là hậu phương đang dồn sức cho tiền tuyến.
Vì thế, họ phải mở đường.
Năm tháng đi qua.
Những con đường Trường Sơn ngày ấy đã trở thành huyền thoại.
Nhưng trước khi có những đoàn xe hàng nghìn chiếc nối nhau xuyên núi, trước khi có những tuyến đường cơ giới xuyên rừng, đã có những người lính lặng lẽ mang hàng trên vai, lần từng bước giữa đại ngàn để tìm đường vào Nam.
Võ Bẩm là một trong những người đầu tiên đặt những bước chân ấy.
Từ một con đường bí mật giữa núi rừng năm 1959, một tuyến chi viện chiến lược đã được hình thành, góp phần nối liền hậu phương miền Bắc với chiến trường miền Nam.
Và vì thế, khi nhắc đến Đường Trường Sơn – đường Hồ Chí Minh, không thể quên những người đã mở đường từ những ngày đầu tiên.
Võ Bẩm – người Đoàn trưởng đầu tiên của Đoàn 559, người đặt những bước chân đầu tiên trên con đường chi viện chiến lược, mở ra một tuyến đường huyền thoại của lịch sử dân tộc.



