Võ Minh Thư (5)

Anh Lê Văn Phúc (sinh năm 1985, quê xã Vĩnh Thành, huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị) hiện là hướng dẫn viên tại khu di tích Đôi bờ Hiền Lương – Bến Hải. Mỗi ngày, anh đứng bên dòng Sông Bến Hải hiền hòa, kể cho du khách nghe về một thời đất nước từng bị chia cắt bởi chính dòng sông ấy.

Sinh ra sau chiến tranh gần mười năm, anh Phúc không trực tiếp chứng kiến bom đạn. Tuổi thơ anh gắn với những buổi chiều theo ông nội ra bờ sông thả lưới, nghe ông kể về những năm tháng khốc liệt khi cây Cầu Hiền Lương bị chia đôi – một nửa sơn màu xanh, một nửa sơn màu vàng.

Ông nội anh từng sống trong những ngày mà chỉ cách nhau vài chục mét nước, nhưng người thân hai bờ không thể sang thăm nhau. Có gia đình vợ ở bờ Bắc, chồng ở bờ Nam. Họ chỉ có thể nhìn nhau từ xa, gửi tín hiệu bằng tay, bằng ánh mắt, bằng những giọt nước mắt lặng lẽ.

Những câu chuyện ấy thấm vào tâm hồn cậu bé Phúc năm nào. Anh bảo rằng chính ký ức của ông bà đã gieo trong anh tình yêu với lịch sử quê hương. Sau khi tốt nghiệp đại học chuyên ngành du lịch, anh quyết định trở về Quảng Trị, xin làm hướng dẫn viên tại khu di tích thay vì tìm việc ở thành phố lớn.

Mỗi buổi sáng, khi nắng vừa lên, anh đứng trước đoàn khách, tay chỉ về phía cây cầu, giọng nói trầm ấm:
“Quý khách đang đứng tại vĩ tuyến 17 – nơi từng là ranh giới tạm thời chia cắt đất nước suốt hơn 20 năm.”

Nhưng anh Phúc không chỉ kể về những hiệp định, những mốc thời gian khô khan. Anh kể về những đứa trẻ lớn lên không biết mặt cha, về những người mẹ chờ tin con suốt mấy chục năm. Anh kể về những buổi phát loa tuyên truyền hai bờ, khi tiếng loa vang vọng qua sông, mang theo cả niềm tin và khát vọng thống nhất.

Có lần, một vị khách lớn tuổi đứng lặng rất lâu trên cầu. Sau khi nghe anh kể, ông xúc động nói rằng mình từng là người lính, từng hành quân qua đây năm 1975. Anh Phúc khi ấy cũng nghẹn ngào. Anh hiểu rằng lịch sử không phải điều xa vời trong sách vở, mà là ký ức sống động trong trái tim nhiều người.

Ngày 30 tháng 4 hằng năm, khu di tích đón rất đông du khách. Anh Phúc thường kể lại khoảnh khắc ngày thống nhất – khi cây cầu không còn là ranh giới, khi những cái ôm đoàn tụ diễn ra ngay giữa nhịp cầu. Ông nội anh từng nói rằng đó là ngày ông khóc nhiều nhất trong đời, nhưng là những giọt nước mắt hạnh phúc.

Làm nghề hướng dẫn viên, có người nghĩ chỉ cần thuộc bài thuyết minh. Nhưng với anh Phúc, mỗi câu chuyện phải được kể bằng cả sự tôn trọng và lòng biết ơn. Anh luôn nhắc mình rằng đứng trên mảnh đất này là đang đứng trên ký ức của biết bao thế hệ.

Buổi chiều, khi dòng sông lặng sóng, anh thường ở lại thêm vài phút sau khi tiễn đoàn khách cuối cùng. Nhìn cây cầu in bóng xuống mặt nước, anh thầm nghĩ: nếu thế hệ mình không kể lại, có thể một ngày nào đó, những ký ức ấy sẽ phai mờ.

Anh tin rằng việc kể lại lịch sử không phải để khơi gợi đau thương, mà để nhắc nhở về giá trị của hòa bình. Mỗi câu chuyện anh kể là một nhịp nối giữa quá khứ và hiện tại – để những người trẻ hôm nay hiểu rằng sự yên bình mình đang có đã được đánh đổi bằng biết bao hy sinh.

Với anh Lê Văn Phúc, làm hướng dẫn viên không chỉ là một nghề. Đó là cách anh gìn giữ ký ức quê hương, để quá khứ mãi không bị lãng quên, và để dòng sông Bến Hải hôm nay chỉ còn là dòng sông của hòa bình và đoàn tụ.