Võ Minh Thư (3)

Bà Lê Thị Xuân (sinh năm 1954, quê ở xã Cam Thanh, huyện Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị) vẫn thường nói rằng cuộc đời bà được chia làm hai phần: trước và sau đêm bom năm 1972. Khi ấy, bà mới 18 tuổi – cái tuổi đáng lẽ đang mơ về tương lai, nhưng lại phải học cách đối diện với sợ hãi và mất mát.

Năm 1972, chiến sự ở Quảng Trị diễn ra vô cùng ác liệt, đặc biệt quanh khu vực Cam Lộ – nơi từng là tuyến giao tranh quan trọng. Những ngày ấy, máy bay gầm rú trên bầu trời, pháo nổ liên hồi. Người dân quen dần với tiếng còi báo động, quen với việc vừa ăn cơm vừa để sẵn chiếc nón và chiếc đèn dầu bên cạnh để kịp chạy xuống hầm.

Đêm định mệnh ấy, trời tối đen như mực. Gió thổi hun hút qua những rặng tre trước nhà. Khoảng gần nửa đêm, tiếng bom bắt đầu dội xuống. Mặt đất rung chuyển. Bà Xuân cùng cha mẹ và ba em nhỏ vội vàng chui xuống hầm trú ẩn được đào ngay dưới nền bếp. Hầm chật hẹp, tối om, chỉ có ánh đèn dầu leo lét và tiếng thở gấp gáp của mọi người.

Bom rơi dày đặc hơn thường lệ. Đất đá rơi lộp bộp trên mái hầm. Có lúc tiếng nổ gần đến mức bà cảm giác như cả không gian sụp xuống. Em trai út của bà bật khóc, còn mẹ bà ôm chặt các con vào lòng, miệng không ngừng thì thầm cầu mong bình an. Trong bóng tối ấy, thời gian trôi chậm khủng khiếp. Không ai dám nói to, chỉ nghe rõ nhịp tim mình đập dồn dập.

Sau nhiều giờ căng thẳng, tiếng bom thưa dần. Khi gia đình bà bước lên khỏi hầm, cảnh tượng trước mắt khiến ai cũng lặng người. Một phần mái nhà đã sập, vách tre cháy xém. Nhiều ngôi nhà xung quanh bị san phẳng. Con đường làng đầy hố bom, khói bụi còn chưa tan hết.

Sáng hôm sau, dân làng cùng nhau đi tìm người bị thương, dựng tạm lại mái che. Không ai khóc than nhiều, vì nước mắt dường như đã cạn. Họ chỉ lặng lẽ giúp đỡ nhau. Chính trong những ngày khốc liệt ấy, tình làng nghĩa xóm càng thêm bền chặt.

Sau ngày đất nước hòa bình, bà Xuân lập gia đình. Hai vợ chồng bắt đầu dựng lại ngôi nhà mới trên chính nền cũ. Không có nhiều vật liệu, họ tận dụng từng viên gạch còn nguyên, từng tấm gỗ chưa cháy hết. Mỗi viên gạch đặt xuống là một niềm hy vọng. Mỗi nhát cuốc bổ xuống đất là một quyết tâm làm lại từ đầu.

Những năm tháng sau chiến tranh còn đầy khó khăn: thiếu thốn lương thực, thiếu điện, thiếu nước sạch. Nhưng bà Xuân luôn nói rằng, chỉ cần không còn tiếng bom, thì mọi gian khổ đều có thể vượt qua. Dần dần, Cam Lộ thay da đổi thịt. Đường sá được mở rộng, trường học mọc lên, ruộng đồng xanh trở lại.

Giờ đây, khi đã ngoài 70 tuổi, bà Xuân sống trong ngôi nhà khang trang bên con cháu. Mỗi dịp giỗ chạp hay ngày lễ, gia đình quây quần đông đủ, tiếng cười vang khắp sân. Những lúc ấy, bà lại kể về “đêm không ngủ” năm xưa – không phải để khơi lại nỗi sợ, mà để nhắc con cháu rằng hòa bình hôm nay không tự nhiên mà có.

Bà thường dặn:
“Các con được lớn lên trong yên bình, phải biết trân trọng. Bom đạn đã qua, nhưng ký ức thì không bao giờ mất. Chỉ khi nhớ về quá khứ, ta mới hiểu giá trị của hiện tại.”

Đối với bà Lê Thị Xuân, đêm năm 1972 ấy tuy đầy ám ảnh, nhưng cũng chính là bài học lớn nhất của cuộc đời: trong gian nguy, con người học cách yêu thương nhiều hơn; trong mất mát, con người hiểu rõ hơn ý nghĩa của bình yên.