Võ Minh Thư (8)

Ông Hồ Văn Pả (sinh năm 1945, người dân tộc Vân Kiều, quê ở huyện Hướng Hóa, Quảng Trị) từng có những năm tháng tuổi trẻ gắn bó với tuyến Đường mòn Hồ Chí Minh – con đường huyền thoại xuyên dãy Trường Sơn.

Năm 1968, khi vừa ngoài hai mươi tuổi, ông Pả tham gia làm nhiệm vụ dẫn đường cho các đơn vị hành quân qua rừng sâu. Nhờ lớn lên giữa núi rừng, ông thông thạo từng con suối, từng lối mòn ẩn dưới tán cây rậm rạp. Đêm xuống, ông chỉ cần nhìn hướng gió, nghe tiếng nước chảy cũng có thể xác định phương hướng.

Ông kể rằng mỗi chuyến đi thường kéo dài nhiều ngày, thậm chí cả tuần. Đoàn người lặng lẽ nối đuôi nhau giữa rừng già, ba lô nặng trĩu trên vai. Mưa rừng Trường Sơn bất chợt và dữ dội, xối xả như trút nước. Đất đỏ trơn trượt, vắt rừng bám đầy ống quần. Có hôm cả đoàn phải băng qua suối giữa đêm, nước lạnh buốt đến tê người.

Ban ngày, họ ẩn mình dưới tán cây rậm rạp để tránh máy bay trinh sát. Ban đêm mới tiếp tục hành quân. Tiếng bước chân hòa cùng tiếng côn trùng và tiếng gió rì rào trong lá. Không ai nói lớn, chỉ trao đổi bằng những ký hiệu quen thuộc. Trong bóng tối dày đặc, niềm tin và sự đoàn kết là thứ ánh sáng duy nhất dẫn lối.

Ông Pả nhớ nhất một đêm mưa năm ấy. Trong đoàn có một thương binh bị sốt rét nặng, cơ thể run rẩy, gần như kiệt sức. Nếu dừng lại lâu, cả đoàn có thể gặp nguy hiểm. Không chút do dự, ông Pả cùng một đồng đội thay nhau cõng anh vượt qua con dốc cao trơn trượt. Đường dốc dựng đứng, đá lởm chởm, nhưng ông vẫn nghiến răng bước tiếp. Ông nói: “Lúc đó không nghĩ gì nhiều, chỉ biết phải đưa anh ấy đến nơi an toàn.”

Cuối cùng, cả đoàn cũng vượt qua đoạn đường hiểm trở. Người thương binh được chăm sóc kịp thời và hồi phục dần. Nhiều năm sau, ông bất ngờ gặp lại người ấy trong một lần họp mặt cựu chiến binh. Cái bắt tay siết chặt giữa hai người như nối lại ký ức của một thời gian khó.

Sau năm 1975, đất nước thống nhất, ông Pả trở về bản làng ở Hướng Hóa. Núi rừng khi ấy còn hoang sơ và nghèo khó. Không còn tiếng súng, nhưng cuộc sống vẫn nhiều thử thách. Ông tích cực vận động bà con trồng rừng, bảo vệ nguồn nước, phát triển kinh tế gia đình. Ông bảo rằng rừng đã che chở mình trong chiến tranh, thì nay phải gìn giữ lại cho thế hệ sau.

Theo năm tháng, những quả đồi trọc dần được phủ xanh. Con đường Trường Sơn xưa giờ đã được mở rộng, trở thành tuyến giao thông thuận lợi. Du khách đến tham quan, nghe kể về một thời gian khổ mà hào hùng.

Mỗi khi nhìn dãy Trường Sơn mờ xa trong nắng chiều, ông Hồ Văn Pả lại bồi hồi. Ông tự hào vì đã góp một phần nhỏ bé vào những chuyến đi năm 1968, và càng tự hào hơn khi thấy Trường Sơn hôm nay xanh trở lại – xanh của cây rừng, xanh của hy vọng và của cuộc sống yên bình.

Với ông, con đường năm xưa không chỉ là tuyến vận chuyển giữa chiến tranh, mà còn là con đường của ý chí, của tình người và của khát vọng hòa bình.